4 “thủ phạm” gây nên các vấn đề về da

Nội dung chính của bài viết

• 4 yếu tố gây hại cho sức khỏe của làn da đó là: phản ứng viêm, mất nước, sắc tố và lão hóa.
• Mỗi loại da cần được chăm sóc theo cách riêng và đều có mục đích là khắc phục các yếu tố gây hại này.
• Cần phải xác định chính xác loại da của mình, từ đó có cách chăm sóc phù hợp và hiệu quả.

Giới thiệu

Đa số mọi người đều chỉ biết rằng da được chia làm 4 loại gồm có da khô, da dầu, da hỗn hợp và da thường. Tuy nhiên, hệ thống phân loại da đơn giản này có nhiều điểm hạn chế. Do đó mà Tiến sĩ Baumann – một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực da liễu đã đưa ra một hệ thống phân loại da chi tiết hơn, thay vì phân chia các loại da chỉ dựa trên đặc điểm dầu hay khô thì hệ thống này còn tập trung vào 4 “thủ phạm” hay yếu tố gây nên những vấn đề về da thường gặp, đó là phản ứng viêm, mất nước, sắc tố và lão hóa.

Theo hệ thống này thì có tổng cộng 16 loại da, một số loại chỉ có một trong 4 yếu tố gây hại và cũng có một số loại có cùng lúc cả 4. Tùy thuộc vào các yếu tố gây hại mà mỗi loại da cần được chăm sóc theo một cách riêng với mục đích là khắc phục các yếu tố này. Nếu bạn chưa xác định được loại da của mình thì có thể làm bài kiểm tra tại đây để xác định da mình có những yếu tố gây hại nào.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu thêm về 4 yếu tố gây hại cho sức khỏe của làn da và những cách khắc phục.

1. Phản ứng viêm

Trong số 16 loại da theo hệ thống phân loại Baumann thì 8 loại có đặc trưng là dễ xảy ra phản ứng viêm. Phản ứng viêm là hiện tượng xảy ra khi các yếu tố gây viêm trong cơ thể làm cho các mạch máu giãn ra, dẫn đến hiện tượng da bị ửng đỏ. Với các loại da nhạy cảm thì những tác nhân như chất độc hại trong môi trường hay stress đều có thể dễ dàng kích hoạt các chất trung gian gây viêm khác nhau. Những chất trung gian này gồm có các chất và cấu trúc tế bào như arachidonic acid, thụ thể giống Toll (Toll-like receptor), bradykinin, cytokine, interleukin và nhiều loại khác....

Một khi những chất trung gian này được kích hoạt thì sẽ rất khó mà “tắt” chúng đi vì các tế bào khác trong cơ thể sẽ bắt đầu sản sinh thêm nhiều yếu tố gây viêm và tạo ra phản ứng dây chuyền. Phản ứng viêm làm các mạch máu giãn ra và có thể bị rò rỉ, gây nên hiện tượng đỏ trên da. Phản ứng viêm cũng là nguyên nhân gây nên một loạt các vấn đề về da như mụn trứng cá, viêm da cơ địa hay chàm và bệnh trứng cá đỏ.

Có nhiều tác nhân gây viêm khác nhau như hệ miễn dịch, ma sát, hóa chất, độ pH quá thấp hoặc quá cao, vi khuẩn, nấm...

Các thành phần chống viêm như dầu argan, trà xanh, niacinamide và resveratrol có thể giúp ngăn chặn hoặc làm dịu phản ứng viêm, giảm hiện tượng đỏ và các triệu chứng khác. Nếu bạn đang gặp phải các vấn đề về da do phản ứng viêm như mụn trứng cá hoặc bệnh trứng cá đỏ thì nên đi khám bác sĩ da liễu để được tư vấn các sản phẩm điều trị thích hợp nhất.

2. Mất nước

Da khô thường rất khó giữ ẩm và lại dễ bị mất nước. Nguyên nhân là do hàng rào bảo vệ của da khô bị suy yếu. Lớp hàng rào bảo vệ khỏe mạnh được tạo nên từ các thành phần axit béo, ceramide và cholesterol với tỷ lệ 1:1:1 với nhiệm vụ giữ độ ẩm lại bên trong da và ngăn không cho các tác nhân gây hại như vi khuẩn, bụi bẩn, chất độc hại trong môi trường xâm nhập vào bên trong da.

Tuy nhiên, ở da khô thì tỷ lệ cân bằng này bị phá vỡ và hàng rào bảo vệ da không thể thực hiện chức năng một cách bình thường. Điều này cho phép hơi ẩm bên trong thoát ra không khí và các chất gây hại có thể xâm nhập vào bên trong da.

Tuy nhiên, vấn đề này có thể được cải thiện bằng cách sử dụng các sản phẩm chăm sóc da phù hợp. Chọn các loại sữa rửa mặt không tạo bọt dạng kem, kem dưỡng ẩm phục hồi hàng rào bảo vệ da (barrier repair moisturizer) và các loại dầu lỏng nhẹ như dầu argan sẽ giúp làn da duy trì khả năng giữ ẩm và cải thiện chức năng tự bảo vệ của da.

Một trong những sản phẩm dưỡng da mà da khô nên dùng trong chu trình chăm sóc da hàng ngày là kem dưỡng ẩm sử dụng công nghệ MLE (MLE technology). Những loại kem này có tác dụng mô phỏng cấu trúc lipid tự nhiên nằm ở lớp ngoài cùng của da để tăng cường chức năng của hàng rào bảo vệ và cải thiện tình trạng khô, bong tróc, dễ kích ứng.

3. Sắc tố

Các loại da nhiễm sác tố (pigmented skin) thường gặp phải các vấn đề như đốm tối màu trên da, nám và tăng sắc tố sau viêm. Ở loại da này, các tế bào biểu bì tạo sắc tố (melanocyte) hoạt động quá mức và tạo ra quá nhiều hắc tố melanin, khiến cho màu da không đồng đều và dễ xuất hiện các đốm nâu.

Mặc dù mức độ hoạt động của các tế bào biểu bì tạo sắc tố được quyết định một phần bởi di truyền nhưng các yếu tố bên ngoài như tiếp xúc với nắng cũng góp phần gây nên các vấn đề về sắc tố. Trên thực tế, nguyên nhân gây nên các đốm đồi mồi trên da không phải do sự lão hóa mà là do việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong suốt một thời gian dài.

Do đó, để bảo vệ cho da khỏi những vấn đề này thì biện pháp đầu tiên là phải dùng kem chống nắng và che chắn cẩn thận cho da khi đi ngoài trời. Tất cả mọi người, kể cả những người có da tối màu tự nhiên đều phải dùng kem chống nắng có chỉ số SPF ít nhất là 15 hàng ngày. Khi đi ngoài trời nắng trong thời gian dài thì cần dùng kem chống nắng có SPF cao hơn và bôi lại sau mỗi giờ.

Da nhiễm sắc tố cũng nên sử dụng các thành phần làm sáng da như vitamin C, hydroquinone, kojic acid và retinoid để làm đồng đều màu da. Tuy nhiên, không nên sử dụng các thành phần này trong một thời gian dài mà chỉ nên dùng từ 3 – 4 liên tục rồi nghỉ một tháng để tránh các tác dụng phụ như đỏ, khô và các biến chứng sắc tố hiếm gặp.

4. Lão hóa

Làn da chúng ta sẽ có nguy cơ cao xuất hiện các dấu hiệu lão hóa từ sau tuổi 30 hoặc thậm chí sớm hơn nếu có các thói quen xấu đẩy nhanh tốc độ lão hóa. Các thói quen này gồm có không dùng kem chống nắng, thường xuyên để da tiếp xúc trực tiếp với nắng, chế độ ăn nhiều đường, ngủ không đủ giấc, uống nhiều rượu, hút thuốc lá…

Khi bị lão hóa, làn da sẽ sản xuất ít collagen, elastin, hyaluronic acid và heparan sulfate hơn. Do đó sẽ rất dễ xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và khô. Để làm chậm quá trình lão hóa và đảo ngược các dấu hiệu lão hóa này thì cần sử dụng các sản phẩm dưỡng da có chứa thành phần chống lão hóa phù hợp với loại da của mình, chẳng hạn như chất chống oxy hóa, retinoid, các yếu tố tăng trưởng (growth factor) hay heparan sulfate. Ngoài ra, phải luôn dùng kem chống nắng mỗi ngày.

Loại da lý tưởng là loại da nào?

Theo hệ thống phân loại da Baumann thì trong số 16 loại da, loại da số 10 – da dầu, khỏe, không nhiễm sắc tố và căng (ORNT) được coi là loại da lý tưởng vì không hề có bất kỳ yếu tố nào gây hại nào cho sức khỏe của da, không có phản ứng viêm, không nhiễm sắc tố, da căng và có lớp hàng rào bảo vệ da khỏe mạnh.

Cách xác định loại da

Nếu bạn không biết da mình thuộc loại gì và có những yếu tố gây hại nào thì có thể làm bài trắc nghiệm da Bauman hoặc có thể đi khám bác sĩ da liễu để được xác định loại da và tư vấn về thói quen chăm sóc da cũng như là những sản phẩm phù hợp cần dùng.