Xét nghiệm soi tươi tìm Demodex gây viêm da

Demodex là một loại ve ký sinh và phát triển trên nang lông của con người, lấy tế bào chết và bã nhờn làm thức ăn. Nang lông tại vùng trán, má, mũi và lông mi là những vùng loại ve này thường tập trung chủ yếu. Demodex gây ra tình trạng viêm da do ký sinh trùng, gọi là bệnh viêm da do Demodex (Demodicosis).

Ở người có 2 loại Demodex gây bệnh chủ yếu, bao gồm: Demodex folliculorum và Demodex brevis.

• Demodex folliculorum: Loài ve này thường có chiều dài 0,3 - 0,4 mm, chúng lựa chọn ký sinh trong nang lông nhỏ, đặc biệt là lông mi để ăn tế bào da chết.
• Demodex brevis: Loài ve này nhỏ hơn Demodex folliculorum với chiều dài 0,15 - 0,2mm, thường ký sinh trong các tuyến dầu được kết nối với các nang lông nhỏ, thức ăn của chúng là các tế bào tuyến.

Vòng đời của Demodex thường kéo dài từ 2 - 3 tuần. Trong thời kỳ ve trưởng thành, chúng sẽ đi tìm bạn đời và đẻ trứng ở các nang lông. Sau khi chết, xác của chúng kéo theo vi khuẩn làm da tổn thương.

Xét nghiệm Demodex là phương pháp dùng trong chẩn đoán nhiễm Demodex ở người. Thông qua xét nghiệm này, ta có thể soi trực tiếp phát hiện hình thái cũng như độ tập trung của ký sinh trùng Demodex tên các mẫu bệnh phẩm.

Xét nghiệm soi tươi tìm Demodex gây viêm da có ý nghĩa rất quan trọng đối với quá trình điều trị. Nó giúp xác định rõ nguyên nhân làm cho da bệnh nhân tổn thương, nhận biết sự hiện diện và đếm số lượng của Demodex. Trong trường hợp xét nghiệm chỉ ra bệnh nhân đã nhiễm Demodex thì người mắc sẽ được điều trị cho đến khi xét nghiệm kiểm tra không phát hiện sự tồn tại của Demodex.

Các nghiên cứu đã chỉ ra một số cơ chế gây viêm da của Demodex:

• Khi Demodex chết, trong xác chúng xảy ra phản ứng tạo u hạt với chất kitin;
• Demodex có vai trò như một vectơ cho vi khuẩn, nấm xâm nhập và gây bệnh.;
• Các nang lông bị tắc nghẽn do có sự tăng lên về mật độ Demodex và dày sừng ở cổ nang lông tuyến bã;
• Hiếm gặp Demodex ở trẻ em dưới 5 tuổi, thông thường bệnh sẽ khởi phát ở người lớn; hoặc các trường hợp suy giảm miễn dịch, ví dụ như ở bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm HIV.

Ở bệnh nhân bị viêm da do ký sinh trùng Demodex sẽ có những triệu chứng nhất định, bao gồm:

• Trên bề mặt da xuất hiện từng mảng đỏ;
• Da bị giãn mạch;
• Mụn mủ bắt đầu hình thành trên da;
• Vùng tổn thương có cảm giác ngứa, rát rõ rệt;
• Lông mày, lông mi và tóc xuất hiện tình trạng rụng;;
• Phát hiện thấy tình trạng giãn nở lỗ chân lông, các mao mạch 2 bên cánh mũi nổi dày lên;
• Bề mặt da nổi lên các nốt ban sẩn;
• Da mặt có cảm giác như bị kiến bò, đặc biệt là vào buổi tối và ban đêm.

Trong các điều kiện dưới đây sẽ quan sát thấy được số lượng ve Demodex có sự tăng lên:

• Demodex folliculorum - bề mặt da trở nên sần sùi do tăng quy mô trong nang lông;
• Viêm tai ngoài;
• Một số trường hợp viêm da quanh miệng;
• Áp xe Demodex.

Nếu bạn đang có những dấu hiệu viêm da do ký sinh trùng thì cần sớm đến các cơ sở y tế để thực hiện xét nghiệm Demodex soi tươi nhằm xác định bệnh và sớm tiếp nhận điều trị.

Về bản chất, xét nghiệm Demodex soi tươi là phương pháp thủ công sử dụng dầu thực vật hoặc dung dịch KOH nhằm mục đích phá tan lớp sừng, thể hiện rõ hình thái loài Demodex gây viêm da và sự chuyển động của chúng.

Cách thức thực hiện xét nghiệm Demodex soi tươi

• Sử dụng KOH trong xét nghiệm Demodex soi tươi: Dùng KOH 10% tác động lên biểu mô sừng khiến chúng mềm và mỏng đi, từ đó bộc lộ hình thái Demodex.
• Sử dụng dầu thực vật trong xét nghiệm Demodex soi tươi: Đem mẫu bệnh phẩm hòa tan trong dầu thực vật, hình thái của Demodex trở nên rõ ràng hơn, phục vụ cho việc quan sát.

Bệnh phẩm:

• Sử dụng KOH trong xét nghiệm Demodex soi tươi: Vảy da.
• Sử dụng dầu thực vật trong xét nghiệm Demodex soi tươi: Chất bã nhờn.

Trình tự thực hiện:

Sử dụng KOH trong xét nghiệm Demodex soi tươi:

• Nhỏ KOH 10% lên mẫu bệnh phẩm;
• Lamen được đậy kín, bệnh phẩm ngấm hóa chất.

Sử dụng dầu thực vật trong xét nghiệm Demodex soi tươi:

• Nhỏ 1 – 2 giọt dầu thực vật lên mẫu bệnh phẩm;
• Hòa tan hoàn toàn chất bã vào giọt dầu thực vật;
• Lamen được đậy kín, bệnh phẩm ngấm hóa chất.

Nhận định kết quả:

• Hình thể: Cơ thể Demodex trưởng thành sẽ chia làm 3 phần rõ rệt: Đầu, ngực và đuôi.
• Demodex brevis đuôi ngắn;
• Demodex folliculorum đuôi dài.

Mật độ tập trung:

• Xét ở vi trường X10, nếu độ tập trung của Demodex là từ 5 con trở lên: Demodex là tác nhân gây bệnh;
• Xét ở vi trường X10, nếu độ tập trung của Demodex ít hơn 5 con: Demodex chưa hẳn là tác nhân gây bệnh.

Bệnh viêm da do ký sinh trùng Demodex nếu không được phát hiện, chẩn đoán và điều trị kịp thời sẽ để lại những biến chứng nguy hiểm. Chính vì thế khi cơ thể có những biểu hiện nghi nghiễm thì người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để khám, thực hiện xét nghiệm Demodex soi tươi. Việc phát hiện bệnh sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị và kịp thời hạn chế được các hậu quả mà bệnh viêm da do ký sinh trùng gây ra.