Tìm hiểu về xét nghiệm thăm dò sắt

Xét nghiệm sắt huyết thanh là xét nghiệm định lượng sắt có trong huyết thanh cơ thể người bệnh cụ thể là sắt tự do, dạng dự trữ Ferritin và dạng vận chuyển kết hợp với transferrin tồn tại trong máu lưu thông và vận chuyển khắp cơ thể. Thực tế hàm lượng sắt có mặt trong máu sẽ thay đổi liên tục trong 1 ngày và giữa các ngày khác nhau nên xét nghiệm sắt huyết thanh thường được đo cùng các xét nghiệm sắt khác như xét nghiệm khả năng gắn sắt tối ưu (TIBC), mức độ bão hòa Transferrin (phản ánh lượng sắt lưu thông trong máu).

Các xét nghiệm thăm dò sắt được sử dụng cùng nhau có thể giúp phát hiện và chẩn đoán thiếu sắt hay quá tải sắt, đặc biệt đối với các bệnh nhân thiếu máu thì xét nghiệm còn góp phần xác định tình trạng bệnh do thiếu sắt hay do nguyên nhân khác. Ngoài ra, trong một số trường hợp xét nghiệm định lượng sắt được chỉ định khi nghi ngờ người bệnh có ngộ độc sắt và sàng lọc bệnh di truyền nhiễm sắc tố sắt mô (bệnh di truyền liên quan đến dự trữ sắt)

Xét nghiệm sắt huyết thanh không nằm trong nhóm xét nghiệm thường quy mà chỉ được chỉ định khi có bất thường phát hiện trên các chỉ số khác như hồng cầu, hemoglobin và hematocrit hay nghi ngờ bệnh nhân quá tải sắt hoặc thiếu hụt sắt thông qua các triệu chứng đặc hiệu.

Tình trạng thiếu sắt: Bệnh nhân thiếu hụt sắt giai đoạn đầu có thể không có triệu chứng hay biểu hiện nguy hiểm gì nhưng khi đến một mức độ nhất định khi nguồn sắt dự trữ cạn kiệt trong cơ thể thì có thể có các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, nhức đầu, ốm yếu. Khi tình trạng nặng lên bệnh nhân có thể khó thở, đau ngực thậm chí là kém nhận thức.

Tình trạng quá tải sắt: Triệu chứng quá tải sắt ở mỗi người thường là khác nhau bao gồm các biểu hiện như đau khớp, suy giảm ham muốn tình dục, đau bụng, mệt mỏi, thiếu năng lượng và các vấn đề về tim mạch.

Xét nghiệm định lượng sắt huyết thanh:

Đây là xét nghiệm định lượng sắt gắn với transferrin trong huyết thanh bằng phương pháp đo quang. Giá trị bình thường của sắt huyết thanh là khoảng 6,6- 28μmol/L, trong đó:

• Nồng độ sắt huyết thanh giảm: Thiếu máu thiếu sắt, viêm mạn tính, mất máu cấp,...
• Nồng độ sắt huyết thanh tăng: Bổ sung sắt không hợp lý, viêm gan cấp, truyền máu nhiều lần, nhiễm sắc tố sắt nguyên phát do di truyền gây tăng hấp thu sắt

Xét nghiệm Transferrin:

Transferrin là glycoprotein được tổng hợp ở gan có vai trò vận chuyển sắt trong cơ thể. Giá trị bình thường của transferrin là khoảng 2,0- 3,6 g/L trong đó:

• Transferrin tăng: Khi cơ thể tăng nhu cầu sử dụng sắt nhất là ở phụ nữ có thai, cơ thể thiếu sắt do chế độ ăn hoặc bệnh lý dạ dày gây giảm hấp thu sắt
• Transferrin giảm: Khi cơ thể thừa sắt, rối loạn phân bổ sắt

Xét nghiệm Ferritin:

Ferritin là protein dự trữ sắt có mặt ở các tổ chức như gan, lách, tủy xương và một phần nhỏ được giải phóng ra huyết thanh. Giá trị bình thường của ferritin là khoảng 30-400 μg/L và sẽ giảm khi cơ thể thiếu sắt, ngược lại tăng khi cơ thể thừa sắt (bạch cầu cấp, ung thư gan, ung thư đại tràng, ung thư phổi,...)