NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ NGUY CƠ SINH UNG THƯ TUYẾN GIÁP

Ung thư tuyến giáp (UTTG) chiếm 1% trong các bệnh lý ung thư nói chung nhưng lại là bệnh phổ biến nhất trong các bệnh lý ung thư của hệ tuyến nội tiết. Bệnh hay gặp ở nữ giới và phần lớn chưa tìm được nguyên nhân. Các yếu tố môi trường và biến đổi gen giải thích về sự khác biệt các thể bệnh UTTG. Yếu tố nguy cơ là bất cứ yếu tố nào ảnh hưởng đến khả năng sinh bệnh tật, trong đó có UTTG. Một số yếu tố nguy cơ như thuốc lá, uống rượu, béo phì...có thể tác động để thay đổi tình trạng bệnh tật nhưng cũng có những yếu tố khác như yếu tố gia đình, di truyền lại chưa can thiệp được.

Các yếu tố nguy cơ có thể có thể thay đổi được:

Chế độ ăn i-ốt: UTTG xuất phát từ các tế bào biểu mô nang tuyến giáp có chức năng hấp thu i-ốt để tổng hợp hormone tuyến giáp. Chế độ ăn thiếu i-ốt có thể tăng nguy cơ UTTG thể nhú nếu người đó phơi nhiễm phóng xạ. Chế độ ăn thiếu i-ốt được cho là gây ra ung thư thể nang và thể không biệt hoá trong khi chế đô ăn thừa i-ốt liên quan đến đột biến gen BRAF V600E với ung thư thể nhú.

Phơi nhiễm phóng xạ: Các nguồn chiếu xạ ở những bệnh nhân có tiền sử nhận liều xạ trị cho các ung thư khác hay bị nhiễm xạ trong các vụ nổ y học hạt nhân đã được chứng minh liên quan đến UTTG. Nguy cơ ung thư tuỳ thuộc vào liều chiếu xạ và tuổi bệnh nhân: tuổi càng trẻ và liều điều trị càng lớn, nguy cơ mắc càng cao. Mặc dù liều chụp tia XQ thấp nhưng đối với những trẻ mới sinh ở những khoa điều trị tích cực có tình trạng phơi nhiễm xạ ở tuyến giáp cao hơn ở những đứa trẻ đang điều trị ở các khoa khác tới 95% khi chụp XQ phổi và 45% chụp XQ bụng. Hotline: 0967.658.496

Béo phì, thừa cân: Theo Cơ quan quốc tế về nghiên cứu ung thư cho biết những người có cân nặng béo phì hay thừa cân có yếu tố nguy cơ cao phát triển UTTG hơn những người khác. Nguy cơ xuất hiện càng tăng khi chỉ số cơ thể BMI tăng. Xem thêm phẫu thuật giảm cân 

Các yếu tố nguy cơ không thay đổi được

2.1. Tuổi và giới

UTTG gặp ở nữ cao gấp 3 lần nam giới. Có giả thuyết cho rằng UTTG liên quan đến các receptor tiếp nhận estrogen ở nữ giới. Nhưng trong nghiên cứu của Navarro Silvera gần 90.000 phụ nữ cho thấy hormone ít có mối liên quan đến UTTG. Hơn nữa, nghiên cứu này chỉ ra rằng những phụ nữ sinh đẻ nhiều hơn 5 lần ít nguy cơ mắc UTTG hơn so với những phụ nữ sinh ít số con hơn.

UTTG có thể gặp ở nhiều lứa tuổi nhưng những phụ nữ sinh con trên 35 tuổi có nguy cơ mắc UTTG cao gấp 2,8 lần nhóm phụ nữ sinh con dưới 20 tuổi.

2.2. Tình trạng di truyền

Phần lớn bệnh UTTG không có tiền sử di truyền hay tiền sử gia đình:

Trường hợp UTTG thể tuỷ bắt nguồn từ các tế bào C của tuyến giáp có khoảng 25% trường hợp liên quan đến yếu tố gia đình: gồm có trường hợp UTTG thể tuỷ có tính chất gia đình đơn thuần và UTTG thể tuỷ là một phần của hội chứng đa u thần kinh nội tiết MEN typ 2A và MEN typ 2B. UTTG thể tuỷ liên quan đến đột biến gen RET ở nhiễm sắc thể 10q11.2.

Trường hợp UTTG thể nhú hoặc nang xuất phát từ tế bào biểu mô nang tuyến giáp cũng có thể di truyền. UTTG có tính chất gia đình xuất phát từ các tế bào biểu mô nang tuyến giáp gồm hội chứng đa polyp, hội chứng Cowden, hội chứng Werner, Carney và Pendred... Hầu hết UTTG có tính chất gia đình được mô tả tiến triển hơn những trường hợp UTTG cá thể, hay gặp di căn hạch, xâm lấn ngoài tuyến giáp và tuổi mắc bệnh trẻ hơn.

Có thể phòng ngừa ung thư tuyến giáp như thế nào?

Hầu hết UTTG không biết nguyên nhân nên khó có thể phòng ngừa ở hầu hết các trường hợp. Tuy nhiên, cần lưu ý:

Phơi nhiễm phóng xạ là yếu tố nguy cơ gây UTTG, đặc biệt ở trẻ em. Do đó, chỉ định chụp XQ, CT chỉ thực dự cần thiết và cân nhắc liều chụp cũng như liều điều trị và thời gian điều trị xạ trị trong các bệnh lý ung thư.

Lưu ý có chế độ ăn i-ốt phù hợp, lối sống lành mạnh, luyện tập thể thao phòng tránh thừa cân, béo phì.

Xét nghiệm đột biến gen đối với những trường hợp UTTG thể tuỷ có tính chất gia đình. Hầu hết các trường hợp UTTG thể tuỷ có tính chất gia đình có thể ngăn ngừa và điều trị sớm ung thư phẫu thuật cắt tuyến giáp toàn bộ. Bệnh nhân cần được xét nghiệm gen bằng kỹ thuật Giải trình tự thế hệ và tư vấn di truyền cho người thân.