Viêm gân bánh chè

Viêm gân bánh chè thường chủ yếu xảy ra ở vận động viên của những môn thể thao cần phải nhảy liên tục, chẳng hạn như bóng rổ và bóng chuyền. Tuy nhiên, ngay cả những người không tham gia các môn thể thao này cũng có thể bị viêm gân bánh chè.

Việc điều trị viêm gân bánh chè thường bắt đầu bằng vật lý trị liệu để làm giãn và tăng cường các cơ xung quanh đầu gối.

Triệu chứng viêm gân bánh chè

Đau là triệu chứng đầu tiên của viêm gân bánh chè. Cơn đau thường xảy ra giữa xương bánh chè và điểm bám của gân vào xương chày.

Ban đầu, cơn đau ở đầu gối chỉ xảy ra khi bắt đầu hoạt động thể chất hoặc ngay sau khi tập luyện cường độ cao. Nhưng dần dần, tình trạng đau sẽ trở nên nghiêm trọng hơn và bắt đầu cản trở việc chơi thể thao. Sau một thời gian, đầu gối sẽ bị đau ngay cả khi thực hiện các hoạt động đơn giản hàng ngày như leo cầu thang hay đứng dậy.

Khi nào cần đi khám?

Khi bị đau đầu gối, trước tiên hãy thử các biện pháp tự chăm sóc, chẳng hạn như chườm lạnh và tạm thời giảm hoặc tránh các hoạt động gây đau.

Nên đi khám nếu như:

• Đầu gối bị đau dai dẳng không đỡ hoặc đau ngày càng nặng
• Tình trạng đau đầu gối cản trở sinh hoạt hàng ngày
• Sưng đầu gối tấy và nóng đỏ

Nguyên nhân gây viêm gân bánh chè

Viêm gân bánh chè là một dạng chấn thương phổ biến do vận động quá mức, xảy ra khi gân bánh chè phải chịu áp lực lặp đi lặp lại. Áp lực tạo ra những vết rách nhỏ trong gân và cơ thể sẽ tự chữa lành.

Tuy nhiên, khi có quá nhiều vết rách trong gân thì sẽ gây đau do viêm và khiến gân bị suy yếu.

Các yếu tố nguy cơ gây viêm gân bánh chè

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ viêm gân bánh chè gồm có:

• Hoạt động thể chất: Chạy và nhảy thường xuyên có thể dẫn đến viêm gân bánh chè. Sự gia tăng đột ngột về cường độ hoặc tần suất tập luyện cũng sẽ gây áp lực lên gân và làm tăng nguy cơ viêm gân bánh chè.
• Căng cơ chân: Căng cơ tứ đầu đùi và cơ đùi sau có thể làm tăng áp lực lên gân bánh chè.
• Mất cân bằng cơ: Nếu sức mạnh của các cơ ở chân có sự chênh lệch quá lớn thì gân bánh chè sẽ bị kéo căng nhiều hơn về phía những cơ khỏe hơn. Lực kéo không đồng đều này có thể gây ra viêm gân bánh chè.
• Bệnh mãn tính: Một số bệnh gây ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu đến đầu gối có thể khiến cho gân bánh chè yếu đi, chẳng hạn như suy thận, các bệnh tự miễn như lupus hoặc viêm khớp dạng thấp và các bệnh chuyển hóa như tiểu đường.

Biến chứng của viêm gân bánh chè

Việc lờ đi các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể và cố chịu đau để tiếp tục tập luyện sẽ gây ra những vết rách ngày càng lớn ở gân bánh chè. Nếu không điều trị, tình trạng đau đầu gối và vận động khó khăn sẽ kéo dài và viêm gân bánh chè sẽ ngày càng nghiêm trọng.

Phòng ngừa viêm gân bánh chè

Để giảm nguy cơ viêm gân bánh chè:

• Dừng tập luyện khi cảm thấy đau: Ngay khi cảm thấy đau đầu gối, hãy dừng tập, nghỉ ngơi và chườm đá lên khu vực bị đau. Tránh các hoạt động gây áp lực lên gân bánh chè cho đến khi đầu gối hết đau.
• Tăng cường các cơ: Chỉ khi cơ đùi khỏe thì mới có thể xử lý tốt những áp lực gây viêm gân bánh chè. Các bài tập eccentric như hạ chân xuống thật chậm sau khi duỗi đầu gối, đặc biệt hữu ích trong việc tăng cường sức mạnh của cơ.
• Tập đúng kỹ thuật: Để chơi thể thao đúng kỹ thuật thì nên tham gia các khóa học hoặc tìm người hướng dẫn chuyên môn khi bắt đầu một môn thể thao mới hoặc sử dụng thiết bị tập mới.

Phương pháp chẩn đoán viêm gân bánh chè

Trước tiên, bác sĩ sẽ ấn lên đầu gối để xác định vị trí bị đau. Thông thường, cơn đau do viêm gân bánh chè xảy ra ở phía trước của đầu gối, ngay dưới xương bánh chè.

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh

Thường sẽ phải thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh sau để xác nhận viêm gân bánh chè:

• Chụp X-quang: Chụp X-quang giúp loại trừ các vấn đề về xương khác cũng gây đau đầu gối.
• Siêu âm: Sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của các cấu trúc trong đầu gối, từ đó có thể phát hiện những vết rách ở gân bánh chè.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh chi tiết của các cấu trúc trong cơ thể. MRI giúp phát hiện những thay đổi rất nhỏ trong gân bánh chè.

Điều trị viêm gân bánh chè

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị ít xâm lấn trước và nếu không hiệu quả thì mới xem xét các giải pháp khác, chẳng hạn như phẫu thuật.

Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc giảm đau như ibuprofen hoặc naproxen sodium có thể giúp giảm đau tạm thời do viêm gân bánh chè.

Trị liệu

Có thể làm giảm các triệu chứng của viêm gân bánh chè bằng các kỹ thuật vật lý trị liệu sau đây:

• Các bài tập giãn cơ: Thực hiện các bài tập giãn cơ một cách đều đặn có thể làm giảm co thắt cơ và kéo dài đơn vị cơ-gân. Không nên thực hiện các động tác vượt quá phạm vi chuyển động tự nhiên của cơ thể.
• Bài tập củng cố sức mạnh của cơ: Cơ đùi yếu góp phần làm căng gân bánh chè. Các bài tập eccentric như hạ chân xuống thật chậm sau khi duỗi thẳng chân có thể giúp tăng cường sức mạnh của các cơ. Ngoài ra cũng nên tập các bài tập kết hợp giúp tăng cường tất cả các cơ ở bắp chân, chẳng hạn như đạp đùi (leg press).
• Đeo băng đầu gối khi chơi thể thao: Loại băng này có tác dụng ép chặt lên gân bánh chè để làm giảm áp lực tác động lên gân. Điều này có thể giúp giảm đau.
• Điện chuyển ion: Thoa một loại thuốc corticoid (corticosteroid) lên da và sau đó sử dụng một thiết bị truyền dòng điện nhẹ đến da để thuốc hấp thụ tốt hơn qua da.

Phẫu thuật và các thủ thuật khác

Nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không có tác dụng thì sẽ phải chuyển sang các phương pháp điều trị xâm lấn, chẳng hạn như:

• Tiêm corticoid: Tiêm corticoid vào lớp vỏ bọc xung quanh gân bánh chè dưới sự hướng dẫn của siêu âm có thể giúp giảm đau. Tuy nhiên, corticoid có thể gây suy yếu và khiến gân bánh chè dễ bị đứt.
• Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Phương pháp này đã được thử nghiệm ở một số người có vấn đề về gân bánh chè mãn tính. Các nghiên cứu hiện vẫn đang được tiến hành và các chuyên gia kỳ vọng rằng tiêm PRP có thể thúc đẩy sự hình thành mô mới và giúp chữa lành tổn thương gân.
• Cắt gân bánh chè bằng kim: Bệnh nhân sẽ được gây tê tại chỗ, sau đó bác sĩ đưa một cây kim mảnh vào đấu gối dưới sự hướng dẫn của hình ảnh siêu âm để cắt đi phần gân bánh chè bị tổn thương và giữ lại phần gân lành. Đây là một phương pháp điều trị tương đối mới nhưng kết quả đã cho thấy nhiều hứa hẹn.
• Phẫu thuật: Trong một số trường hợp, nếu các phương pháp điều trị khác không thành công, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để cắt gân bánh chè. Ca phẫu thuật tục có thể được thực hiện bằng phương pháp nội soi qua các đường rạch nhỏ ở đầu gối.

Các biện pháp giảm đau đầu gối

Các phương pháp có thể tự thực hiện để giảm đau đầu gối do viêm gân bánh chè:

• Thuốc giảm đau: Các loại thuốc không kê đơn như ibuprofen và naproxen natri có thể giúp giảm đau tạm thời.
• Tránh những hoạt động gây đau: Nên tạm thời ngừng chơi thể thao hoặc chuyển sang những môn thể thao nhẹ nhàng hơn, ít gây áp lực lên đầu gối trong thời gian chờ gân bánh chè hồi phục. Việc tiếp tục tập luyện nặng khi bị viêm gân bánh chè sẽ khiến cho gân bánh chè bị tổn thương nặng thêm.
• Chườm đá: Chườm đá ngay sau khi thực hiện các hoạt động gây đau. Cho đá vào túi chườm hoặc bọc trong khăn rồi đặt lên vùng bị đau 15 – 20 phút. Không đặt đá trực tiếp lên da.