Tại sao HDL cholesterol được gọi là “cholesterol tốt”?

Lipoprotein mật độ thấp (low-density lipoprotein – LDL) được gọi là “cholesterol xấu” vì LDL có thể tích tụ trên thành mạch máu và thu hẹp mạch máu. Mảng bám do LDL còn có thể làm hình thành cục máu đông. Những điều này có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Lipoprotein mật độ cao (high-density lipoprotein - HDL) được gọi là “cholesterol tốt” vì HDL mang các loại cholesterol khác ra khỏi động mạch và trở lại gan, tại đây LDL sẽ bị đào thải ra khỏi cơ thể.

Cholesterol là gì?

Cholesterol là một loại lipid (chất béo) dạng sáp. Cholesterol được tạo ra bởi gan và cơ thể cũng hấp thụ một lượng nhỏ cholesterol từ một số loại thực phẩm có nguồn gốc động vật. Cholesterol được vận chuyển trong máu đi khắp cơ thể.

Cơ thể cần cholesterol để:

• sản xuất vitamin D
• hình thành màng tế bào
• tạo ra một số loại hormone
• giúp gan tạo ra dịch mật để tiêu hóa thức ăn

Có hai loại cholesterol chính là lipoprotein mật độ cao (HDL) và lipoprotein mật độ thấp (LDL).

Còn một loại cholesterol nữa là lipoprotein mật độ rất thấp (VLDL). VLDL vận chuyển triglyceride, loại chất béo mà cơ thể dùng làm nguồn dự trữ năng lượng.

Sự khác biệt giữa HDL và LDL

HDL được gọi là cholesterol tốt bởi HDL giúp loại bỏ các loại cholesterol khác ra khỏi cơ thể.

LDL được gọi là cholesterol xấu vì loại cholesterol này có thể cùng với một số chất khác tích tụ trên thành động mạch và gây cản trở lưu thông máu. Tình trạng này gọi là xơ vữa động mạch. Xơ vữa động mạch làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và bệnh động mạch ngoại biên.

Mức HDL cholesterol tối ưu

Để biết nồng độ cholesterol trong máu, bạn cần làm xét nghiệm mỡ máu. Xét nghiệm này cho biết các chỉ số:

• Cholesterol toàn phần
• LDL
• HDL
• VLDL
• Triglyceride

Định nghĩa mức cholesterol bình thường thay đổi theo độ tuổi và giới tính. Theo Viện Tim mạch học Hoa Kỳ (ACC), HDL cholesterol được chia thành các mức như sau:

Làm thế nào để tăng HDL cholesterol?

Những thay đổi lối sống sau đây có thể làm tăng mức HDL cholesterol:

• Tập thể dục. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị nên tập cardio cường độ vừa từ 3 đến 4 buổi mỗi tuần, mỗi buổi tối thiểu 40 phút.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống. Tránh chất béo chuyển hóa (bánh sản xuất công nghiệp, đồ chiên, bơ thực vật) và hạn chế chất béo bão hòa (sữa nguyên kem, thịt).
• Bỏ thuốc lá. Các sản phẩm thuốc lá làm giảm HDL, đồng thời làm tăng LDL và triglyceride.
• Hạn chế hoặc không uống rượu bia. Phụ nữ và nam giới trên 65 tuổi không uống quá 1 đơn vị cồn (10g cồn nguyên chất) mỗi ngày và nam giới từ 65 tuổi trở xuống không uống quá 2 đơn vị cồn/ngày.

Không có loại thuốc nào có thể làm tăng HDL nhưng có những loại thuốc giúp làm giảm mức LDL và triglyceride:

• Statin, ví dụ như rosuvastatin và simvastatin
• Fibrate, ví dụ như fenofibrate và axit fenofibric
• Icosapent - hoạt chất có trong dầu cá và được chứng minh là có thể làm giảm mức triglyceride và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

HDL cao có gây hại không?

Mặc dù mức HDL cao giúp phòng ngừa bệnh tim mạch nhưng một số nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng, ở một số người, mức HDL cao có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh động mạch vành cao hơn so với những người có mức HDL bình thường. Điều này có thể do các yếu tố di truyền. Cần có thêm nghiên cứu về chủ đề này.

Nên xét nghiệm cholesterol bao lâu một lần?

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), những người trên 20 tuổi nên xét nghiệm mỡ máu 4 đến 6 năm một lần. Nết chỉ số cholesterol cao hoặc có các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch khác thì cần xét nghiệm thường xuyên hơn.

Những người dưới 20 tuổi không cần phải xét nghiệm mỡ máu định kỳ, trừ khi có tiền sử gia đình bị tăng cholesterol máu có tính gia đình. Đây là một rối loạn di truyền có biểu hiện là mức cholesterol lipoprotein mật độ thấp (LDL) cao.

Tóm tắt bài viết

HDL được gọi là cholesterol tốt vì giúp loại bỏ LDL (cholesterol xấu) ra khỏi động mạch, nhờ đó giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và bệnh động mạch vành. Có nhiều cách để làm tăng mức HDL, gồm có điều chỉnh chế độ ăn uống và tập thể dục. Tần suất cần làm xét nghiệm cholesterol tùy thuộc vào độ tuổi, chỉ số cholesterol và các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch khác.