U của chất tạo men - bệnh viện 103

U nguyên bào tạo men (ameloblastoma) là một u hoàn toàn biểu mô phát triển từ các phiến răng, bao Hertwig, tổ chức men, hoặc lớp lót của nang răng/nang tạo men răng. U nguyên bào tạo men là u biểu mô chất tạo men răng thông thường hay gặp nhất. U hay xuất hiện ở tuổi từ 20 – 40. Tuy nhiên, u dạng nang đơn độc thường xuất hiện ở tuổi thanh niên. Tổn thương này xuất hiện cả hàm trên và duới nhưng thường xuyên nhất là hàm dưới phía sau. Chỉ có 20% được thấy ở hàm trên. Nam và nữ gặp như nhau.

Mặc dù u nguyên bào tạo men không được phân loại như một u ác tính (hiếm khi tồn tại ác tính) nhưng nó xâm lấn và xâm nhiễm. Tổn thương này được coi là xâm lấn mức độ thấp hoặc vô sản ác tính tương tự ung thư tế bào đáy.

Nhiều mô tế bào và kiểu phát triển tương tự được thấy giữa hai tổn thương. Nhìn chung          nó không di căn nhưng phát triển chậm, ổn định và khó điều trị tiệt căn. Nếu không xác định là u nguyên bào tạo men và không phát hiện tình cờ trên phim do những mụcc đích chụp khác. Triệu chứng đầu tiên thường là đau do xương bị căng ép. [ CLOSE WINDOW ]

Những dấu hiệu Xquang

U nguyên bào tạo men xuất hiện đặc trưng là những hình không thấu quang nhiều ngăn ở vùng răng hàm thứ 3 bên dưới nhưng chúng cũng có thể được thấy ở bất cứ đâu trên xương hàm. Những tổn thương này có thể một ổ khi nhỏ, chúng thường làm tiêu răng khi chúng tiếp xúc. Những tổn thương này không bao giờ cản quang.

Các dấu hiệu mô bệnh học

U nguyên bào tạo men không phải là một cái nang. Thành phần u là biểu mô thuần nhất và giống giai đoạn nang của chất tạo men răng (ví dụ, các tế bào trụ lớn phân cực ở khoang ngoài của tổn thương với mạng lưới hình sao (SR) ở khoang góc, cái có thể hình thành lên nang) Tổn thương này có thể có chứa tổ chức liên kết phản ứng, cái không phải là u. Đây là một u không có chức năng, không gồm tổ chức liên kết xung quanh, cái không có khả năng hình thành lên men răng. Kết quả, những u này thể hiện u chất tạo men bị hãm lại. Tồn tại rất nhiều mô bệnh học khác nhau ví như loại gai ở trong mạng lưới hình sao được thay thế bằng các tế bào hình vẩy và ngọc trai, loại tế bào hạt ở trong SR được thay thế bởi các tế bào hạt, và loại đám rối trong SR giảm hoặc vắng mặt.

Điều trị

Điều trị u nguyên bào tạo men là phẫu thuật cắt bỏ với các mép tự do rộng rãi. Phẫu thuật hồi phục có thể được làm cùng thời gian. Tất cả các bệnh nhân bị u nguyên bào tạo men cần phẫu thuật điều trị và theo mô bệnh học, Xquang suốt đời. Nếu cắt không đúng, thường xuyên tái phát.

Những yêu cầu phẫu thuật:

•  U nguyên bào tạo men xương hàm trên không giới hạn bởi tấm vỏ xương khỏe mạnh như được thấy ở xương hàm dưới. Bên cạnh đó xương hàm trên phía sau khuất kín liên quan với nhiều cấu trúc quan trọng. Những cấu trúc này tạo cơ sở mạnh mẽ đối với sự xâm lấn và xác định phẫu thuật điều trị đối với u nguyên bào tạo men.
•  Ở xương hàm dưới, cách mép u 1cm được coi là chuẩn. Điều này có thể hoàn toàn với cắt bỏ block hoặc từng phần, phụ thuộc vào mối liên quan của tổn thương với bờ vỏ xương phía dưới.
•  Đơn giản trừ phi u nguyên bào tạo men một nang. Loại thông thường xuất hiện ở tuổi thanh niên và như tên gọi nó được đặc trưng bởi hình ảnh một nang không thấu quang, cái thường thấy ở vùng răng hàm thứ 3 hàm dưới. Không giống các loại u nguyên bào tạo men khác. Người ta tin rằng tổn thương này không phải là nang và có thể lấy bỏ bằng cách khoét bỏ/nạo đơn thuần, Hầu hết các tác giả tin rằng nếu để lại không điều trị tổn thương này trở thành u nguyên bào tạo men một trong những loại khác, dẫn đến kết quả cuối cùng những tổn thương thể hiện đơn giản ở giai đoạn sớm trong sự phát triển của u nguyên bào tạo men.
• Đối với u nguyên bào tạo men ngoại vi, phẫu thuật bảo tồn với theo dõi lâm sàng cẩn thận là một trong những tiêu chuẩn chăm sóc.

Liên quan với các tổn thương khác

•  Ung thư tế bào đáy: ung thư tế bào đáy là một khối u phụ không di căn thâm nhiễm khác. Ung thư tế bào đáy và u nguyên bào tạo men phát triển chậm nhưng lâu dần và chúng có thể gây tử vong do phá hủy lan rộng tổ chức vào những cấu trúc quan trọng. Nếu người ta coi rằng răng là cấu trúc phụ của miệng, thì dễ dàng hiểu rằng tại sao u nguyên bào tạo men được nhìn nhận tương tự như một ung thư tế bào đáy.
•  U men răng xương chày: tổn thương này có mô bệnh học tương tự loại u nguyên bào tạo men hình đám rối. Nó được coi là u ác tính mức độ thấp và như tên gọi nó được thấy xâm lấn vào xương chày.
• U sọ – họng: u tuyến yên này phát sinh từ túi Rathke, một phần của lỗ miệng nguyên thủy cái mà mô bệnh học xuất hiện hơi giống u nguyên bào tạo men. Tuy nhiên, nó thực sự giống nang Gorlin.
•  U nguyên bào tạo men răng ngoại vi: Bệnh học tổn thương này giống như u nguyên bào tạo men trung tâm. Nhưng nó không bao gồm xương và nó hoàn toàn giới hạn ở lợi. Khả năng phát triển chậm và xâm lấn ít hơn u nguyên bào tạo men trung tâm, và hoàn toàn có thể.
•  U nguyên bào tạo men răng ác tính: xấp xỉ 2% u nguyên bào tạo men ác tính di căn, thường là phổi. Những tổn thương này có thể thực sự là kết quả của sự hít các chất từ  tổn thương bong ra ở trong khoang miệng, và vì thế nó không thực sự là di căn.
•  Ung thư biểu mô nguyên bào tạo men: đây là tổn thương ác tính với tế bào ưa sắc, đa hình, hoạt động gián phân cao. Ung thư biểu mô nguyên bào tạo men di căn thực sự.

Nguồn: Bệnh viện 103