Chu kỳ kinh nguyệt và mụn trứng cá

Mụn kinh nguyệt là gì?

Mụn kinh nguyệt là loại mụn xuất hiện vào khoảng 7 – 10 ngày trước kì kinh nguyệt và thường biến mất khi cơ thể bắt đầu ra máu. Hiện tượng này rất phổ biến, ảnh hưởng đến 63% phụ nữ, chủ yếu là những người có làn da dễ bị mụn.

Nguyên nhân gây mụn kinh nguyệt

Nguyên nhân gây mụn kinh nguyệt là do sự thay đổi thất thường của hormone trong chu kì kinh nguyệt. Theo Tiến sĩ – Bác sĩ Elizabeth Lyster, thuộc Tập đoàn Y tế Holtorf tại California, một số loại hormone tăng cao vào những thời điểm khác nhautrong suốt chu kì kinh nguyệt, dẫn đến nhiều thay đổi ở cơ thể phụ nữ, đặc biệt là làn da. Thông thường, ba loại hormone chính trong cơ thể là estrogen, progesterone hay testosterone đều tồn tại ở mức thấp. Trong 28 ngày của chu kì, lượng estrogen tăng cao nhất vào nửa đầu chu kì, progesterone tăng cao nhất vào nửa sau của chu kì trong khi đó lượng testosterone luôn duy trì ở mức ổn địnhtrong suốt một tháng. Điều này khiến cho lượng testosterone trở nên cao hơn estrogen vào ngay trước và trong khi kì kinh nguyệt diễn ra.

Tại sao sự thay đổi hormone này lại gây mụn?

Khi mức progesterone tăng cao, da sẽ bị sưng lên, lỗ chân lông khép chặt lại và tuyến bã nhờn bị kích thích tiết nhiều dầu hơn bình thường. Bình thường, dầu trong da có tác dụng làm ẩm và mềm da nhưng khi lỗ chân lông đóng chặt, dầu sẽ bắt đầu tích tụ lại bên dưới bề mặt da. Ngay cả khi lượng progesterone đã giảm thì testosterone vẫn tiếp tục kích thích tuyến bã nhờn tiết thêm nhiều dầu.

Ở một số phụ nữ, quá tình này giúp làn da họ trở nên bóng khỏe hơn và thu nhỏ lỗ chân lông. Tuy nhiên, đối với phần đông phụ nữ khác thì sự thay đổi hormone lại khiến da bị nhờn và trở thành môi trường lí tưởng cho vi khuẩn gây mụn p. acnes sinh sôi. Điều này dẫn đến sự gia tăng trong số lượng khuẩn, khiến da nổi mụn, viêm và đỏ trong kì kinh nguyệt.

Cách điều trị mụn kinh nguyệt

Có thể thấy rằng mụn trứng cá kinh nguyệt không phải là do da bẩn hay các vấn đề từ bên ngoài mà là do sự thay đổi nội tiết trong cơ thể. Do đó, hầu như không cócách nào có thể tác động lên mối quan hệ giữa hormone và mụn nhưng vẫn có những biện pháp mà bạn có thể áp dụngđể chăm sóc cho da trong thời kì nhạy cảm này, và trong đó có việc tác động trực tiếp lên hormone.

Thuốc tránh thai

Ngoài mục đích kiểm soát việc thụ thai, thuốc tránh thai còn được sử dụng phổ biến để giúp phụ nữ trị mụn trong kì kinh nguyệt. Thuốc tránh thai làm tăng mức độ estrogen trong cơ thể, từ đó làm giảm mức độ testosterone. Thuốc tránh thai hoạt động bằng cách làm tăng lượng hormone giới tính gắn globulin (SHBG) – một loại protein hấp thụ các testosterone tự do trong cơ thể. Theo bác sĩ Lyster thì điều này sẽ hạn chế được nguy cơ hình thành mụn. Thuốc tránh thai còn hạn chế quá trình sản sinh dầu, từ đó giảm được nguồn thức ăn của vi khuẩn gây mụn p. acnes.

Khi dùng thuốc tránh thai, một số phụ nữ sẽ bị mọc nhiều mụn hơn trong khoảng 3 – 4 tháng trước khi cơ thể quen với sự thay đổi hormone. Vì thế, bạn cần phải kiên nhẫn khi chọn cách trị mụn với thuốc tránh thai.

Spironolactone

Đôi khi, việc dùng thuốc tránh thai không có tác dụng trị mụn do lượng testosterone vẫn ở mức cao. Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ kê thuốc Spironolactone – một loại thuốc có tác dụng làm giảm lượng testosterone và giảm sự sản sinh dầu trong da. Tuy nhiên, loại thuốc này có thể gây ra một số tác dụng phụ như mệt mỏi, kinh nguyệt không đều, căng ngực và đau đầu. Do đó, Spironolactone cần được dùng dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ.

Giảm cân

Với những người thừa cân béo phì, các phương pháp điều chỉnh hormone có thể không hiệu quả vì sự béo phì làm giảm lượng hormone giới tính gắn globulin và tăng sản sinh testosterone trong máu. Mặc dù thuốc tránh thai có tác dụng ngược lại nhưng nếu bạn bị thừa cân thì việc dùng thuốc tránh thai cũng vẫn không có hiệu quả. Trong trường hợp này, việc ăn uống lành mạnh và duy trì số cân nặng vừa phải sẽ là chìa khóa để hạn chế và kiểm soát mụn kinh nguyệt.

Vệ sinh da đúng cách

Mặc dù mụn kinh nguyệt không phải là do da bẩn nhưng một quy trình vệ sinh da đúng cách vẫn là điều cần thiết để hạn chế mụn. Vì dầu trong lỗ chân lông là nguồn thức ăn cho vi khuẩn gây mụn p. acnes nên bạn cần phải giữ da sạch sẽ để tránh sự sinh sôi quá mức của vi khuẩn. Và để giữ cho da sạch, bạn cần:

• Cố gắng không chạm tay lên mặt vì tay thường chứa nhiều vi khuẩn và bụi bẩn. Khi chạm tay lên mặt, những tác nhân này sẽ xâm nhập lên da.
• Dùng một loại sữa rửa mặt thật tốt để rửa mặt hai lần/ngày, một lần vào buổi sáng và một lần vào buổi tối trước khi đi ngủ.
• Vệ sinh cho điện thoại di động. Điện thoại di động là vật thường tiếp xúc với nhiều bề mặt khác nhau và được cầm trên tay do đó trở thành nơi trú ngụ của vi khuẩn. Đây là một tác nhân gây mụn lớn cho da mặt vì điện thoại thường tiếp xúc với một trong những vùng da dễ bị mụn nhất trên mặt – vùng quai hàm.
• Tránh hút thuốc vì việc hút thuốc có thể kích thích sự hình thành nhiều loại mụn khác nhau và khiến cho tình trạng mụn thêm nghiêm trọng hơn.
• Dùng khăn sạch cho da mặt.

Đến khám da liễu

Trong trường hợp loại mụn mà bạn gặp phải quá nghiêm trọng, bạn nên đến gặp bác sĩ da liễu để được kê đơn thuốc trị mụn. Hai loại thuốc mà bác sĩ thường kê là:

Thuốc kháng sinh liều thấp

Mụn trứng cá là do vi khuẩn gây ra và đôi khi vi khuẩn nằm sâu bên dưới da và các biện pháp điều trị trên bề mặt không thể tiếp cận đến được, đặc biệt là vài giai đoạn đầu của mụn. Trong những trường hợp như vậy, bác sĩ có thể kê đơn tetracycline liều thấp và một số loại kháng sinh mà bạn có thể uống trong vài ngày ngay trước kì kinh nguyệt.

Isotretinoin

Nếu bạn bị mụn bọc và đã thử rất nhiều phương pháp mà vẫn không hiệu quả thì bác sĩ có thẻ kê cho bạn thuốc Accutane – hay còn gọi là isotretinoin. Mặc dù là một dẫn xuất của vitamin A nhưng loại thuốc này vẫn có một số tác dụng phụ, ví dụ nhưcăng thẳng, thậm chí còn muốn có ý muốn tự tử hay dị tật bào thai nếu được dùng trong thai kì. Do đó, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ thật cẩn thận trước khi quyết định dùng loại thuốc này.

Ngoài ra còn một số biện pháp can thiệp khác như tẩy da chết hóa học, liệu pháp dùng tia laser, tiêm cortisone hay phẫu thuật tháo bỏ mụn.