Xét nghiệm Prothrombin

Xét nghiệm PT có thể thực hiện bằng phương pháp thủ công, bằng thiết bị bán tự động hoặc tự động. Hiện nay, các thế hệ thiết bị tự động được sử dụng khá phổ biến. 

Xét nghiệm cầm máu, đông máu nói chung, trong đó có PT rất dễ bị sai số do các yếu tố ảnh hưởng. Vì vậy cần tuân thủ quy định quản lý chất lượng nghiêm túc. 

• Dự phòng: Xét nghiệm PT được thực hiện trước khi phẫu thuật, thủ thuật để sàng lọc bất thường về đông máu nhằm đảm bảo an toàn phẫu thuật, thủ thuật.
• Theo dõi điều trị: Xét nghiệm PT (INR) được thực hiện định kỳ ở người dùng thuốc chống đông máu kháng vitamin K để điều chỉnh liều thuốc nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị mong muốn; đồng thời đảm bảo không xảy ra chảy máu do dùng thuốc.
• Chẩn đoán bệnh: Xét nghiệm PT được chỉ định khi có nguy cơ, báo hiệu chỉ điểm rối loạn giảm đông máu (Bầm tím, chảy máu dưới da, chảy máu niêm mạc, chảy máu cam, chảy máu chân răng, chu kỳ kinh nguyệt kéo dài hoặc số lượng kinh nhiều, đi tiểu tiện hoặc đại tiện ra máu, viêm khớp do chảy máu vào khớp, thiếu máu mạn tính, bệnh gan, ...) hoặc có nguy, biểu hiện tăng đông, tắc mạch.

Trường hợp không cấp cứu, lấy máu vào buổi sáng sớm, nhịn ăn, không sử dụng rượu, bia, các chất kích thích trước khi lấy máu 12 giờ. Việc nhịn ăn trước khi lấy máu xét nghiệm rất quan trọng đối với các phòng xét nghiệm không có thiết bị xét nghiệm PT bằng nguyên lý điện từ (tức là chỉ có thiết bị đo quang).

Trường hợp cấp cứu, lấy máu khi cần.

• Kết quả xét nghiệm PT có 03 cách biểu thị: PTs (đơn vị giây); PT% (tỷ lệ prothrombin tính theo % so với mẫu chứng) và PTINR (International Normalized Ratio). Về nguyên tắc, kết quả PTs và PT% có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm, nhưng với PTINR, nếu các phòng xét nghiệm tuân thủ nghiêm túc quy trình quản lý chất lượng thì không khác biệt.
• Đối chiếu với khoảng tham chiếu sinh học, có thể biết kết quả xét nghiệm PT bình thường hay bất thường. Tuy nhiên, để biện luận chẩn đoán hay đánh giá mức độ nguy cơ do PT bất thường thì cần bác sĩ, căn cứ vào kết quả PT hoặc kết hợp với các thông tin trong báo cáo y tế của người bệnh để phiên giải kết quả xét nghiệm.
• PTs kéo dài (tương ứng với PT% giảm, PTINR tăng) là báo động giảm hoạt tính của một hoặc nhiều yếu tố đông máu ( I, II, V, VII, X). Nguyên nhân thường do thiếu vitamin K, bệnh gan, bệnh lý rối loạn đông máu mắc phải,...hoặc do dùng một số thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông kháng vitamin K.
• PTs giảm (tương ứng với PT% tăng, PTINR giảm) là báo động tăng đông.
• Riêng PTINR được sử dụng theo dõi, điều chỉnh thuốc chống đông kháng vitamin K.

Đông máu không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tính mạng của bệnh nhân mà còn ảnh hưởng đến phác đồ điều trị của nhiều loại bệnh khác, đặc biệt là những trường hợp cần phẫu thuật. Để sớm phát hiện ra những bất thường về đông máu, bạn nên kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ, từ đó có kế hoạch điều trị đạt kết quả tối ưu.