Dễ nhầm sốt phát ban với bệnh sởi, sốt xuất huyết

• Sốt phát ban

Sốt phát ban là bệnh thường gặp ở trẻ em, nhất là trẻ từ 6 - 36 tháng tuổi gây sốt cao, ngứa ngáy, khó chịu. Sốt phát ban ngứa ở trẻ em hay người lớn đều do virus human herpes 6 hoặc trong một số trường hợp là do virus human herpes 7 gây ra. Người bị lây bệnh do nhiễm các loại virus này thông qua tiếp xúc cơ thể với người bị nhiễm bệnh hoặc các vật dụng cá nhân của họ.

• Sởi

Sởi là bệnh do một chủng virus morbillivirus, họ Paramyxoviridae - loại virus cấp tính gây nên, có tính chất nguy hiểm và có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời.

• Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Nguyên nhân lây lan bệnh là do muỗi vằn truyền virus Dengue từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Bệnh sốt xuất huyết có thể gây đau nhức trầm trọng ở cơ và khớp.

Bệnh xảy ra quanh năm, thường gia tăng vào mùa mưa. Bệnh gặp ở cả trẻ em và người lớn. Bệnh nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời dễ dẫn đến dễ dẫn đến sốt xuất huyết dạng nặng, có thể gây chảy máu nặng, giảm huyết áp đột ngột do sốc và tử vong.

2.1. Tác nhân gây bệnh

Sốt phát ban hầu hết là do nhiễm virus thông thường (70% - 80%), trong đó nhóm vi rút đường hô hấp luôn chiếm đa số và hầu hết là những vi rút lành tính.

Tác nhân gây bệnh sởi là virus thuộc giống morbillivirus của họ Paramyxoviridae. Bệnh sởi là tình trạng nhiễm vi rút cấp tính.

Tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết chủ yếu do virus dengue từ cơ thể loài muỗi có tên Aedes aegypti gây nên. Chu kỳ lây nhiễm chủ yếu là muỗi cái Aedes hút máu bệnh nhân nhiễm virus Dengue, tiếp theo virus này sẽ ủ bệnh trong cơ thể muỗi từ 8 đến 11 ngày rồi tiếp tục trong thời gian đó truyền bệnh cho người.

2.2. Biểu hiện lâm sàng (dấu hiệu mắc bệnh)

• Giai đoạn ủ bệnh

Giai đoạn ủ bệnh, giai đoạn khởi phát của sốt phát ban, bệnh sởi và sốt xuất huyết trung bình khoảng 1 tuần.

Tuy nhiên, giai đoạn khởi phát của sốt phát ban, bệnh sởi thường có biểu hiện khá giống nhau, thể hiện qua những triệu chứng của tình trạng sốt siêu vi phát ban như bệnh nhân bị sốt (sốt nhẹ hoặc sốt cao 38 – 39 độ C), xuất hiện cảm giác mệt mỏi, lừ đừ vì sốt cao.

Còn sốt xuất huyết có các triệu chứng giống như cảm cúm. Người bệnh bắt đầu sốt cao, nhiệt độ có thể tăng một cách đột ngột, sốt lên tới 39 - 40 độ C liên tục trong vài ngày. Đi kèm với đó là cảm giác buồn nôn hoặc nôn, đau rát họng, đau hốc mắt, sổ mũi, tiêu chảy.... Cũng giống như sốt siêu vi phát ban ở trẻ em, sốt xuất huyết ở trẻ sẽ than đau đầu hay nhức mỏi các cơ bắp, trẻ biếng ăn, biếng bú, một số trẻ có thể bị nôn ói hoặc tiêu chảy.

• Giai đoạn toàn phát

Sự khác biệt giữa sốt phát ban, bệnh sởi và sốt xuất huyết rõ rệt nhất là vào giai đoạn toàn phát.

Sốt phát ban: Sau khi giảm sốt, người bệnh sẽ bị phát ban, đây là hồng ban dạng mịn và sáng, ít gồ lên mặt da, ban nổi đồng loạt khắp cơ thể của trẻ và sau khi bay thường không để lại dấu tích gì trên da trẻ.

Phát ban do sởi: Lúc đầu ban xuất hiện ở sau tai, sau đó lan ra mặt, dần xuống ngực bụng và ra toàn thân. Khi ban sởi biến mất cũng mất theo thứ tự đã nổi trên da. Đặc điểm ban sởi là ban dạng sẩn, gồ lên mặt da, khi mất sẽ để lại những vết thâm trên da rất đặc trưng thường gọi là “vằn da hổ”.

Sốt phát ban còn có triệu chứng nổi ban đỏ giống sốt xuất huyết. Để phân biệt, dùng ngón tay cái và trỏ cùng bên căng vùng da quanh nốt phát ban. Nếu thấy chấm đỏ mất đi, buông tay ra thì chấm đỏ hồi phục ngay, là sốt phát ban. Còn nếu vẫn thấy chấm li ti, hoặc sau 2 giây màu đỏ mới xuất hiện lại là sốt xuất huyết.

2.3. Biến chứng nguy hiểm của bệnh

Sốt phát ban:

Do nhóm siêu vi thông thường hầu hết đều là bệnh lành tính. Khi trẻ bị sốt phát ban nếu được chăm sóc hợp lý về chế độ dinh dưỡng và cách giữ gìn vệ sinh thân thể thì bệnh sẽ tự khỏi sau 5-7 ngày mà hiếm khi gây nên bất kỳ biến chứng nguy hiểm nào.

Bệnh sởi:

Có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ nếu trẻ bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhất là những trẻ có sức đề kháng quá kém như trẻ bị suy dinh dưỡng nặng, trẻ nhũ nhi (trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi), trẻ đang sử dụng thuốc kháng viêm dạng corticosteroids liên tục và kéo dài.

Những biến chứng của sởi thường xảy ra bao gồm:

• Viêm tai giữa cấp chiếm khoảng 10%,
• Biến chứng viêm phổi nặng chiếm khoảng 5%,
• Một số biến chứng nguy hiểm khác tuy ít gặp hơn như biến chứng viêm não chiếm khoảng 1‰, viêm loét giác mạc có thể gây mù lòa và suy dinh dưỡng nặng hậu nhiễm sởi cũng là những biến chứng nặng do bệnh sởi gây ra.

Sốt xuất huyết:

• Sốc mất máu: Do bệnh xuất huyết gây ra việc tăng tính thấm mao quản, thoát huyết tương và cô máu cho nên biếu hiện của việc sốc là máu sẽ bị đẩy ra ngoài. Việc mất máu nhiều khiến cơ thể kiệt quệ và sốt cao dài ngày, vã mồ hôi, nôn nhiều.
• Biến chứng về mắt: Sốt xuất huyết có thể dẫn đến mù đột ngột do xuất huyết võng mạc hoặc xuất huyết trong dịch kính mắt khiến dịch này che phủ và hòa tan làm cho bệnh nhân gần như mù mắt.
• Suy tim, thận: Sốt xuất huyết có thể dẫn đến tình trạng suy tim do máu chảy liên tục. Việc này có thể dẫn đến tình trạng suy thận cấp.
• Tràn dịch màng phổi: Huyết tương bị tràn trong cơ thể có thể khiến viêm đường hô hấp, tràn dịch màng phổi hoặc viêm phổi, phù phổi cấp. Nếu không được cấp cứu có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
• Phụ nữ mắc sốt xuất huyết khi mang thai sẽ ảnh hưởng đến thai nhi. Thậm chí có thể dẫn đến sảy thai.

• Phòng ngừa bệnh bằng cách tiêm phòng cho trẻ (nếu có)
• Đây là những bệnh rất dễ lây lan trong các môi trường như nhà trẻ, mẫu giáo, trường học, bạn cần cách ly và để trẻ ở nhà khi bị bệnh.
• Luôn giữ nhà cửa thoáng mát, sạch sẽ ngăn nắp.
• Hạn chế tối đa đến những vùng đang có dịch.
• Khi bị những bệnh trên có thể có các biến chứng, do vậy người bệnh cần tuân thủ theo hướng dẫn điều trị của thầy thuốc.
• Hãy lưu ý luôn theo dõi sát thân nhiệt, báo ngay cho bác sĩ nếu nhận thấy dấu hiệu tệ hơn, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chưa có sự chỉ định của bác sĩ.

Cùng với sốt phát ban, sởi, sốt xuất huyết, sốt siêu vi phát ban, hay sốt phát ban ngứa ở trẻ em cũng rất dễ xuất hiện ở bất kỳ mùa nào trong năm. Nếu có con nhỏ trong gia đình, bạn nên tìm hiểu rõ để có biện pháp phòng ngừa kịp thời.