Điều trị hạ canxi máu - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Đánh giá nồng độ canxi

• Canxi trong huyết thanh gắn với protein, nhất là albumin nên nồng độ canxi trong máu ở những bệnh nhân có nồng độ albumin huyết thanh thấp hay cao không phản ánh chính xác nồng độ canxi ion hoá. 
• Đo trực tiếp nồng độ canxi ion hoá có thể được xem xét ở những bệnh nhân có những triệu chứng của hạ canxi máu trong khi tổng lượng canxi huyết thanh nằm trong giới hạn bình thường.
• Hạ canxi máu có triệu chứng với nồng độ canxi máu nằm trong giới hạn bình thường nhưng canxi ion hoá lại giảm có thể xảy ra ở những bệnh nhân kiềm hô hấp cấp do tăng gắn canxi vào albumin.
• Ở những bệnh nhân có hạ canxi máu không triệu chứng, cần phải xác định có giảm nồng độ canxi huyết thanh hay không bằng cách định lượng canxi ion hoá hoặc nồng độ canxi huyết thanh được hiệu chỉnh theo nồng độ albumin máu lặp lại nhiều lần.

Điều trị

Canxi đường tĩnh mạch 

• Co quắp chân tay, tetany, co giật.
• Khoảng QT kéo dài.
• Bệnh nhân không có triệu chứng với tình trạng hạ canxi máu cấp tính với nồng độ canxi  ≤ 7.5mg/dL (1.9mmol/L) hoặc canxi ion ≤ 3mg/dL (0.8mm0/L).
• Canxi truyền tĩnh mạch nên được truyền liên tục cho đến khi bệnh nhân dùng được canxi và vitamin D đường uống.
• Đối với bệnh nhân suy cận giáp sử dụng calcitriol với liều 0.25 - 0.5mcg 2 lần/ngày và canxi dạng uống (1 - 4g nguyên tố canxi cacbonat hàng ngày chia làm nhiều lần) càng sớm càng tốt.
• Calcitriol là chế phẩm ưu tiên của vitamin D cho những bệnh nhân bị hạ canxi máu cấp nghiêm trọng vì tác dụng bắt đầu nhanh sau vài giờ.

Giảm magie máu phối hợp

• Giảm magie máu là một trong những nguyên nhân thường gặp gây hạ canxi máu do hạ magie máu gây ra tình trạng kháng hormon tuyến cận giáp (PTH) và đồng thời gây giảm tiết hormon tuyến cận giáp.
• Ở những bệnh nhân hạ magie máu, giảm canxi máu thường khó điều chỉnh nếu không đưa nồng độ magie huyết thanh trở về bình thường.
• Bù magie nên được tiếp tục nếu nồng độ magie máu vẫn thấp hơn 0.8meq/L (1mg/dL hoặc 0.4mmol/L).
• Hạ magie máu kéo dài xảy ra ở những bệnh nhân có bệnh lý dạ dày ruột (ví dụ, kém hấp thụ) hoặc suy thận, cần bổ sung magie đường uống thường từ 300 - 400mg hằng ngày, chia 3 lần/ngày.

Dùng canxi đường uống

• Bổ sung canxi đường uống cho những bệnh nhân hạ canxi cấp tính với mức độ nhẹ hơn (nồng độ canxi huyết thanh từ 7.5 - 8.0mg/dL (1.9 - 2.0mmol/L) hoặc nồng độ canxi ion hoá trên 3.0 - 3.2mg/dL (0.8mmol/L) hoặc đối với những trường hợp hạ canxi máu mạn tính.
• Liều canxi nguyên tố thường được ghi trên hầu hết các nhãn sử dụng như sau:

Suy chức năng tuyến cận giáp

• Suy chức năng tuyến cận giáp xảy ra khi có sự bất thường trong sự phát triển của tuyến cận giáp như sự phá hủy tuyến cận giáp (tự miễn, phẫu thuật)
• Khi suy tuyến cận giáp là nguyên nhân gây hạ canxi máu, việc bổ sung canxi chỉ có hiệu quả thoáng qua, xử trí lâu dài cần bổ sung vitamin D. Ngoại trừ trường hợp suy cận giáp thoáng qua sau phẫu thuật tuyến giáp/tuyến cận giáp.
• Mục tiêu của điều trị ở những bệnh nhân suy cận giáp là làm giảm các triệu chứng, tăng và duy trì nồng độ canxi huyết thanh ở mức độ thấp trong giới hạn bình thường thấp 8.0 - 8.5mg/dL (2.0 - 2.1mmol/L).
• Đạt đến mức nồng độ canxi cao hơn là không cần thiết và có thể giúp hạn chế tác dụng tăng canxi niệu do giảm tác dụng hấp thu canxi tại thận của PTH.
• Theo dõi canxi niệu và huyết thanh hằng tuần trong giai đoạn đầu cho tới khi nồng độ canxi trong huyết thanh ổn định (ở mức thấp trong giới hạn bình thường). Sau đó theo dõi 3 - 6 tháng 1 lần là đủ.

Bệnh lý thận mạn tính

• Rất ít bệnh nhân bệnh thận mạn tính có biểu hiện hạ canxi máu triệu chứng.
• Những bệnh nhân này thường được điều trị bằng canxi đường uống để gắn kết phosphat ở ruột và để ngăn ngừa bệnh lý về xương hơn là tránh hạ canxi máu.

Tình trạng tăng chuyển hóa

• Kông nên bổ sung canxi cho đến khi tình trạng tăng phospho được điều chỉnh để ngăn ngừa canxi kết tủa với phospho.
• Chạy thận nhân tạo sẽ được chỉ định trên những bệnh nhân có triệu chứng của hạ canxi máu.

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội