Viêm ruột hoại tử: Triệu chứng, nguyên nhân, điều trị

Viêm ruột hoại tử (tên tiếng Anh: Necrotizing enterocolitis - viết tắt: NEC) là một bệnh lý nghiêm trọng, ảnh hưởng tới đường ruột của trẻ sinh non. Nó thường xuất hiện trong vòng 2 tuần đầu sau khi trẻ ra đời, hay gặp ở trẻ ăn ngoài thay vì bú mẹ.

Viêm ruột hoại tử là tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào thành ruột, gây bùng phát tình trạng viêm. Điều này có thể tạo ra khe hở để vi khuẩn chui vào bụng trẻ. Nếu không được điều trị, nó có thể dẫn đến nghiêm trọng, thậm chí tử vong.

Hiện các bác sĩ vẫn chưa chắc chắn về nguyên nhân gây viêm ruột hoại tử ở trẻ sơ sinh. Họ cho rằng trẻ sinh non có phổi và ruột yếu hơn, chưa hoàn thiện so với trẻ sinh đủ tháng. Cơ thể trẻ không vận chuyển tốt máu và oxy. Đồng thời, trẻ cũng gặp khó khăn trong việc tiêu hóa thức ăn và chống nhiễm trùng. Vì vậy, trẻ sinh non có nguy cơ bị viêm ruột hoại tử cao hơn.

May mắn thay, viêm ruột hoại tử khá hiếm gặp. Tỷ lệ mắc bệnh là 1 : 2000 - 4000 ca. Nó có thể gặp ở bất kỳ trẻ sơ sinh nào, nhưng phổ biến hơn ở trẻ sinh non có cân nặng dưới 1,5kg. Ngoài ra, những đối tượng khác có nguy cơ cao mắc viêm ruột hoại tử gồm:

• Trẻ sinh non hoặc trẻ được nuôi bằng sữa công thức;
• Trẻ sinh khó hoặc bị giảm nồng độ oxy;
• Trẻ sơ sinh có quá nhiều tế bào hồng cầu trong tuần hoàn máu;
• Trẻ sơ sinh bị nhiễm trùng trên đường tiêu hóa;
• Trẻ sơ sinh bị bệnh nặng và được truyền máu.

XEM THÊM: Viêm ruột hoại tử dễ xảy ra ở trẻ sơ sinh non tháng

Triệu chứng viêm ruột hoại tử có thể khác nhau tùy từng trẻ. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh bị viêm ruột hoại tử thường có những triệu chứng sau trong 2 tuần đầu đời:

• Trướng hoặc đầy bụng;
• Thức ăn tích tụ trong dạ dày, không di chuyển xuống ruột;
• Dịch xanh trong dạ dày;
• Phân có lẫn máu;
• Khó thở, nhịp tim chậm.

Có một số vấn đề tiêu hóa hoặc vấn đề sức khỏe khác có triệu chứng tương tự viêm ruột hoại tử. Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, phụ huynh nên cho trẻ đi khám ngay.

Bác sĩ sẽ chẩn đoán viêm ruột hoại tử bằng cách cho trẻ chụp X-quang bụng và làm một số xét nghiệm máu. Nếu là viêm ruột hoại tử, phim chụp X-quang sẽ cho thấy có khí hoặc bọt khí trong thành ruột của trẻ. Bác sĩ cũng có thể chọc dịch màng bụng. Xét nghiệm máu cho trẻ sơ sinh bị viêm ruột hoại tử cho thấy số lượng bạch cầu thấp (có nghĩa là khả năng chống lại nhiễm trùng của cơ thể đang bị suy yếu).

Việc điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm thời điểm sinh non của trẻ, sức khỏe tổng thể của bé, tiền sử bệnh và mức độ lây lan của nhiễm trùng. Sau đó, bác sĩ có thể đề nghị việc điều trị như sau:

• Ngừng cho trẻ ăn;
• Chèn ống thông qua mũi vào dạ dày của trẻ để loại bỏ chất lỏng, làm trống dạ dày của bé;
• Bắt đầu truyền dịch qua đường tĩnh mạch để nuôi dưỡng trẻ và cung cấp đủ nước cho cơ thể trẻ;
• Cho trẻ uống kháng sinh để chống nhiễm trùng;
• Chụp X-quang thường xuyên để theo dõi tình trạng bệnh của bé;
• Cung cấp thêm oxy hoặc máy thở cho bé nếu bụng của bé quá căng trướng để tự thở;
• Cách ly trẻ bị bệnh với những trẻ khác để ngăn chặn viêm ruột hoại tử lây lan.

Sau khi trẻ hết nhiễm trùng (thường sau khoảng 5 - 7 ngày), bạn có thể cho trẻ bú mẹ lại bình thường. Trường hợp việc điều trị trên không có hiệu quả, bé sẽ cần phẫu thuật. Việc này giúp loại bỏ các mô bị hoại tử và các phần ruột đã bị thủng hoặc sắp thủng. Trong trường hợp nghiêm trọng nhất, trẻ có thể phải nối ruột hoặc nối ruột với một lỗ hậu môn nhân tạo bên ngoài.

Hầu hết trẻ sơ sinh bị viêm ruột hoại tử đều hồi phục hoàn toàn. Trong một số trường hợp, ruột có thể có sẹo hoặc bị hẹp lại. Tình trạng này có thể dẫn tới tắc nghẽn ruột trong tương lai. Ngoài ra, những trẻ bị cắt bỏ một đoạn ruột lớn có thể không hấp thụ được các chất dinh dưỡng một cách bình thường. Trong những trường hợp nặng nhất, trẻ có thể cần cấy ghép ruột.

Hiện tại, chưa có cách nào có thể phòng ngừa viêm ruột hoại tử. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy những trẻ chỉ bú sữa mẹ (không uống sữa công thức) ít có nguy cơ mắc bệnh này hơn. Đó là lý do giải thích vì sao các bác sĩ đều khuyên nên cho trẻ bú mẹ ngay sau khi sinh.

Viêm ruột hoại tử là bệnh lý hiếm gặp nhưng có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm. Vì thế, khi trẻ có dấu hiệu bệnh, cha mẹ cần đưa trẻ đến các trung tâm y tế để thăm khám và điều trị.