Bệnh ghẻ - Bộ y tế 2015

1. ĐẠI CƯƠNG 

• Là một bệnh da khá phổ biến, thường xuất hiện ở những vùng dân cư đông  đúc, nhà ở chật hẹp, thiếu vệ sinh, thiếu nước sinh hoạt.  
• Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua quần áo, chăn màn.  
• Bệnh có thể gây ra các biến chứng nhiễm trùng, chàm hoá, viêm cầu thận  cấp... 

2. NGUYÊN NHÂN 

Ký sinh trùng ghẻ có tên khoa học là Sarcoptes scabiei hominis, hình bầu  dục, có 08 chân, lưng có gai xiên về phía sau, đầu có vòi hút thức ăn đồng thời để  đào hầm ở. Mỗi ngày ghẻ cái đẻ 1-5 trứng, sau 3-7 ngày trứng nở thành ấu trùng, ấu trùng lột xác nhiều lần thành ghẻ trưởng thành.  

3. CHẨN ĐOÁN 

a) Chẩn đoán xác định 

- Lâm sàng 

+ Thời gian ủ bệnh trung bình từ 2-3 ngày đến 2-6 tuần.  

+ Thương tổn cơ bản 

• Mụn nước trên nền da lành, rải rác, riêng rẽ, thường ở vùng da mỏng như ở  kẽ ngón tay, mặt trước cổ tay, cẳng tay, vú, quanh thắt lưng, rốn, kẽ mông, mặt  trong đùi và bộ phận sinh dục. Ở trẻ sơ sinh mụn nước hay gặp ở lòng bàn tay, chân.  
• Đường hầm ghẻ còn gọi là “luống ghẻ” dài 3-5mm. 
• Săng ghẻ thường xuất hiện ở vùng sinh dục, dễ nhầm với săng giang mai.  . Sẩn cục hay sẩn huyết thanh: hay gặp ở nách, bẹn, bìu.  
• Vết xước, vảy da, đỏ da, dát thâm. Có thể có bội nhiễm, chàm hoá, mụn mủ.  
• Ghẻ Na Uy là một thể đặc biệt, gặp ở người bị suy giảm miễn dịch. Thương  tổn là các lớp vảy chồng lên nhau và lan toả toàn thân, có thể tìm thấy hàng nghìn  cái ghẻ trong các lớp vảy. 

- Triệu chứng cơ năng

• Ngứa nhiều, nhất là về đêm. 

- Cận lâm sàng: soi tìm ký sinh trùng tại tổn thương. 

b) Chẩn đoán phân biệt 

• Tổ đỉa: thương tổn là các mụn nước nhỏ ở vùng rìa các ngón tay hay bàn  tay, bàn chân, ngứa, tiến triển dai dẳng. 
• Sẩn ngứa: thương tổn là sẩn huyết thanh rải rác khắp cơ thể, rất ngứa. 
• Viêm da cơ địa: thương tổn dạng sẩn mụn nước tập trung thành từng đám,  chủ yếu ở các chi dưới, rất ngứa, tiến triển dai dẳng. 
• Nấm da: thương tổn là mảng da đỏ, các mụn nước và vảy da ở rìa thương  tổn, bờ hình vòng cung, có xu hướng lành ở giữa. Ngứa nhiều, xét nghiệm tìm thấy  sợi nấm.  
• Săng giang mai: thương tổn là một vết trợt nông, nền cứng, không ngứa,  không đau, hay gặp ở vùng hậu môn sinh dục. Kèm hạch bẹn to, thường có hạch  chúa. Xét nghiệm trực tiếp soi tươi tìm thấy xoắn khuẩn giang mai tại thương tổn và  hạch vùng, xét nghiệm huyết thanh giang mai dương tính. 

4. ĐIỀU TRỊ 

a) Nguyên tắc chung 

- Điều trị cho tất cả những người trong gia đình, tập thể, nhà trẻ...nếu phát  hiện bị ghẻ.  

- Nên tầm soát các bệnh lây qua đường tình dục với các người bệnh trên 18  tuổi. 

- Quần áo, chăn màn đệm, vỏ gối, đồ dùng… giặt sạch phơi khô, là kĩ.  b) Điều trị cụ thể 

- Bôi tại chỗ 

+ Gamma benzen 1%  

+ Permethrin 5%  

+ Benzoat benzyl 25% 

+ Diethylphtalat (DEP) 

Có thể dùng các thuốc khác như:  

+ Mỡ lưu huỳnh 5-10% cho trẻ em và cho người lớn, đặc biệt là người bệnh  dưới 2 tháng tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú (rất an toàn, nhược điểm có mùi  hôi). 

+ Crotaminton 10%

+ Có thể dùng vỏ cây ba chạc đen tắm hoặc dầu hạt máu chó.  

• Cách bôi: tắm sạch bằng xà phòng, sau đó bôi thuốc vào thương tổn ngày một  lần vào buổi tối. Giặt sạch phơi khô quần áo, chăn màn.  
• Ghẻ bội nhiễm dùng milian hoặc castellani.  
• Nếu có chàm hóa, dùng hồ nước hoặc kem chứa corticoid bôi trong 1-2 tuần. 
• Ghẻ Na Uy: ngâm, tắm sau đó bôi mỡ salicylé để bong sừng rồi bôi thuốc  diệt ghẻ.  

- Toàn thân 

• Uống kháng histamin tổng hợp. 
• Ivermectin liều 200µg/kg cân nặng, liều duy nhất. Chỉ định trong những  trường hợp ghẻ kháng trị với các thuốc điều trị cổ điển, ghẻ Na Uy, ghẻ ở người  nhiễm HIV. Chống chỉ định cho trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai.  

5. TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG 

• Chàm hoá: người bệnh ngứa, gãi, chàm hoá xuất hiện các mụn nước tập  trung thành đám.  
• Bội nhiễm: các mụn nước xen kẽ các mụn mủ, có thể phù nề, loét.  c) Lichen hoá: ngứa nên người bệnh gãi nhiều gây dầy da, thâm da.  
• Viêm cầu thận cấp: ở trẻ bị ghẻ bội nhiễm, không được điều trị hoặc điều  trị không khỏi gây bệnh tái phát nhiều lần. 

6. PHÒNG BỆNH 

• Vệ sinh cá nhân hàng ngày sạch sẽ. 
• Điều trị bệnh sớm, tránh tiếp xúc và dùng chung các đồ dùng của người bị  bệnh.