Tìm hiểu kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế

Trong điều trị bệnh hô hấp, vỗ rung kết hợp dẫn lưu tư thế là kỹ thuật dùng tay để tác động một lực cơ học vào lồng ngực để làm rung phần dịch đờm ứ đọng trong phổi, đường thở, từ đó giúp người bệnh ho khạc, giải phóng dịch đờm ra bên ngoài.

Kỹ thuật này được thực hiện nhằm mục đích làm tăng hiệu quả điều trị bệnh hô hấp, cải thiện chức năng phổi, giảm các biến chứng và thời gian nằm viện.

Kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế được chỉ định đối với những trường hợp bệnh lý hô hấp có tình trạng mưng mủ phổi phế quản bao gồm: áp xe phổi, lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phế quản mãn tính, giãn phế quản, viêm nhiễm trùng sau phẫu thuật phổi, người bệnh tai biến nằm lâu bị ứ đọng dịch đờm dãi.

Chống chỉ định thực hiện kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế với những trường hợp bệnh nhân bị ho ra máu mức độ nặng, chưa kiểm soát bệnh lý hô hấp ở bệnh nhân nhồi máu phổi, tràn dịch màng phổi (số lượng nhiều), tràn khí màng phổi, phù phổi cấp, suy tim xung huyết; bệnh nhân không ổn định tim mạch do các bệnh nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, hạ huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc người bệnh mới vừa thực hiện phẫu thuật thần kinh.

Các bước thực hiện kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế như sau:

• Bước 1: Dẫn lưu tư thế - Tùy vào vị trí phổi tổn thương cần được tác động, đặt bệnh nhân ở tư thế dẫn lưu phù hợp. Nguyên tắc thực hiện dẫn lưu tư thế là cần đảm bảo phần phổi bị tổn thương cần được giải phóng ở vị trí sao cho cao hơn so với khí phế quản.
• Bước 2: Vỗ - Thực hiện động tác vỗ bằng cách chụm các ngón tay lại để khép kín, khum bàn tay để tạo thành khoảng khí trong lòng bàn tay, sau đó vỗ đều, liên tục để tác động lực cơ học vào thành ngực. Tùy vào thể trạng của người bệnh và mức độ bệnh, lực tác động sẽ khác nhau và không gây đau đối với bệnh nhân. Sau từng đợt vỗ, kỹ thuật viên hướng dẫn cho bệnh nhân cách ho để giải phóng tình trạng ứ đọng đờm dãi.
• Bước 3: Rung - Thực hiện động tác rung bằng cách đặt hai tay lên thành ngực phía sau của bệnh nhân, tương ứng với phần phổi bị tổn thương. Yêu cầu bệnh nhân hít vào và giữ hơi, khi bệnh nhân thở ra, kỹ thuật viên dùng tay ấn đẩy vào thành ngực để tạo lực rung cơ học làm long đờm dịch. Khi đó, bệnh nhân ho hữu hiệu sẽ dễ dàng tống dịch đờm ra ngoài.
• Bước 4: Thở bụng và khạc đờm - Hướng dẫn bệnh nhân thở bụng bằng cách hít vào một hơi thật sâu, giữ hơi để bụng căng cứng, sau đó thì từ từ thở ra, giữ bụng lại theo nhịp thở. Cuối cùng, người bệnh hít sâu để ho khạc ứ đọng đờm dãi trong phổi ra. Bệnh nhân vệ sinh sạch sẽ vùng miệng mũi sau khi ho khạc.

Tùy vào thể trạng của người bệnh, thời gian thực hiện kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế có thể ngắn hoặc dài. Thời gian trung bình để thực hiện kỹ thuật này là từ 15 - 30 phút, thực hiện 3 lần/ngày (vào các buổi sáng, chiều và tối). Có thể hướng dẫn cho người nhà bệnh nhân để thực hiện kỹ thuật này tại nhà, giúp bệnh nhân long đờm, ho khạc dễ dàng hơn.

Trong quá trình thực hiện kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế cần lưu ý:

• Nên tiến hành trước khi ăn hoặc sau khi ăn từ 1 - 2 giờ nhằm tránh làm người bệnh bị nôn.
• Nên vỗ rung ở vùng ngực có khung xương sườn, vỗ vào cột sống, xương bả vai, xương đòn, dạ dày, bờ sườn để tránh làm tổn thương bệnh nhân.

Kỹ thuật vỗ rung dẫn lưu tư thế là phương pháp hiệu quả giúp phục hồi chức năng hô hấp của người bệnh. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao yêu cầu kỹ thuật viên nắm vững nghiệp vụ và người bệnh phải hợp tác trong quá trình thực hiện.