Nồng độ Hemoglobin trong máu bao nhiêu là cao, thấp, bình thường?

Hemoglobin là phân tử protein nằm trong các tế bào hồng cầu, nó có chức năng mang oxy từ phổi đến các mô của cơ thể và đưa carbon dioxide từ các mô trở lại phổi.

Hemoglobin được tạo thành từ bốn phân tử protein (chuỗi globulin) kết nối với nhau. Phân tử hemoglobin ở người trưởng thành bình thường chứa 2 chuỗi alpha-globulin và hai chuỗi beta-globulin. Ở bào thai và trẻ sơ sinh, chuỗi beta không phổ biến và phân tử hemoglobin được tạo thành từ 2 chuỗi alpha và 2 chuỗi gamma. Khi trẻ lớn lên, các chuỗi gamma dần được thay thế bằng các chuỗi beta, tạo thành cấu trúc hemoglobin của người lớn.

Mỗi chuỗi globulin chứa một hợp chất porphyrin chứa sắt được gọi là heme. Trong nhân heme chứa một nguyên tử sắt rất quan trọng trong việc vận chuyển oxy và carbon dioxide trong máu của chúng ta. Sắt có trong hemoglobin cũng là nguyên nhân tạo ra màu đỏ của máu.

Hemoglobin cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì hình dạng của các tế bào hồng cầu. Ở hình dạng tự nhiên, các tế bào hồng cầu có hình tròn với các tâm hẹp giống như một chiếc bánh rán mà không có nhân ở giữa. Do đó, cấu trúc hemoglobin bất thường có thể phá vỡ hình dạng của các tế bào hồng cầu và cản trở chức năng và dòng chảy của chúng qua các mạch máu.

Hemoglobin thường được đo như một phần của xét nghiệm công thức máu toàn bộ (CBC). Có một số phương pháp để đo huyết sắc tố, hầu hết chúng hiện được thực hiện bằng các máy tự động được thiết kế để thực hiện các xét nghiệm khác nhau về máu.

Trong máy xét nghiệm, các tế bào hồng cầu được chia nhỏ để đưa hemoglobin thành dung dịch. Hemoglobin tự do tiếp xúc với hóa chất chứa xyanua liên kết chặt chẽ với phân tử hemoglobin để tạo thành cyanomethemoglobin. Bằng cách chiếu một ánh sáng ở bước sóng 540 nanomet qua dung dịch và đo lượng ánh sáng được hấp thụ, qua đó lượng hemoglobin có thể được xác định.

Nồng độ hemoglobin được biểu thị bằng lượng hemoglobin tính bằng gam (g) trên decilit (dL) của máu toàn phần.

Giá trị của nồng độ hemoglobin trong máu bình thường phụ thuộc vào tuổi và giới tính của người đó.

• Trẻ sơ sinh: 17 đến 22 g/dL;
• Một (1) tuần tuổi: 15 đến 20 g/dL;
• Một (1) tháng tuổi: 11 đến 15 g/dL;
• Trẻ em: 11 đến 13 g/dL;
• Nam giới trưởng thành: 14 đến 18 g/dL;
• Phụ nữ trưởng thành: 12 đến 16 g/dL;
• Nam giới sau tuổi trung niên: 12,4 đến 14,9 g/dL;
• Phụ nữ sau tuổi trung niên: 11,7 đến 13,8 g/dL.

Tất cả các giá trị này có thể khác nhau một chút giữa các phòng thí nghiệm. Phụ nữ mang thai nên tránh các tình trạng khiến cho nồng độ hemoglobin cao và thấp để tránh tăng nguy cơ thai chết lưu do lượng hemoglobin cao - trên mức bình thường và sinh non hoặc trẻ nhẹ cân do lượng hemoglobin thấp - dưới mức bình thường.

Mức hemoglobin thấp được gọi là thiếu máu. Số lượng tế bào hồng cầu thấp hơn bình thường được gọi là thiếu máu và nồng độ hemoglobin cũng phản ánh tình trạng này. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thiếu máu.

Một số nguyên nhân phổ biến gây bệnh thiếu máu là:

• Mất máu: Do chấn thương, phẫu thuật, chảy máu, ung thư đại tràng hoặc loét dạ dày, . . .
• Thiếu dinh dưỡng: Sắt, vitamin B12, folate,. . .
• Các vấn đề về tủy xương như suy tủy, thay thế tủy xương do ung thư;
• Ức chế tổng hợp hồng cầu do thuốc hóa trị liệu gây ra;
• Suy thận;
• Cấu trúc hemoglobin bất thường: Thiếu máu hồng cầu hình liềm hoặc bệnh thalassemia.

Nồng độ hemoglobin cao hơn bình thường có thể thấy ở những người sống ở nơi cao và những người hút thuốc. Mất nước tạo ra kết quả đo huyết sắc tố cao giả và biến mất khi cân bằng chất lỏng được khôi phục.

Một số nguyên nhân khiến nồng độ hemoglobin cao như là:

• Bệnh phổi tiến triển như bệnh khí phế thũng;
• Một số khối u;
• Một rối loạn của tủy xương được gọi là bệnh đa hồng cầu rubra vera;
• Lạm dụng thuốc erythropoietin (Epogen) của các vận động viên cho mục đích tăng lượng oxy có sẵn cho cơ thể bằng cách tăng sản xuất hồng cầu.

6.1 Bệnh hồng cầu hình liềm

Bệnh hồng cầu hình liềm là một tình trạng di truyền trong đó cấu tạo của hemoglobin bị khiếm khuyết. Tình trạng này có thể gây ra hemoglobin bất thường, tạo ra các tế bào hồng cầu có hình dạng bất thường (hình liềm). Các tế bào hồng cầu bất thường này không thể dễ dàng đi qua các mạch máu nhỏ dẫn đến không đủ oxy cho các mô của cơ thể.

Tế bào hình liềm cũng có tuổi thọ ngắn hơn các tế bào hồng cầu bình thường (10 đến 20 ngày so với chu kỳ bình thường là 120 ngày). Sự luân chuyển nhanh chóng này có thể dẫn đến không đủ thời gian để thay thế các tế bào hồng cầu và dẫn đến tình trạng thiếu máu.

Với bệnh thiếu thiếu máu hồng cầu hình liềm, một gen hemoglobin khiếm khuyết được di truyền từ cha và mẹ. Nếu chỉ có một gen được thừa hưởng từ bố hoặc mẹ, thì tình trạng bệnh nhẹ hơn và được gọi là tình trạng hồng cầu hình liềm.

Các triệu chứng của bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm khác nhau tùy thuộc vào từng độ nghiêm trọng. Bệnh nhân có đặc điểm hồng cầu hình liềm có thể gặp các triệu chứng nhẹ, nếu có. Đối với bệnh nhân mắc bệnh hồng cầu hình liềm, có thể xuất hiện các dấu hiệu điển hình như:

• Đau nhức toàn thân;
• Cảm giác đau đớn;
• Đau ngực;
• Đau xương;
• Khó thở;
• Loét da;
• Mệt mỏi;
• Đột quỵ;
• Mù lòa;
• Chậm lớn.

6.2 Thalassemia

Thalassemia là một nhóm bệnh di truyền với sự thiếu hụt số lượng hemoglobin. Việc cơ thể không tạo ra phân tử globulin sẽ dẫn đến cơ chế bù trừ để tạo ra các phân tử globulin khác kém tương thích hơn. Các loại thalassemia khác nhau được xác định dựa trên loại phân tử globulin bị thiếu. Mức độ nghiêm trọng của những tình trạng này phụ thuộc vào loại chuỗi globulin bị thiếu, số lượng globulin bị thiếu và mức độ nghiêm trọng của tình trạng này.

Hemoglobin A1c hoặc hemoglobin glycosyl hóa là một dấu hiệu sơ bộ về việc kiểm soát lượng đường trong máu ở những người mắc bệnh đái tháo đường trong 3 tháng trước đó. Khi có nhiều glucose (đường huyết) lưu thông trong máu hàng ngày, thì càng nhiều glucose liên kết với hemoglobin tuần hoàn. Mức hemoglobin A1c bình thường nằm trong khoảng từ 4% đến 5,9%. Khi con số này đạt đến 6% hoặc lớn hơn, nó cho thấy khả năng kiểm soát bệnh tiểu đường kém hơn.

Hemoglobin A1c khoảng 6% tương quan với mức đường huyết trung bình là 135 mg / dL (miligam trên decilit) trong 3 tháng trước đó. Mỗi 1% tăng hemoglobin A1c trên 6% thể hiện lượng đường trong máu trung bình khoảng 35 mg / dL trên 135 mg / dL. Ví dụ, chỉ số hemoglobin A1c là 7% tương ứng với mức đường huyết trung bình là 170 mg / dL trong 3 tháng trước đó.

Có một số cách để tăng nồng độ hemoglobin. Nói chung, nồng độ hemoglobin thấp cần tăng lên là do ba trường hợp: giảm sản xuất hồng cầu (ví dụ, sản xuất hemoglobin của tủy xương bị thay đổi, thiếu sắt), tăng phá hủy hồng cầu (ví dụ, do bệnh gan) và do mất máu (ví dụ, chấn thương do súng bắn hoặc vết thương do dao đâm). Giải quyết những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng nồng độ hemoglobin thấp, bước đầu sẽ xác định phương pháp sử dụng để tăng nồng độ hemoglobin.

Các phương pháp tăng nồng độ hemoglobin rất đa dạng và việc sử dụng chúng phụ thuộc vào các vấn đề cơ bản. Một số cách để tăng hemoglobin như:

• Truyền hồng cầu;
• Nhận erythropoietin (một loại hormone được sử dụng để kích thích sản xuất hồng cầu ở những người bị giảm sản xuất hồng cầu hoặc tăng phá hủy hồng cầu);
• Bổ sung sắt;
• Tăng cường ăn các thực phẩm giàu chất sắt (trứng, rau bina, atiso, đậu, thịt nạc và hải sản) và thực phẩm giàu cofactors (như vitamin B6, axit folic, vitamin B12 và vitamin C) quan trọng để duy trì mức hemoglobin bình thường. Những thực phẩm này bao gồm cá, rau, quả hạch, ngũ cốc, đậu Hà Lan và trái cây họ cam quýt.

Các cá nhân không nên dùng chất bổ sung sắt hoặc các phương pháp điều trị khác khi có nồng độ hemoglobin thấp mà không thảo luận trước với bác sĩ về các phương pháp điều trị đó vì tác dụng phụ từ các phương pháp điều trị này hoặc lượng sắt dư thừa có thể gây ra các vấn đề khác. Ngoài ra, nên tránh xa các loại thuốc bổ sung sắt vì ngộ độc sắt ở trẻ nhỏ có thể gây tử vong.

Để biết được nồng độ hemoglobin cũng như cơ thể có bị thiếu máu hay không, mỗi người cần thăm khám sức khỏe định kỳ thường xuyên, việc làm này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn tầm soát bệnh tật hiệu quả và an toàn.