Hướng dẫn chuẩn bị đại tràng cho nội soi đại tràng- Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn

Định nghĩa

Ở Hoa Kỳ trong giai đoạn từ 1997-2002 FDA nhận được 100 báo cáo về biến chứng của PEG. Gồm có 30 trường hợp nặng và 6 trường hợp tử vong.

Cũng trong thời gian này có 34 biến chứng liên quan đến Sodium phosphate, trong dó 18 trường hợp nặng và 8 tử vong. FDA  và Health Canada khuyến cáo không nên dùng hơn 45ml Sodium phosphate trong 24 giờ.

Tuy vậy hầu hết các trung tâm sử dụng hai liều 45ml Sodium phosphate cách nhau 10-12 giờ.

Các biến chứng rửa ruột bằng đường uống

• Giảm thể tích tuần hoàn: gây suy thận cấp, nhồi máu cơ tim, hạ huyết áp. Nguy cơ nhiều nhất là khi dùng Sodium phosphate. Ít nhất đối với  Polyethylene glycol.
• Hạ kali máu do 2 cơ chế: Mất qua đường ruột do tiểu chảy , mất qua đường tiểu do tăng phosphate máu.
• Hạ natri máu: Do uống nhiều nước bù lại lượng nước mất qua đường ruột khi  dùng Sodium phosphate (nguy cơ cao nhất). Vẩn có thể xảy ra với Polyethylene glycol là dung dịch đẳng trương.
• Bệnh thận do phosphate: Tần suất xảy ra 1/1000 người dùng  Sodium phosphate, đặc biệt ở bệnh nhân có độ lộc cầu thận thấp, giảm nhu động ruột, uống nước ít trong khi dùng  Sodium phosphate, cao huyết áp với xơ hóa tiểu động mạch, dùng các thuốc: NSAID, ức chế men chuyển và thuốc lợi tiểu. Suy tim, xơ gan, lớn tuổi cũng là các yếu tố nguy cơ.
• Hạ canxi máu: do tăng phosphate máu khi dùng  Sodium phosphate.  Suy tuyến cận giáp là nguy cơ hạ canxi máu nghiêm trọng.
• Tăng natri máu: ít gặp,  do uống ít nước khi dùng Sodium phosphate.

Chống chỉ định tuyệt đối rửa ruột qua đường uống

• Tắc ruột
• Liệt ruột
• Ứ đọng dạ dày
• Thủng  đường tiêu hóa
• Viêm  loét đại tràng nặng
• Phình đại tràng nhiễm độc
• Hôn mê
• Di ứng với thuốc
• Mở hồi tràng ra da
• Sặc khi uống

Chống chỉ định tương đối

Bệnh thận mãn:

• Bệnh thận mãn giai đoạn 3,4, 5 (độ lọc cầu thận <60ml/1 phút/ 1.73m² ) không nên dùng Sodium phosphate
• Bệnh thận mãn giai đoạn  sớm 1,2 nên dùng  Polyethylene glycol.
• Bệnh nhân rối loạn điện giải trước đây không nên dùng  Sodium phosphate.
• Polyethylene glycol có thể được lựa chọn  ở bệnh nhân bệnh thận mãn giai đoạn 4, 5 không có lọc thận.

Bệnh nhân lọc thận

• Có thể dùng Sodium phosphate
• Phải nằm viện theo dõi trong qúa trình rửa ruột.

Bệnh nhân ghép thận

• Không được dùng Sodium phosphate trừ khi không dùng được thuốc nào khác
• Nên nhập viện theo dõi

Bệnh nhân suy tim

• Ưu tiên lựa chọn Polyethylene glycol
• Suy tim độ III, IV theo NYHA hoặc EF < 50% không nên dùng  Sodium phosphate
• Nếu có thể nên ngưng các thuốc lợi tiều, ức chế men chuyển, ức chế thụ thể angiotensin 2

Cách cho thuốc

• Sodium phosphate: liều chuẩn là hai liều 45ml cách nhau 9-12 giờ. Liều sau uống trước khi soi ít nhất 6g.  Liều biến đỏi là liều thứ 2 cho 30ml và có thể cách liều đầu 24g (nhằm giảm nguy cơ biến chứng).
• Polyethylene glycol
• Không kéo dài quá 24 giờ
• Phải điều trị tình trạng giảm thể tích máu trước khi cho thuốc rửa ruột : ví dụ tiêu chảy, nôn ói, tăng đường huyết, dùng thuốc lợi tiểu..
• Phải ngăn ngừa giảm thể tích máu trong lúc uống thuốc rửa ruột: uống nhiều nước khi dùng Sodium phosphate. Khi dùng  Polyethylene glycol nếu phân đã sạch không nên uống thêm nước. Bù nước tĩnh mạch nếu bệnh nhân không  uống đủ nước.
• Phải kiễm tra chức năng thận, Ion đồ trước khi cho thuốc rửa ruột.
• Không nên dùng các thuốc uống hàng ngày 1g trước và sau khi dùng thuốc rửa ruột vì kém hấp thu

Nguồn: Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn