Bạn đang bị loại mụn nào?

Tóm tắt bài viết:

• Mụn trứng cá toàn phát hay mụn thể thường là loại mụn phổ biến nhất.
• Không phải loại mụn nào cũng do vi khuẩn gây ra và không phải loại mụn nào cũng xuất hiện trên mặt.
• Bệnh trứng cá đỏ là một thể của mụn trứng cá, không liên quan đến sự tích tụ dầu thừa mà liên quan đến sự hoạt động quá mức của hệ thần kinh ngoại vi. Các loại chất tẩy rửa đôi khi có thể giúp ích trong việc trị mụn trứng các thể thường nhưng lại khiến cho tình trạng bệnh trứng cá đỏ nghiêm trọng thêm.
• Mỗi chủng tộc lại thường bị các loại mụn khác nhau.

Mụn trứng cá thể thường

Mụn trứng cá thể thường là loại mụn phổ biến nhất và hầu như ai cũng đã từng bị loại mụn này trong độ tuổi thanh thiếu niên. Loại mụn này xảy ra khi lỗ chân lông bị bít bởi bã nhờn. Sự thu hẹp lỗ chân lông cũng có thể là phản ứng của da với các cơn đau hay với hormone giới tính. Loại mụn này có thể viêm và cũng có thể không viêm.

Mụn cám và mụn đầu đen là những loại mụn không viêm. Mụn cám là bã nhờn cứng bị mắc lại trong lỗ chân lông. Mụn đầu đen cũng là bã nhờn trong lỗ chân lông nhưng phần đầu mụn nhô ra ngoài bị oxy hóa biến và thành màu đen. Mụn mủ, mụn viêm và mụn bọc là những loại mụn viêm gây sưng đỏ, ngứa và đau. Hiện tượng viêm ở những loại mụn này là dovi khuẩn trong lỗ chân lông tiết ra chất peroxidehoặc do sự tấn công của hệ miễn dịch lên vi khuẩn.

Mụn trứng cá thể thường xuất hiện phổ biến nhất ở vùng mũi và quanh mắt, ít khi xuất hiện ở cổ và lưng hay các vùng da khác trên cơ thể. Loại mụn này có thể xảy ra ở bất kì độ tuổi nào nhưng thường phổ biến nhất ở độ tuổi 8 – 18, khi tuyến thượng thận bắt đầu trưởng thành và kết thúc vào tuổi 18 – khi các cơ quan sinh dục đã phát triển hoàn thiện.

Bệnh trứng cá đỏ

Bệnh trứng cá đỏ cũng là một loại mụn phổ biến khác. Loại mụn này thường chỉ xuất hiện ở mũi và má, có kích thước nhỏ li ti nhưng có thể thay đổi cấu trúc mô dưới da.

Nguyên nhân gây ra loại mụn này là do sự nhạy cảm của da với các tác động như nhiệt độ, khói bụi và đồ ăn cay gây ra phản ứng ở các dây thần kinh vùng mặt, khiến cho một lượng máu lớn được đưa đến da và gây đỏ. Quá trình này thường diễn ra rất nhanh khiến cho mụn bộc phát chỉ trong vài phút.Vi khuẩn mụn p. acnes không phải là nguyên nhân gây ra loại mụn này.

Một số phương pháp chữa trị mụn trứng cá thông thường có thể khiến cho tình trạng bệnh trứng cá đỏ nghiêm trọng hơn.Bất kì tác nhân nào gây kích ứng cho mặt, mũi và miệng như uống đồ nóng hay nhiệt độ quá lạnh, quá nóng đều có thể khiến cho tình trạng bệnh chuyển biến xấu đi.

Mụn trứng cá cụm

Mụn trứng cá cụm là một trong những loại mụn nghiêm trọng nhất. Nguyên nhân gây ra loại mụn này là do vi khuẩn lan truyền từ nốt mụn mủ này sang nốt mụn mủ khác dưới da. Ở đa số những đàn ông bị thừa nhiễm sắc thể X, mụn trứng cá cụm thường xuất hiện vào độ tuổi từ 15 – 18 nhưng loại mụn này cũng có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, sự xuất hiện của loại mụn này chưa chắc đã là dấu hiệu cho thấy người đó bị thừa nhiễm sắc thể X. Ngoài ra, còn có một vấn đề về bạch cầu do bẩm sinh cũng có thể là nguyên nhân gây ra loại mụn này.

Một loại mụn còn nặng hơn mụn trứng cá cụm là mụn trứng cá bộc phát đôi khi xảy ra ở cả nam và nữ trong độ tuổi thanh thiếu niên và những năm đầu thời kì trưởng thành. Loại mụn này còn có thể gây ảnh hưởng đên xương. Tuy nhiên rất may là cả hai loại mụn này đều hiếm khi xảy ra.

Việc điều trị mụn trứng cá cụm và mụn trứng cá toàn phát đòi hỏi phải dùng đến các loại thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ. Các loại thuốc được dùng để trị hai loại mụn này gồm có các loại thuốc retinoid (Accutane hay Retin-A) và adapsone, cùng với phương pháp điều trị bằng tia laser.

Nhiễm khuẩn tụ cầu

Hiện tượng nhiễm vi khuẩn tụ cầu thường bị nhầm lẫn với mụn trứng cá nhưng thực chất lại không phải. Tụ cầu khuẩn gây ra các nốt mụn nhỏ có nhân màu vàng bên trong. Nếu nặn, loại mụn này sẽ chảy ra dịch mủ màu vàng trong. Hiện tượng này thường xảy ra khi vi khuẩn tụ cầu Staphylococcus aureus bị mắc kẹt trong lỗ chân lông.

Loại vi khuẩn này có thể lan từ da đến phần khác của cơ thể trong khi vi khuẩn mụn p. acnes chỉ có thể lan đến các bộ phận bên trong khi hệ miễn dịch cơ thể bị suy yếu do quá trình xạtrị, hóa trị hay do HIV.

Nếu bạn bị mụn do nhiễm khuẩn tụ cầu thì các phương pháp trị mụn thông thường sẽ không có tác dụng, thậm chí còn có thể đưa vi khuẩn lan đến các vùng da khác. Thay vào đó, bạn nên dùng các chất kích thích miễn dịch tự nhiên như cây cúc dại hoặc các loại thuốc kháng sinh phu hợp.

Viêm nang lông sẹo lồi

Viêm nang lông sẹo lồi là một thể nghiêm trọng khác của mụn trứng cá, thường xảy ra ở những người có da tối màu, nhất là người Châu Phi và Nam Á.

Loại mụn này thường bắt đầu ở nang lông chứ không phải là lỗ chân lông như mụn trứng cá thông thường. Ban đầu, loại mụn này gây ngứa và sau đó là gây đau ở vùng mụn. Khi bị loại mụn này, collagen dưới da sẽ tích tụ lại thành một lớp cứng khiến cho lông rụng và hình thành nên sẹo lồi.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra loại mụn này là do việc cạo lông khiến lông bị bẻ gập vào trong và kẹt lại trong nang lông. Nhiều loại vi khuẩn khác nhau có thể tích tụ lại trong nang lông nhưng da bị tổn thương ở là do hệ miễn dịch gây ra chứ không phải do vi khuẩn.

Có đến 95% người bị viêm nang lông sẹo lồi là nam giới và hầu hết là người Châu Phi hay người Hispanic.

Phát ban dạng mụn

Phát ban dạng mụn là hiện tượng da bị nổi những nốt mụn giống như mụn trứng cá nhưng thực chất lại không phải là mụn trứng cá. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra loại mụn này, bao gồm việc tiếp xúc với hóa chất, u trong nang lông, việc sử dụng steroid hay bệnh giang mai.

Khi da xuất hiện những nốt mụn giống như mụn trứng cá thể nhẹ thì khả năng cao đó đúng là mụn trứng cá thể nhẹ.Tuy nhiên việc hiểu rõ về các khả năng khác vẫn rất cần thiết để tránh áp dụng những phương pháp trị mụn không hợp lí khiến tình trạng nặng thêm.