Suy mòn do ung thư - Bệnh viện 108

Ung thư có liên quan đến suy dinh dưỡng protein-năng lượng (Protein-Energy Malnutrition – PEM), hoặc chỉ đơn giản là suy dinh dưỡng (Malnutrition) có thể tiến triển đến suy mòn do ung thư (Cancer cachexia).

Suy mòn do ung thư:

• Là 'một hội chứng với biểu hiện giảm khối lượng cơ xương (có hoặc không có giảm khối lượng mỡ), không thể phục hồi hoàn toàn bằng hỗ trợ dinh dưỡng thông thường.
• Nó dẫn đến suy giảm chức năng các cơ quan và việc điều trị ung thư.
• Cơ chế bệnh sinh đặc trưng là cân bằng protein và năng lượng âm do sự kết hợp của giảm lượng thức ăn và chuyển hóa bất thường'.

Chẩn đoán:

• Sụt cân > 5% trong 6 tháng qua.
• Hoặc BMI < 20kg/m2 và bất kỳ sụt cân > 2%.
• Hoặc giảm khối lượng cơ xương (nam <7,26kg/m2; nữ < 5,45kg/m2) và sụt cân > 2%.

Các giai đoạn:

• Giai đoạn đầu - TIỀN SUY MÒN, bệnh nhân mới có ít dấu hiệu như chán ăn, sụt cân nhẹ (< 5% thể trọng ban đầu) thì thường có xu hướng không xem trọng vì cho là mệt mỏi bình thường.
• Giai đoạn tiếp theo, SUY MÒN THỰC SỰ - người bệnh thường xuyên giảm ăn vào, sụt cân nhiều (>5% thể trọng), rối loạn chuyển hóa toàn thân.
• Giai đoạn cuối, SUY MÒN TRƠ -cơ thể suy kiệt, không đáp ứng với các điều trị, sự sống chỉ còn kéo dài không quá 3 tháng.

Cơ chế:

• Suy mòn do ung thư là một quá trình viêm liên quan đến các yếu tố được phóng thích từ khối u cũng như các quá trình được khởi phát bởi đáp ứng miễn dịch của vật chủ chống lại sự hiện diện của khối u.
• Sụt cân trong suy mòn do ung thư có thể xấu hơn bởi các yếu tố khác như vị trí khối u, các tác dụng phụ của điều trị, hay các vấn đề tâm lý.
•  Một số chất sinh ra do phản ứng của cơ thể đối với khối u như các cytokine gây viêm (IL-1, IL-6, TNF-α) hoặc do chính khối u sinh ra như yếu tố gây ly giải protein (proteolysis-inducing factor hay PIF).

Khuyến cáo:

Nguyên tắc 1: Không được nhịn ăn

• Nhiều người cho rằng bệnh nhân ung thư nên nhịn ăn hay chỉ dùng gạo lứt muối mè để cơ thể gầy ốm, khối u teo dần do không được nuôi dưỡng.
• Một số quan niệm khác lại cho rằng bệnh nhân ung thư nên ăn uống bình thường hoặc chỉ bồi dưỡng trong giai đọan điều trị.
• Tuy nhiên, những ý kiến này gây ảnh hưởng xấu đến tình trạng người bệnh.

Nguyên tắc 2: Vận động không bao giờ thừa

• Sau giai đoạn điều trị, người bệnh vẫn cần tiếp tục bồi dưỡng để phục hồi sức khỏe, cải thiện chức năng miễn dịch, ổn định cân nặng…
• Bạn phải tăng cường ăn các loại thực phẩm giàu vitamin, muối khoáng như trái cây, sinh tố. Khi cơ thể đã hồi phục, bệnh nhân tránh bị thừa cân.
• Trong đó, tập luyện thể thao như đi bộ, đạp xe… đóng vai trò quan trọng. Bạn nên tập thể thao trung bình 45 phút một lần, 3 lần một tuần.
• Vận động nhẹ và tinh thần lạc quan giúp người bệnh ung thư chống chọi với bệnh.

Nguyên tắc 3: Dinh dưỡng đúng

• Bệnh nhân ung thư cần phải tăng cường hàm lượng đạm (protein) để thúc đẩy quá trình đồng hóa, tăng khối nạc cơ thể, giảm nguy cơ sụt cân.
• Bạn nên ăn nhiều bữa trong ngày (5-6 bữa)
• Tránh những thức ăn nhiều chất béo như món chiên, xào, thức ăn sinh hơi: đậu, bắp cải, dưa hấu, mít hoặc thức uống có gas
• Uống đủ nước: khoảng 8 cốc trong ngày (cốc loại 250 ml).

Nguồn: Bệnh viện 108