1

Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp

Xét nghiệm Lipase và amylase đều giúp chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến tuyến tụy. Lipase là một enzyme do tụy sản xuất và ở người, enzyme này chỉ được sản xuất duy nhất ở tụy. Còn Amylase là một nhóm các enzyme được sản xuất chủ yếu ở tuyến tụy và tuyến nước bọt, một phần nhỏ được sản xuất ở gan, niêm mạc ruột non, vòi trứng và buồng trứng.

1. Amylase huyết thanh

1.1 Amylase là gì?

Chức năng chính của amylase là phân cắt tinh bột thành các polysaccharide nhỏ hơn ở liên kết bên trong 1 đến 4 alpha trong quá trình tiêu hóa. Các nguồn chính của amylase ở người là tuyến tụytuyến nước bọt, nhưng nó có thể được tìm thấy trong các mô khác với số lượng nhỏ.

Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp
Amylase chủ yếu được tìm thấy trong tuyến tụy

1.2 Amylase tăng trong những trường hợp nào?

 

  • Viêm tụy cấp hay đợt cấp của viêm tụy mạn tính. Trong viêm tụy cấp, hoạt độ amylase trong máu thường tăng lên gấp 4-6 lần so với giá trị tham khảo và thường cao song song với nồng độ lipase.
  • Tắc nghẽn ống tụy và ung thư tuyến tụy.
  • Mức tăng của amylase trong dịch phúc mạc có thể xảy ra trong viêm tụy cấp nhưng cũng có thể xảy ra trong các rối loạn bụng khác, chẳng hạn như tắc nghẽn ruột hoặc giảm lưu lượng máu đến ruột (nhồi máu), thủng ruột non hay thủng ổ loét dạ dày tá tràng.
  • Amylase cũng tăng trong viêm tụy mạn tính thường liên quan với chứng nghiện rượu, chấn thương, tắc nghẽn ống tụy.
  • Viêm tụy cấp do thuốc
  • Ngộ độc rượu cấp.
  • Bệnh lý đường mật: Sỏi ống mật chủ, viêm túi mật cấp, tắc mật...
  • Suy thận giai đoạn cuối.
  • Bệnh lý tuyến nước bọt: Viêm tuyến nước bọt cấp hay mạn tính, tắc nghẽn ống dẫn nước bọt, quai bị.

1.3 Amylase giảm trong các trường hợp nào?

 

  • Nồng độ amylase máu giảm ở một người có các triệu chứng viêm tụy có thể cho biết các tế bào sản xuất amylase của tuyến tụy bị tổn thương vĩnh viễn, ung thư tụy
  • Tổn hại gan nặng: Viêm gan nhiễm độc, xơ gan, nhiễm độc thai nghén, bỏng nặng.
  • Nhiễm độc giáp nặng.

Amylase huyết thanh tăng trong vòng 6 đến 12 giờ sau khi khởi phát viêm tụy cấp. Amylase có thời gian bán hủy ngắn khoảng 10 giờ và sẽ trở lại bình thường trong vòng 3-5 ngày.

Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp
Amylase giảm trong các trường hợp nào?

2. Lipase huyết thanh

 

Lipase chủ yếu được tổng hợp và dự trữ dưới dạng hạt trong tế bào tuyến tụy. Có một số lipase trong cơ thể con người, bao gồm lipase tuyến tụy, lipoprotein, ruột, dạ dày và gan. Hoạt động của tất cả các lipase bị ức chế bởi axit mật. Hoạt động của lipase tuyến tụy phụ thuộc vào sự hiện diện của một enzyme khác.

Chức năng chính của lipase tụy là thủy phân chất béo trung tính thành glycerol và axit béo tự do. Giống như amylase, lipase là một phân tử tương đối nhỏ có thể được lọc bởi thận. Không giống như amylase, lipase có thể được tái hấp thu ở ống thận, làm tăng thời gian bán thải của nó (6,9 đến 13,7 giờ).

Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp
Lipase huyết thanh

 

Lipase huyết thanh có độ nhạy đối với viêm tụy cấp từ 82-100%. Lipase huyết thanh tăng trong vòng 4 - 8 giờ sau khi bắt đầu xuất hiện các triệu chứng, đạt đỉnh điểm sau 24 giờ và trở lại bình thường trong vòng 8 -14 ngày.

3. Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp

3.1 Viêm tụy cấp do rượu

 

Bệnh nhân bị viêm tụy cấp do rượu có thể có amylase bình thường và lipase huyết thanh tăng cao. Amylase bình thường có liên quan đáng kể với các đợt viêm tụy cấp trước đó, cho thấy nhu mô tụy không còn khả năng sản xuất đủ lượng enzyme.

3.2 Đợt cấp của viêm tụy mãn tính

 

Mô tụy trong viêm tụy mãn tính cho thấy sự suy giảm đáng kể hoạt động của cả amylase và lipase, với hoạt tính của amylase cho thấy sự giảm nhiều hơn so với lipase (91% so với 26 %).

3.3 Viêm tụy do tăng triglyceride máu gây ra

 

Ở bệnh nhân tăng triglyceride máu gây ra cấp tính viêm tụy, mức độ amylase huyết thanh có thể bình thường. Nồng độ amylase huyết thanh thấp một cách kỳ lạ do chất ức chế tuần hoàn của amylase huyết thanh cản trở xét nghiệm, nhưng nó có thể được điều chỉnh nếu phòng thí nghiệm nhận biết được huyết tương có màu sữa và thực hiện các kỹ thuật pha loãng nối tiếp.

Xét nghiệm Lipase và amylase trong viêm tụy cấp
Biểu đồ: Sự tăng nồng độ amylase và lipase trong viêm tụy cấp

4. Kết luận

 

  • Xét nghiệm ưu tiên chỉ định Lipase máu hơn amylase máu trong viêm tụy cấp.
  • Sự lựa chọn phụ thuộc vào điều kiện cơ sở xét nghiệm.
  • Lipase huyết thanh có độ nhạy đối với viêm tụy cấp từ 82-100%, amylase huyết thanh có độ nhạy chẩn đoán viêm tụy cấp từ 67 – 83% và độ đặc hiệu là 85-98 %.
  • Tăng lipase xảy ra sớm hơn và kéo dài hơn so với tăng amylase và do đó đặc biệt hữu ích ở những bệnh nhân xuất hiện> 24 giờ sau khi bắt đầu đau
  • Bệnh nhân bị viêm tụy cấp thường có mức tăng amylase và / hoặc lipase gấp ba lần. Tuy nhiên, những bệnh nhân bị viêm tụy cấp tính, viêm tụy cấp do tăng triglycerid máu, và viêm tụy cấp do rượu có thể chỉ bị tăng lipase
  • Lipase huyết thanh cũng nhạy hơn so với amylase ở bệnh nhân viêm tụy cấp thứ phát do rượu và tăng triglyceride máu.
  • Không tăng amylase ở khoảng 20% bệnh nhân viêm tụy do rượu và ở 50 % bệnh nhân viêm tụy do tăng triglycerid máu.

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Blog khác của bác sĩ
Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Ho Rát Họng Có Đờm
Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Ho Rát Họng Có Đờm

Ho rát họng có đờm là một vấn đề phổ biến có thể gặp ở bất kỳ ai. Nguyên nhân của tình trạng này có thể là viêm amidan, cảm cúm, viêm họng, thậm chí là ung thư vòm họng.

[Góc giải đáp] Viêm Phế Quản Có Lây Không?
[Góc giải đáp] Viêm Phế Quản Có Lây Không?

Viêm phế quản là một bệnh lý phổ biến trong xã hội ngày nay mà nhiều người có thể mắc phải. Tuy viêm phế quản không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe của người bệnh.

Triệu Chứng Ho Sốt Đau Họng
Triệu Chứng Ho Sốt Đau Họng

Ho, sốt đau họng là những triệu chứng thường gặp cùng lúc và có thể ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ nguyên nhân, cách nhận biết và những phương pháp hiệu quả để giảm nhẹ và xua tan những triệu chứng này.

Tìm Hiểu Và Phòng Tránh Các Bệnh Về Họng
Tìm Hiểu Và Phòng Tránh Các Bệnh Về Họng

Là một phần quan trọng của hệ hô hấp, họng thường mắc phải nhiều bệnh lý khác nhau. Các bệnh về họng có thể đơn giản chỉ là viêm họng hoặc có thể nghiêm trọng hơn như viêm amidan, viêm thanh quản và thậm chí ung thư họng.

Dấu Hiệu Viêm Phổi Ở Trẻ Nhỏ Do Vi Khuẩn Mycoplasma
Dấu Hiệu Viêm Phổi Ở Trẻ Nhỏ Do Vi Khuẩn Mycoplasma

Thời điểm giao mùa, các trung tâm Y tế đang ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhi mắc viêm phổi do vi khuẩn Mycoplasma. Đây là một bệnh thường xuất hiện trong mùa giao mùa, đặc biệt làm lây lan nhanh chóng.

Tin liên quan
Dùng thuốc trị bệnh về tuyến giáp trong thời gian mang thai!
Dùng thuốc trị bệnh về tuyến giáp trong thời gian mang thai!

Rất nhiều thai phụ băn khoăn rằng, không biết sử dụng thuốc trị bệnh về tuyến giáp trong thời gian đang mang thai có an toàn không? Để giải đáp thắc mắc trên, mời các bạn cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây!

Xét nghiệm ferritin là gì? Khi nào cần thực hiện?
Xét nghiệm ferritin là gì? Khi nào cần thực hiện?

Ferritin là một loại protein dự trữ sắt và giải phóng sắt khi cơ thể cần. Ferritin tập trung chủ yếu trong các tế bào và chỉ có một lượng rất nhỏ lưu thông trong máu.

Xét nghiệm sắt huyết thanh cho biết điều gì?
Xét nghiệm sắt huyết thanh cho biết điều gì?

Xét nghiệm sắt huyết thanh giúp phát hiện nồng độ sắt trong máu thấp hoặc cao hơn bình thường.

Dr Duy Thành

 

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây