Ung thư vòm họng được chẩn đoán bằng xét nghiệm hình ảnh nào?

Ung thư vòm họng hay còn được gọi là ung thư biểu mô vòm họng, là bệnh ung thư phát sinh từ các tế bào vòm họng đặc biệt là hầu họng ngay phía sau mũi. Ung thư vòm họng là một trong 10 loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam, chiếm tỷ lệ 10-12% trong số các loại ung thư vùng đầu mặt cổ. Bệnh nếu không được phát hiện giai đoạn sớm và điều trị kịp thời thì tỷ lệ tử vong rất cao.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới ung thư vòm họng bao gồm:

• Thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất, cao su, nhựa tổng hợp, tia phóng xạ;
• Ăn nhiều thực phẩm lên men, đồ chua như cá muối, dưa chua, cà muối, thịt hun khói,...
• Sử dụng chất kích thích như rượu bia, hút thuốc lá, sử dụng chất kích thích,...
• Tiền sử gia đình có người thân mắc ung thư vòm họng.

Dấu hiệu và triệu chứng ban đầu của ung thư vòm họng bao gồm:

• Đau họng kéo dài;
• Nổi hạch cổ: Hay gặp nhất là hạch góc hàm, đặc điểm nổi bật là hạch nhỏ, chắc, không đau thường tình cờ phát hiện;
• Ngạt mũi: Dấu hiệu này sẽ xuất hiện tăng dần, lúc đầu người bệnh sẽ bị ngạt một bên mũi, ngạt từng lúc một. Một số triệu chứng kèm theo khác như dịch nhầy mũi có lẫn máu hoặc chảy máu cam;
• Đau đầu: Thường đau đầu âm ỉ, nhức nửa đầu, có lúc đau thành cơn, dễ nhầm với các bệnh lý thần kinh và mạch máu não;
• Ù tai, giảm thính giác, mất nghe một bên do u làm tắc vòi Eustachie;
• Sụp mi, nhìn đôi, giảm hoặc mất thị lực;
• Khó nuốt, ho khạc ra máu lẫn trong nước bọt.

Những dấu hiệu biểu hiện sớm giai đoạn đầu của ung thư vòm họng thường nhầm lẫn với các bệnh lý tai mũi họng thông thường. Vì vậy, ngoài những triệu chứng lâm sàng, bác sĩ cần chỉ định thực hiện các biện pháp chẩn đoán cận lâm sàng giúp xác định chính xác. Hiện nay, y học phát triển có những kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến hiện đại, không xâm lấn, dễ dàng thực hiện nhanh chóng mà đem lại kết quả chính xác. Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh được sử dụng trong chẩn đoán ung thư vòm họng bao gồm:

2.1 Nội soi tai mũi họng

Kỹ thuật nội soi tai mũi họng có sử dụng các dụng cụ nội soi chuyên dụng giúp quan sát chi tiết vùng họng, nhằm phát hiện các bất thường, hình ảnh tăng sinh mạch máu trong vòm họng. Khối u phát triển lớn thường gây ra những tổn thương cho các tế bào khỏe mạnh và làm sưng lên. Nội soi tai mũi họng có thể giúp phát hiện vị trí và kích thước của khối u.

• Ưu điểm:
  • Ống nội soi mềm có thể dễ dàng căn chỉnh, uốn góc giúp quan sát được nhiều góc độ trong vòm họng;
  • Ít gây đau đớn và kích ứng niêm mạc vùng cổ họng cho bệnh nhân
  • Thời gian thực hiện nhanh chóng chỉ mất khoảng 5-10 phút;
• Nhược điểm: Kỹ thuật này đòi hỏi bác sĩ phải có chuyên môn và kinh nghiệm điều chỉnh ống nội soi.

2.2 Chụp x-quang

Chụp X-quang là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh giúp xác định được các chi tiết liên quan đến khối u như hình dạng, kích thước, và mức độ tác động tới các mô mềm. Chụp x-quang sọ não trong đánh giá chẩn đoán bệnh ung thư vòm họng có thể được thực hiện với nhiều tư thế khác nhau. Trong đó tư thế Hirtz giúp bác sĩ quan sát được những hình ảnh tại xương hàm dưới, góc xương hàm dưới, cung xương gò má, ống tai ngoài, lỗ bầu dục, lỗ gai, xoang bướm và xoang hàm,...

• Ưu điểm:
  • Thời gian thực hiện nhanh chóng, thời gian đợi kết quả ngắn.
  • Kỹ thuật không xâm lấn, không gây đau đớn và khó chịu cho người bệnh.
• Nhược điểm: Chụp x-quang có sử dụng tia X hay tia Rontgen có bức xạ năng lượng cao và có thể gây nguy hiểm tới sức khỏe con người. Vì vậy, cần lưu ý khi thực hiện kỹ thuật này đối với những người có máy tạo nhịp, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ.

2.3 Chụp CT Scanner hay chụp cộng hưởng từ MRI

Chụp CT Scanner hay chụp cộng hưởng từ MRI đều là những phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, tiên tiến giúp bác sĩ có thể quan sát được khu vực vòm họng thông qua phim chụp và đem lại độ chính xác cao. Phương pháp này được thực hiện để xác định vị trí, hình dạng, kích thước của khối u và mức độ di căn của các tế bào ung thư. Tuy nhiên những phương pháp này thường được kết hợp chẩn đoán với sinh thiết hoặc xét nghiệm hóa sinh để cho ra kết quả chính xác.

• Ưu điểm:
  • Đây đều là những xét nghiệm cận lâm sàng không xâm lấn, không gây đau đớn khó chịu cho người bệnh.
  • Thời gian thực hiện nhanh chóng, thời gian trả kết quả ngắn.
• Nhược điểm: chụp CT Scanner có sử dụng bức xạ tia X và có thể gây hại cho cơ thể, nhất là khi tia X có đặc điểm tích tụ lại. Vì vậy, khi thực hiện kỹ thuật này cần lưu ý đối với những người có máy tạo nhịp tim, phụ nữ có thai, và trẻ nhỏ,...

2.4 Siêu âm

Siêu âm vùng cổ nhằm phát hiện hạch nổi bất thường hay di căn. Kỹ thuật này được thực hiện bằng cách đưa một đầu dò phát sóng âm vào vùng cổ họng của người bệnh. Sau đó sẽ được chuyển thành hình ảnh và có thể quan sát những bất thường tại khu vực vòm họng.

• Ưu điểm:
  • Sóng siêu âm không gây kích ứng niêm mạc vòm họng và gây hại cho cơ thể.
  • Thời gian thực hiện nhanh chóng và cho ra kết quả ngay lập tức.
• Nhược điểm: Một số vị trí trong vòm họng có nhiều ngóc ngách và khuất tầm nhìn dẫn tới khó khăn trong việc chẩn đoán. Bác sĩ cần phải kết hợp với những phương pháp xét nghiệm khác để có thể chẩn đoán chính xác.

Tóm lại, ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư phổ biến, và thường nhầm lẫn với những bệnh lý tai mũi họng thông thường. Hiện nay, y học phát triển và có nhiều phương pháp chẩn đoán ung thư vòng họng bằng hình ảnh không xâm lấn, cho ra kết quả nhanh chóng và chính xác như nội soi, siêu âm, chụp x-quang, CT Scanner, chụp cộng hưởng từ MRI,... Ung thư vòm họng nếu không được phát và điều trị sớm thì nguy cơ tử vong cao. Vì vậy, khi thấy có những biểu hiện bất thường cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và có biện pháp can thiệp kịp thời.

Sàng lọc ung thư sớm được coi là biện pháp hoàn hảo trong việc phát hiện và điều trị kịp thời các loại ung thư.