Phẫu Thuật Giảm Cân

Các phương pháp phẫu thuật giảm cân

Nhờ y học hiện đại mà hiện nay, những người béo phì có nhiều lựa chọn phẫu thuật khác nhau để giảm cân. Giảm cân không chỉ giúp cải thiện vẻ ngoài mà còn ngăn ngừa nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến thừa cân, béo phì như bệnh tim mạch. Dựa trên cơ chế giảm cân mà phẫu thuật giảm cân được chia làm 3 nhóm chính là:

• Phẫu thuật thu nhỏ dạ dày: thay đổi kích thước của dạ dày và làm chậm quá trình tiêu hóa. Dạ dày của một người trưởng thành có thể chứa đến1.5 lít thức ăn. Sau khi phẫu thuật, dạ dày ban đầu sẽ nhỏ lại và có thể chỉ còn chứa được 0.03 lít nhưng dần dần sẽ lại giãn ra và chứa được từ 0.06 đến 0.09 lít. Dạ dày càng nhỏ thì sẽ càng ăn ít và càng ăn ít thì sẽ càng giảm được nhiều cân.
• Phẫu thuật giảm hấp thụ/thu nhỏ dạ dày:thay đổi sự hấp thụ chất dinh dưỡng trong thực phẩm. Các phương pháp này vừa làm cho dạ dày nhỏ lại và vừa loại bỏ hoặc bỏ qua một phần của đường tiêu hóa, khiến cơ thể hấp thụ ít calo hơn.
• Cấy ghép thiết bị điện: đây là phương pháp mới nhất, ít xâm lấn hơn, giúp giảm cân bằng cách làm gián đoạn các tín hiệu thần kinh giữa dạ dày và não.

Cắt vạt dạ dày

Quy trình thực hiện

Cắt vạt dạ dày cũng thuộc nhóm phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Trong ca phẫu thuật, bác sĩ cắt bỏ đi khoảng 75% dạ dày theo chiều dọc và để lại một ống dạ dày hẹp, vẫn nối liền với ruột.

Ưu điểm

Đối với những người béo phì quá nghiêm trọng hoặc có các bệnh lý nền thì các phương pháp phẫu thuật giảm cân khác sẽ khá nguy hiểm. Cắt vạt dạ dày là một phương pháp đơn giản hơn và ít rủi ro hơn. Nếu cần, sau khi đã giảm cân thành công và sức khỏe được cải thiện (thường là sau 12 đến 18 tháng) thì có thể làm phẫu thuật lần thứ hai, ví dụ như nối tắt dạ dày.

Vì ruột được giữ nguyên vẹn nên phương pháp cắt vạt dạ dàykhông ảnh hưởng đến cách mà cơ thể hấp thụ thức ăn, nhờ đó tránh bị thiếu hụt chất dinh dưỡng – điều có thể xảy ra với một số phương pháp phẫu thuật giảm cân khác.

Nhược điểm

Không giống như thắt đai dạ dày, một khi đã cắt vạt dạ dày thì sẽ không thể khôi phục lại dạ dày về như cũ được nữa.

Rủi ro

Một số vấn đề có thể xảy ra gồm có nhiễm trùng, rò rỉ và hình thành cục máu đông.

Thắt đai dạ dày

Quy trình thực hiện

Thắt đai dạ dày là một phương pháp phẫu thuật giảm cân thuộc nhóm phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Bác sĩ buộc một dây đai có thể bơm phồng ở phần trên của dạ dày để chia dạ dày thành hai phần: phần nhỏ ở bên trên và phần lớn ở bên dưới. Dây đai không thít chặt hoàn toàn mà vẫn để lại một lối thông hẹp giữa hai phần của dạ dày. Vì túi dạ dày bên trên chỉ rất nhỏ và đường dẫn xuống túi dạ dày bên dưới lại hẹp nên sẽ nhanh no và thức ăn di chuyển rất chậm, nhờ dó duy trì cảm giác no lâu. Hầu hết mọi người chỉ cần ăn 1/2 đến 1 chén thức ăn là đã cảm thấy no. Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần ăn đồ mềm và nhai kỹ.

Ưu điểm

Phương pháp này đơn giản và an toàn hơn so với nối tắt dạ dày và các phương pháp khác. Thắt đai dạ dày để lại sẹo nhỏ hơn, thời gian phục hồi nhanh hơn và chỉ cần tháo đai là dạ dày sẽ trở lại như cũ.

Nếu cần thiết thì có thể bơm dung dịch nước muối vào đai để thắt chặt và thu nhỏ kích thước dạ dày hơn nữa. Để nới lỏng thì bác sĩ sử dụng kimtiêm để loại bỏ dung dịch khỏi đai.

Nhược điểm

Hiệu quả giảm cân sau thắt đai dạ dày thường không nhanhbằng những phương pháp khác. Những người giảm cân bằng phương pháp này cũng dễ bị tăng cân trở lại hơn.

Rủi ro

Một trong những vấn đề phổ biến nhất sau khi thắt đai dạ dày là nôn ói khi ăn quá nhiều và quá nhanh.

Ngoài ra còn có thể xảy ra sự cố với đai thắt, ví dụ như bị trượt ra khỏi vị trí, trở nên quá lỏng hoặc bị rò rỉ dung dịch nước muối. Một số người cần phẫu thuật lại để điều chỉnh.

Giống như bất kỳ ca phẫu thuật nào, thắt đai dạ dày cũng có thể gây nhiễm trùng. Mặc dù hiếm khi xảy ra nhưng một số biến chứng nghiêm trọng có thể đe dọa đến tính mạng.

Nối tắt dạ dày

Quy trình thực hiện

Nối tắt dạ dày hay còn gọi là phẫu thuật nối Roux-en-Y là phương pháp kết hợp cả phẫu thuật thu nhỏ dạ dày và phẫu thuật giảm hấp thụ.

Trong ca phẫu thuật, bác sĩ chia dạ dày thành hai phần, một phần nhỏ bên trên và một phần lớn bên dưới rồi dùng ghim phẫu thuật đóng kín mép của hai phần. Sau đó nối trực tiếp phần bên trên của dạ dày với đoạn dưới của ruột non.

Như vậy là đã tạo ra một lối tắt cho thức ăn đi thẳng xuống bên dưới của ruột non, bỏ qua toàn bộ phần còn lại của dạ dày và đoạn đầu ruột non. Điều này giúp cơ thể hấp thụ ít calo từ thức ăn hơn.

Ưu điểm

Phẫu thuật nối tắt dạ dày thường cho hiệu quả giảm cân nhanh chóng và rõ rệt. Khoảng 50% số cân nặng giảm được diễn ra trong vòng 6 tháng đầu tiên. Hiệu quả giảm cân có thể tiếp tục kéo dài lên đến 2 năm sau ca phẫu thuật. Nhờ giảm cân nhanh chóng nên các vấn đề liên quan đến béo phì, chẳng hạn như tiểu đường, cao huyết áp, cholesterol cao, viêm khớp, ngưng thở khi ngủ và ợ chua cũng thường cải thiện rất nhanh.

Nối tắt dạ dày cũng cho kết quả tốt về lâu dài. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiều người có thể duy trì được phần lớn cân nặng sau giảm trong thời gian 10 năm hoặc lâu hơn thế.

Nhược điểm

Vì không thể hấp thụ thức ăn giống như trước nên sẽ có nguy cơ không được cung cấp đủ chất dinh dưỡng. Sự thiếu hụt canxi và sắt có thể dẫn đến loãng xương và thiếu máu. Do đó mà sau phẫu thuật, bệnh nhân sẽ cần phải cẩn thận với chế độ ăn uống hàng ngày và dùng viên uống bổ sung suốt đời để cung cấp các chất bị thiếu hụt cho cơ thể.

Một vấn đề khác có thể phát sinh sau khi nối tắt dạ dày là hội chứng Dumping, trong đó thức ăn đổ từ dạ dày xuống ruột quá nhanh trước khi được tiêu hóa hoàn toàn. Khoảng 85% những người từng phẫu thuật nối tắt dạ dàyđều bị hội chứng này. Các triệu chứng gồm có buồn nôn, chướng bụng, đau bụng, đổ mồ hôi, suy nhược và tiêu chảy. Hội chứng Dumping thường được kích hoạt khi ăn các loại thực phẩm có nhiều đường hoặc nhiều carb. Có thể khắc phục bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống.

Nói chung, nối tắt dạ dày là phương pháp phẫu thuật giảm cân không thể đảo ngược. Mặc dù đã từng có trường hợp phẫu thuật khôi phục lại dạ dày nhưng rất phức tạp và hiếm khi thành công.

Rủi ro

Bởi vì nối tắt dạ dày phức tạp hơn nên cũng có nhiều rủi ro hơn. Giống như các ca phẫu thuật khác, nối tắt dạ dàycũng có thể dẫn đến nhiễm trùng và hình thành cục máu đông. Nối tắt dạ dàycòn làm tăng nguy cơ thoát vị và khi xảy ra thì sẽ cần phẫu thuật để khắc phục. Ngoài ra, người từng nối tắt dạ dày còn có thể bị sỏi mật vì giảm cân quá nhanh.

Kích thích dây thần kinh phế vị (vBloc)

Quy trình thực hiện

Một thiết bị giống như máy điều hòa nhịp tim được cấy vào trong cơ thể sẽ thường xuyên gửi các xung điện đến dây thần kinh phế vị và báo cho não rằng dạ dày đã đầy. Dây thần kinh phế vị kéo dài từ não đến dạ dày. Thiết bị được cấy ở vị trí dưới khung xương sườn và được vận hành bằng bộ điều khiển ở bên ngoài cơ thể.

Ưu điểm

Đây là phương pháp ít xâm lấn nhất trong các phương pháp phẫu thuật giảm cân. Quy trình thực hiện thường chỉ kéo dài khoảng một tiếng rưỡi và bệnh nhân được gây mê toàn thân.

Nhược điểm

Khi thiết bị hết pin thì bác sĩ sẽ phải lập trình lại. Các vấn đề có thể phát sinh gồm có buồn nôn, nôn ói, ợ chua, khó nuốt, ợ hơi và đau tức ngực.

Rủi ro

Nhiễm trùng, đau tại vị trí cấy ghép và các biến chứng phẫu thuật khác. Phương pháp này có tỷ lệ biến chứng nghiêm trọng rất thấp.

Phẫu thuật chuyển dòng mật tụy

Quy trình thực hiện

Đây là phiên bản phức tạp hơn của nối tắt dạ dày, trong đó bác sĩ cắt bỏ tới 70% dạ dày và bỏ qua đoạn ruột non dài hơn.

Một phiên bản khác nhẹ nhàng hơn là chuyển dòng mật tụy có chuyển vị tá tràng (biliopancreatic diversion with duodenal switch). Phương pháp này tạo ra sự thay đổi lớn hơn so với nối tắt dạ dày nhưng cắt bỏ ít dạ dày hơn và bỏ qua đoạn ruột non ngắn hơn phương pháp chuyển dòng mật tụy tiêu chuẩn (khôngchuyển vị tá tràng). Nhờ đó mà nguy cơ bị hội chứng Dumping, thiếu hụt dinh dưỡng và viêm loét thấp hơn so với chuyển dòng mật tụy tiêu chuẩn.

Ưu điểm

Chuyển dòng mật tụy giúp giảm cân nhanh hơn và nhiều hơn so với nối tắt dạ dày. Mặc dù phần lớn dạ dày bị cắt bỏ nhưng phần còn lại vẫn có kích thước lớn hơn túi dạ dày của phương pháp nối tắt và thắt đai dạ dày. Vì vậy nên sau khi phẫu thuật chuyển dòng mật tụy, bệnh nhân có thể ăn nhiều hơn so với các phương pháp khác.

Nhược điểm

Chuyển dòng mật tụy ít phổ biến hơn nối tắt dạ dày. Một trong những lý do đó là nguy cơ bị thiếu hụt chất dinh dưỡng nghiêm trọng cao hơn. Phương pháp này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tương tự như nối tắt dạ dày, gồm có cả hội chứng Dumpling. Nhưng chuyển vị tá tràng có thể làm giảm một phần rủi ro này.

Rủi ro

Đây là một trong những phương pháp phẫu thuật giảm cân phức tạp nhất và nhiều rủi ro nhất. Cũng giống như nối tắt dạ dày, chuyển dòng mật tụy có nguy cơ thoát vị khá cao nên có thể cần phẫu thuật lại để điều trị.Nhưng nguy cơ này sẽ được giảm thiểu khi bác sĩ sử dụng kỹ thuật nội soi ổ bụng.

Đặt bóng dạ dày

Quy trình thực hiện

Đặt bóng dạ dày là một phương pháp trong nhóm phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Một quả bóng xẹp được đưa vào bên trong dạ dày (qua đường miệng). Khi đã vào đúng vị trí, nó được bơm phồng lên bằng dung dịch nước muối hoặc bằng khí. Quả bóng chiếm không gian trong dạ dày, làm cho bệnh nhân nhanh no hơn và từ đó ăn ít đi. Phương pháp này còn giúp duy trì cảm giác no lâu hơn sau bữa ăn.

Đặt bóng dạ dày không phù hợp với những người đã trải qua các phương pháp phẫu thuật giảm cân khác và những người có bệnh đường ruột hoặc suy gan.

Ưu điểm

Không cần phẫu thuật và không cần nằm viện. Quả bóng chỉ nằm trong dạ dày tạm thời và thường sẽ được lấy ra sau6 tháng. Một người có thể giảm khoảng 10% cân nặng thừa trong thời gian này.

Nhược điểm

Có thể gây đau bụng, buồn nôn và nôn ói trong vài ngày đầu sau khi đặt bóng.

Rủi ro

Vào năm 2017, FDA đã báo cáo 5 trường hợp tử vong do biến chứng sau khi đặt bóng dạ dày, ví dụ như thủng dạ dày hoặc thực quản, tắc nghẽn đường ruột… Tổ chức này cũng đã nhận được nhiều báo cáo về những trường hợp quả bóng tự vỡ và viêm tụy cấp do bóng đè lên các cơ quan xung quanh.

Cấy thiết bị AspireAssist

Quy trình thực hiện

AspireAssist là một thiết bị được cấy vào bên trong cơ thể và sử dụng cơ chế giảm hấp thụ để giảm cân. Một ống được đưa vào trong dạ dày qua đường rạch nhỏ ở bụng và nối với một cổng vào hình tròn được đặt trên da. Khoảng 20 - 30 phút sau bữa ăn, bệnh nhân gắn một dụng cụ vào cổng trên da và hút thức ăn từ dạ dày ra ngoài. Thiết bị này đã được FDA chấp thuận đưa vào sử dụng để giảm cân vào năm 2016, giúp giảm khoảng 30% lượng calo trong chế độ ăn.

Ưu điểm

Trong một nghiên cứu, những bệnh nhân sử dụng thiết bị AspireAssist giảm được trung bình 12% tổng khối lượng cơ thể trong khi những người kết hợp ăn kiêng và tập thể dục chỉ giảm được 3.6%. Một nghiên cứu khác cho thấy bệnh nhân giảm được một nửa số cân nặng thừa trong vòng một năm sau khi đặt thiết bịAspireAssist. Quá trình đặt ống vào dạ dày được thực hiện nhanh chóng với phương pháp gây mê nhẹ.

Nhược điểm

Khi bệnh nhân giảm cân, ống và cổng vào cần được điều chỉnh để đảm bảo cổng vào vẫn nằm phẳng trên da. Bệnh nhân cần đến bác sĩ thường xuyên để theo dõi thiết bị và tư vấn. Ngoài ra sẽ cần phải thay ống của thiết bị hút bên ngoài sau một số lần sử dụng nhất định.Các vấn đề phát sinh gồm có khó tiêu, buồn nôn, nôn mửa, táo bón và tiêu chảy.

Rủi ro

Quá trình phẫu thuật đặt ống có thể gây đau họng, đầy hơi, chảy máu, nhiễm trùng, buồn nôn, viêm phổi và có thể làm thủng dạ dày hoặc ruột. Bệnh nhân có thể sẽ cảm thấy khó chịu, đau đớn, rát, cứng hoặc viêm xung quanh vị trí đặt ống. Khi ống được lấy ra thì có thể sẽ để lại một lỗ rò giữa dạ dày và thành bụng.

Nên chọn phương pháp nào?

Việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật giảm cân sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và cân nặng của mỗi người.

Ví dụ, với những người béo phì nghiêm trọng hoặc đã đã từng phẫu thuật ở vùng bụng trước đây thì những phương pháp đơn giản có thể sẽ không khả thi. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể về những ưu, nhược điểm của mỗi phương pháp và giúp chọn ra giải pháp phù hợp nhất.

Tham vấn y khoa: Bác sĩ Tâm