Điều trị, luyện tập và dinh dưỡng cho người bệnh trượt đốt sống lưng - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Trượt đốt sống thắt lưng 

• Trượt đốt sống lưng là tình trạng đốt sống trên trượt ra phía sau hoặc phía trước so với đốt sống dưới.
• Tình trạng này khiến người bệnh đau thắt lưng, đi đứng trở nên khó khăn, đau lan xuống một hoặc cả hai chân.

Chia thành 6 loại

• Trượt đốt sống lưng bẩm sinh;
• Trượt đốt sống lưng do khuyết eo;
• Trượt đốt sống lưng do thoái hóa;
• Trượt đốt sống lưng do bệnh lý;
• Trượt đốt sống lưng do chấn thương;
• Trượt đốt sống lưng sau phẫu thuật.

Các mức độ 

• Độ 1: trượt 0 25% thân đốt sống.
• Độ 2: trượt 26 50% thân đốt sống.
• Độ 3: trượt 51 75% thân đốt sống.
• Độ 4: trượt 76 100% thân đốt sống.
• Độ 5: trượt hoàn toàn, đốt trên hoàn toàn rời khỏi bề mặt thân đốt dưới.

Triệu chứng 

• Đau thắt lưng với các biểu hiện: đau lưng nhiều, đau khi đi lại, đứng lâu, cúi ngửa cột sống, đau lan xuống mông, đùi, cẳng chân và bàn chân, kèm tê bàn chân, đau tăng lên khi ho, hắt hơi…
• Cơn đau sẽ tăng khi cột sống phải chịu lực như khi đứng, đi bộ, lao động… nhưng khi nằm nghỉ thì đau giảm hẳn hoặc hết đau.
• Ở giai đoạn này, người bệnh thay đổi tư thế từ ngồi sang đứng lên khó khăn, đôi khi còn tự cảm nhận được sự trượt của đốt sống khi cúi, ngửa.
• Ở giai đoạn nặng, người bệnh trượt đốt sống lưng có thể thay đổi tư thế và dáng đi, co cứng cơ ở thắt lưng và sự căng cơ ở mặt trong đùi, đi hơi khom lưng, thậm chí có thể bị vẹo cột sống sang bên.
• Tình trạng đau cột sống thắt lưng từng đợt, đau theo cơn và các cơn đau ngày càng xuất hiện dày lên. Khi sử dụng áo nẹp cột sống thì triệu chứng này giảm rõ rệt.

Chẩn đoán

Lâm sàng

• Khi khám ở tư thế đứng, người bệnh thường cong vẹo cột sống, khi ưỡn quá mức sẽ giúp bệnh nhân đỡ đau hơn. 
• Dấu hiệu đau cách hồi kết hợp với các biểu hiện tê bì, căng đau cả hai chân khi đi bộ; không xuất hiện khi bệnh nhân đi xe đạp cũng là những triệu chứng rất quan trọng giúp chẩn đoán phân biệt bệnh trượt đốt sống lưng với bệnh thoát vị đĩa đệm.

Cận lâm sàng

• Chụp X-quang quy ước ở các tư thế: thẳng, nghiêng, cúi tối đa và ưỡn tối đa. Một số trường hợp có thể phải chụp thêm phim chếch 3⁄4 (phải, trái). X-quang quy ước giúp chẩn đoán chính xác vị trí, mức độ trượt đốt sống lưng.
• Cắt lớp vi tính (CT Scan): là công cụ chẩn đoán rất hiệu quả để đánh giá về cấu trúc xương, xác định vị trí, mức độ trượt cũng như các tổn thương của eo, mấu khớp, hẹp ống sống… 
• Cộng hưởng từ (MRI): đây là công cụ lý tưởng để đánh giá tổn thương về mô mềm và sự chèn ép thần kinh trong trượt đốt sống lưng. 

Hậu quả 

• Người bệnh sẽ bị đau thắt lưng và đau dần xuống chân, đau khi di chuyển, tăng dần theo các mức độ.
• Ban đầu là những cơn đau ở thắt lưng khi bệnh nhân di chuyển hay đứng quá lâu, sau là căng cơ, đau đùi, mông và cẳng chân. 
• Bệnh trượt đốt sống do khuyết eo ở cấp độ nặng sẽ khiến bề mặt thân đốt sống gây nên gù, chiếm khoảng 10% và thường xuất hiện ở độ tuổi thanh thiếu niên. 

Các phương pháp điều trị

Điều trị nội khoa

• Điều trị nội khoa sẽ cải thiện rõ rệt các cơn đau.
• Nằm nghỉ mặc áo cố định, hạn chế các hoạt động để cải thiện triệu chứng đối với bệnh nhân tuổi thiếu niên.
• Điều trị bảo tồn trượt đốt sống lưng với bệnh nhân là người trưởng thành.
• Cố định ngoài và hướng dẫn vận động.
• Chỉ định nằm nghỉ trong các đợt đau cấp.
• Sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm.
• Điều trị vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, tập thể dục tăng cường sức cơ lưng, đùi, bụng.
• Giảm cân nếu người bệnh bị béo phì.

Phẫu thuật

• Chỉ tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân bị trượt đốt sống lưng trong các trường hợp sau:
• Trượt đốt sống đã được điều trị bảo tồn ít nhất 6 tuần trước và thường sau 6 12 tháng điều trị bảo tồn mà không hiệu quả.
• Bệnh nhân đau nhiều, không đáp ứng với các biện pháp nghỉ ngơi và dùng thuốc.
• Trượt đốt sống lưng gây các biến chứng: liệt vận động, teo cơ, rối loạn cơ vòng bàng quang. 
• Trượt đốt sống nặng, tiến triển do khuyết eo đốt sống ở trẻ nhỏ.

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội