Xử lý các vấn đề ăn uống do điều trị ung thư gây ra

1.1. Phẫu thuật

Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ cần thêm calo và protein để chữa lành đồng thời tăng nhanh quá trình phục hồi vết thương. Đây là lúc nhiều người bệnh cảm thấy đau và mệt mỏi. Lúc này họ có thể không ăn được một chế độ ăn bình thường, bởi các tác dụng phụ do điều trị ung thư liên quan đến phẫu thuật gây ra. Khả năng sử dụng chất dinh dưỡng của cơ thể cũng có thể bị thay đổi khi phẫu thuật bất kỳ phần nào của đường tiêu hóa như: thực quản, dạ dày, ruột non, tuyến tụy, ruột kết hoặc trực tràng.

1.2. Xạ trị

Loại tác dụng phụ của bức xạ gây ra phụ thuộc vào diện tích cơ thể được điều trị, kích thước của vùng được điều trị, loại và tổng liều bức xạ hay số lần điều trị.

Các tác dụng phụ thường bắt đầu vào khoảng tuần thứ hai hoặc thứ ba của đợt điều trị và đạt đến đỉnh điểm khoảng 2/3 chặng đường điều trị. Sau khi phóng xạ kết thúc, hầu hết các tác dụng phụ kéo dài 3 hoặc 4 tuần, nhưng một số có thể kéo dài hơn nữa.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc ăn uống và đang theo một kế hoạch ăn uống đặc biệt cho bệnh tiểu đường hoặc một tình trạng sức khỏe mãn tính khác, bạn hãy nói chuyện với nhân viên y tế để thay đổi thói quen ăn uống trong khi bạn đang bị bức xạ.

1.3. Hóa trị liệu

Các tác dụng phụ của hóa trị phụ thuộc vào loại thuốc hóa trị bạn dùng và cách bạn dùng chúng. Chemo thường được tiêm tại một trung tâm ngoại trú, quá trình này có thể mất từ ​​vài phút đến nhiều giờ và trước khi tiêm bạn nên ăn một cái gì đó. Hầu hết mọi người thấy rằng một bữa ăn nhẹ khoảng một giờ trước khi hóa trị có tác dụng tốt nhất.

Một số tác dụng phụ của hóa trị sẽ biến mất trong vòng vài giờ sau khi điều trị. Nếu các tác dụng phụ kéo dài hơn, bạn nên nói với nhân viên y tế.

2.1. Chán ăn khi điều trị ung thư

Ung thư và cách điều trị có thể có những tác động dẫn đến thay đổi thói quen ăn uống và mong muốn ăn, bao gồm cả chán ăn khi điều trị ung thư.

Những người chán ăn kéo dài hơn vài ngày thường sẽ bị giảm cân. Giảm cân do ăn không đủ thường có thể khiến một người cảm thấy yếu và mệt mỏi. Điều này gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng sinh hoạt bình thường của họ. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến cách họ phản ứng với các phương pháp điều trị ung thư.

Nguyên nhân nào gây ra chứng chán ăn khi điều trị ung thư: Những người bị ung thư có thể có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thèm ăn, điều đó có thể dẫn tới điều trị ung thư không ăn uống được vì những lý do sau.

• Nếu một khối u nằm trong hoặc xung quanh các bộ phận của đường tiêu hóa (GI), nó có thể cản trở việc hấp thụ thức ăn gây khó nuốt hoặc khiến người bệnh cảm thấy no mà không thèm ăn.
• Một số khối u tiết ra một số loại hormone ảnh hưởng đến cách cơ thể nhận biết rằng nó đang đói.
• Những thứ như đau đớn, căng thẳng, trầm cảm, mất nước và buồn nôn có thể liên quan đến chính bệnh ung thư có thể làm giảm sự thèm ăn của một người.

Phẫu thuật và các tác dụng phụ liên quan đến điều trị ung thư khác có thể gây chán ăn. Một số tác dụng phụ có thể ảnh hưởng đến sự thèm ăn bao gồm:

• Thay đổi mùi vị
• Đau đớn
• Buồn nôn hoặc nôn mửa
• Táo bón hoặc tiêu chảy
• Điều quan trọng cần nhớ là các vấn đề sức khỏe khác không phải ung thư cũng có thể gây chán ăn.

Để khắc phục tình trạng này ăn uống điều độ là một cách quan trọng mà người bị ung thư có thể thực hiện để giúp chăm sóc bản thân được tốt hơn. Điều quan trọng là phải nói chuyện với nhân viên y tế về bất kỳ thay đổi thèm ăn dự kiến ​​nào trước khi phẫu thuật ung thư hoặc trước khi bắt đầu các loại điều trị khác. Báo cáo sớm những thay đổi về cảm giác thèm ăn có thể giúp hạn chế các vấn đề do giảm cân quá nhiều và thiếu dinh dưỡng.

Dưới đây là một số gợi ý có thể hữu ích nếu bạn đang thay đổi cảm giác thèm ăn:

• Ăn nhiều bữa nhỏ hoặc bữa ăn nhẹ trong ngày, thay vì 3 bữa ăn lớn.
• Tránh uống chất lỏng trong bữa ăn, hoặc chỉ uống từng ngụm nhỏ chất lỏng trong khi ăn để không cảm thấy no sớm (trừ khi bạn cần chất lỏng để giúp nuốt hoặc chữa khô miệng). Tuy nhiên bạn vẫn cần cung cấp đủ nước cho cơ thể trong ngày.
• Làm cho việc ăn uống trở nên thú vị hơn bằng cách dọn bàn ăn với những món ăn đẹp mắt, phát bản nhạc yêu thích, xem TV hoặc ăn cùng ai đó.
• Hãy tập thể dục nhiều nhất có thể, bắt đầu từ từ và tăng hoạt động của bạn theo thời gian khi bạn cảm thấy khỏe hơn. Đôi khi, đi bộ một giờ ngắn trước bữa ăn có thể giúp bạn cảm thấy đói.
• Chuẩn bị sẵn những món ăn nhẹ giàu calo và giàu protein. Hãy thử trứng nấu chín, bơ đậu phộng, pho mát, kem, thanh granola, chất bổ sung dinh dưỡng dạng lỏng, bánh pudding, các loại hạt, cá ngừ hoặc gà đóng hộp, hoặc hỗn hợp đường mòn.
• Xem lại các mẹo về cách thêm calo và protein vào thực phẩm và đưa chúng vào các bữa ăn chính và đồ ăn nhẹ trong ngày.
• Ăn những món ăn yêu thích của bạn bất kỳ lúc nào trong ngày.

2.2. Người bệnh ung thư bị táo bón

Khi ruột của bạn di chuyển ít hơn bình thường hoặc khi phân của bạn trở nên cứng và khó đi ngoài sẽ gây ra tình trạng táo bón.

Bạn có thể bị táo bón vì không có đủ chất lỏng trong hệ thống tiêu hóa hoặc không đủ chuyển động trong ruột hoặc ruột kết, nơi phân được hình thành và đẩy đi qua cơ thể. Một số người bị ung thư có thể tăng nguy cơ bị táo bón nếu họ có khối u trong bụng hoặc xương chậu, đang điều trị một số loại ung thư, lười vận động, suy nhược, dùng thuốc giảm đau, thay đổi lượng thức ăn hoặc lượng nước kém. Trong trường hợp này có thể:

• Yêu cầu nhân viên y tế giúp bạn lập kế hoạch chăm sóc ruột hàng ngày. Họ có thể đề xuất các sản phẩm không kê đơn như thuốc làm mềm phân hoặc chất bổ sung chất xơ.
• Theo dõi các chuyển động của ruột để có thể nhận thấy vấn đề một cách nhanh chóng.
• Nếu nhân viên y tế kiểm tra thấy ổn, bạn hãy ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ hơn mỗi ngày, chẳng hạn như bánh mì và ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi sống có vỏ và hạt, rau sống tươi, các loại nước ép trái cây, mơ, nho khô, mận khô, nước ép mận khô và các loại hạt.
• Uống nhiều nước hơn như: nước hoa quả tiệt trùng và nước ấm hoặc nóng vào buổi sáng thường hữu ích.
• Vận động nhẹ càng nhiều càng tốt.
• Tránh thức ăn và đồ uống gây đầy hơi như táo, bơ, đậu và đậu Hà Lan, bắp cải, bông cải xanh, sữa và đồ uống có ga cho đến khi hết táo bón.
• Tránh nhai kẹo cao su và sử dụng ống hút để uống. Sử dụng chúng cũng có thể gây ra khí gas.
• Tránh hoặc cắt giảm bất kỳ loại thực phẩm nào có thể gây táo bón, chẳng hạn như pho mát hoặc trứng...
• Không sử dụng thuốc xổ hoặc thuốc đạn. Luôn hỏi nhóm ung thư của bạn trước khi sử dụng thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng.

2.3. Thay đổi vị giác và khứu giác

Một số loại ung thư và cách điều trị có thể thay đổi vị giác và khứu giác của bạn. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Một số loại khối u ở vùng đầu và cổ
• Bức xạ vùng đầu và cổ
• Một số phương pháp hóa trị và liệu pháp nhắm mục tiêu
• Miệng lở loét hoặc khô do một số phương pháp điều trị
• Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị các tác dụng phụ hoặc các vấn đề không phải ung thư khác

Khi bị thay đổi vị giác và khứu giác bạn nên:

• Thử dùng nĩa, thìa, dao bằng nhựa và cốc, đĩa thủy tinh.
• Hãy thử những giọt chanh không đường, kẹo cao su hoặc bạc hà.
• Hãy thử trái cây và rau tươi hoặc đông lạnh thay vì đóng hộp.
• Nêm nếm thức ăn với hương vị chua cay. Sử dụng chanh, nước chanh, trái cây họ cam quýt, giấm và thức ăn ngâm.
• Nêm nếm gia vị để tăng sư hấp dẫn cho món ăn
• Chống lại vị mặn khi thêm chất làm ngọt, vị ngọt khi thêm nước chanh và muối, và vị đắng khi thêm chất ngọt.
• Súc miệng bằng baking soda, muối và nước súc miệng trước khi ăn để giúp thức ăn ngon hơn.
• Giữ miệng sạch sẽ và đánh răng để giúp giảm bớt mùi vị khó chịu.
• Phục vụ thực phẩm lạnh hoặc ở nhiệt độ phòng. Điều này có thể làm giảm mùi và vị của thực phẩm, giúp chúng dễ dung nạp hơn.
• Đông lạnh các loại trái cây như dưa đỏ, nho, cam và dưa hấu, và ăn chúng như đồ đông lạnh.
• Ăn rau tươi. Chúng có thể hấp dẫn hơn những loại đóng hộp hoặc đông lạnh.
• Thử ướp các loại thịt để làm cho chúng mềm.
• Nếu thịt đỏ có vị lạ, hãy thử các loại thực phẩm giàu protein khác như thịt gà, cá, đậu hoặc đậu Hà Lan, đậu phụ, quả hạch, hạt, trứng hoặc pho mát.

Người bệnh cũng có thể tham khảo thêm Lời khuyên dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư để lên cho mình được chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại.