Ứng dụng kỹ thuật xạ trị điều biến liều (IMRT) trong điều trị Ung thư - Bệnh viện Bạch Mai

Ung thư thực quản là một trong những ung thư ác tính của đường tiêu hóa chiếm 1% trong tổng số các loại ung thư, nó bao gồm 2 type giải phẫu bệnh riêng biệt: ung thư biểu mô vảy và ung thư biểu mô tuyến.

Nguyên nhân

Chủ yếu là do đời sống xã hội và yếu tố môi trường. Ở Việt Nam, tục tập quán ăn trầu hút thuốc đã ảnh hưởng rất lớn tới tỷ lệ mắc ung thư thực quản, bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ chủ yếu ở độ tuổi 50- 60. 

Bệnh viêm thực quản trào ngược cũng là một trong những yếu tố nguy cơ ung thư thực quản.

Phần lớn, ung thư thực quản là loại ung thư biểu mô vảy, hay gặp ở vị trí 2/3 trên của thực quản.

Triệu chứng

Trong hầu hết các trường hợp, triệu chứng cơ năng nuốt khó giúp chẩn đoán ra bệnh, nhưng nuốt khó lại là một triệu chứng đến muộn, chỉ khi khối u đã phát triển đáng kể như to lên, xâm lấn gây co rút biến dạng, chít hẹp lòng thực quản.

Khi thực quản bị tắc nghẽn có thể thấy triệu chứng đau và tăng tiết nước bọt, các triệu chứng khác là sụt cân nhanh ( do không ăn được), thiếu máu ( do chảy máu từ khối u hoặc thiếu dinh dưỡng).

Khối u phát triển tại chỗ và xâm lấn thành thực quản gây ra đau, triệu chứng khó nuốt tỉ lệ thuận với sự tắc nghẽn nòng thực quản. Khi khối u xâm lấn sâu có thể vào khí quản và trung thất gây ra dò khí quản lúc đó triệu chứng cơ năng là biến chứng nặng như viêm trung thất, viêm phổi, xuất huyết nặng.

Thăm khám có thể phát hiện hạch di căn như hạch cổ một hoặc hai bên, hạch cảnh cao hay hạch góc hàm, trong nhiều trường hợp có thể thấy hạch thượng đòn một hoặc hai bên.

Tuy nhiên cũng có những trường hợp phát hiện hạch di căn trước khi tìm thấy u nguyên phát, một số bệnh nhân lại vào viện trong tình trạng phát hiện nhân di căn gan hay di căn xương chưa rõ nguyên phát.

Cận lâm sàng

• Nội soi thực quản ống cứng hoặc ống mềm là một phương pháp rất quan trọng trong chẩn đoán xác định ung thư thực quản, qua nội soi có thể bấm sinh thiết chẩn đoán mô bệnh học, ngoài ra nội soi giúp đánh giá giai đoạn tổn thương, mức độ và vị trí khối u, giúp tiên lượng trước điều trị.
• Chụp XQ thực quản có bazyd: dựa vào hình ảnh ổ đọng thuốc và hình ảnh bắt thuốc có thể xác định và đánh giá được mực độ tổn thương ung thư thực quản.
• Chụp cắt lớp vi tính giúp đánh giá bilan phẫu thuật xác định được vị trí, kích thước cũng như mức độ xâm lấn của tổn thương và di căn hạch vùng.
• Siêu âm nội soi đánh giá rõ tổn thương từng lớp của thực quản và hạch vùng.
• Chụp XQ phổi, sọ não, siêu âm ổ bụng, xạ hình xương, xạ hình toàn thân để phát hiện tổn thương di căn xa.

Điều trị

• Đối với giai đoạn I,II phẫu thuật là phương pháp điều trị chính, bệnh nhân giai đoạn muộn hơn nên được điều trị bằng tia xạ, nếu bệnh nhân đáp ứng với điều trị có thể cân nhắc phẫu thuật ở bước tiếp theo.
• Khi bệnh đã có biểu hiện di căn xa, phương pháp điều trị chính là hóa trị liệu kết hợp với điều trị bổ trợ. Tiên lượng của bệnh phụ thuộc chủ yếu vào kích thước, độ xâm lấn của u và tình trạng hạch vùng.
• Những bệnh nhân được xạ trị có thể được kéo dài thêm nhưng chất lượng cuộc sống thì có thể bị giảm đi do các tác dụng không mong muốn của tia xạ. Kỹ thuật IMRT ra đời là góp phần giải quyết được khó khăn cho vấn đề này.

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Bạch Mai