Lợi ích khi chụp nhũ ảnh

Chụp nhũ ảnh là loại hình chụp X quang của bộ phận vú hai bên ở người phụ nữ. Đây là chỉ định hình ảnh học nhằm kiểm tra ung thư vú từ giai đoạn không có triệu chứng.

Nhiều bằng chứng đã cho thấy lợi ích khi chụp nhũ ảnh là có thể giúp giảm số ca tử vong do ung thư vú ở phụ nữ từ 40 đến 70. Tuy nhiên, kết quả của chụp X quang đôi khi có thể tìm thấy những sang thương bất thường nhưng lại gây nhầm lẫn với ung thư. Chính vì vậy, chụp X quang tuyến vú nên được khuyến nghị cho những phụ nữ trẻ tuổi có triệu chứng hướng tới ung thư vú hoặc có nguy cơ mắc bệnh cao.

Khi chụp X quang tuyến vú, người phụ nữ sẽ đứng trước máy chụp X quang. Môi trường thực hiện luôn đảm bảo được riêng tư bởi một nữ kỹ thuật viên được đào tạo đặc biệt và nhẹ nhàng đặt vú hai bên vào giữa hai tấm nhựa, ép lại để nhu mô vú phẳng ra, trải đều để tia X khảo sát tốt hơn. Mặc dù điều này có thể không thoải mái, tốc độ chụp phim rất nhanh và người phụ nữ nhanh chóng trở về tư thế ban đầu.

Chụp nhũ ảnh là một phương tiện hình ảnh đơn giản, an toàn và không xâm lấn nên không có chống chỉ định. Đồng thời, sự giới thiệu của bác sĩ cũng là không cần thiết trong một số trường hợp nhất định.

Nếu người phụ nữ ở độ tuổi 40 đến 74 có người thân mức độ một như mẹ, con gái, em gái ruột đã bị ung thư vú, nên đi chụp nhũ ảnh mỗi năm một lần. Các đối tượng này có nguy cơ mắc ung thư vú cao gấp gần hai lần so với người bình thường.

Nếu người phụ nữ ở độ tuổi 40 đến 49 mà không có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú, việc chụp nhũ ảnh cần có sự chỉ định, cân nhắc giữa những lợi ích và nguy cơ. Nếu có chỉ định, chụp nhũ ảnh cần thực hiện hai năm một lần.

Nếu người phụ nữ ở độ tuổi 50 đến 74 mà không có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú: nên đi chụp nhũ ảnh hai năm một lần.

Nếu người phụ nữ trên 75 tuổi: những lợi ích và hạn chế của chụp nhũ ảnh tiếp tục lại cần phải cân nhắc. Nếu chụp nhũ ảnh được chỉ định, nên làm mỗi từ hai đến ba năm một lần.

Nếu bản thân người phụ nữ có nguy cơ cao bị ung thư vú: chụp nhũ ảnh được khuyến nghị hàng năm cho phụ nữ ở độ tuổi 30-74 nếu có ít nhất một trong những điều sau đây:

• Có gen BRCA1 hoặc BCRA2
• Có người thân mức độ một có gen BRCA1 hoặc BRCA 2
• Có tiền sử gia đình rất mạnh về ung thư vú như đã có mẹ, chị gái, con gái, dì, bà ngoại đã được chẩn đoán ung thư vú trước 50 tuổi
• Đã có bức xạ thành ngực trước.

Những người này cần phải trao đổi trực tiếp với bác sĩ về chỉ định chụp nhũ ảnh và các phương tiện khác trong vấn đề tầm soát ung thư vú.

Phụ nữ không đủ điều kiện để chụp nhũ ảnh nếu có các đặc điểm sau:

• Có cấy ghép vú
• Đang mang thai hoặc cho con bú
• Đã có tiền sử ung thư vú
• Có bất kỳ tổn thương trên vú mới xuất hiện như loét, chảy mủ
• Đã chụp nhũ ảnh trên cả hai bên vú trong vòng 12 tháng qua (phải đợi ít nhất một năm trước khi chụp nhũ ảnh mới).

Bước 1:

Một kỹ thuật viên nữ sẽ yêu cầu đo chiều cao và cân nặng trước khi chụp nhũ ảnh cũng như các câu hỏi khác liên quan đến tiền căn hay sức khỏe của vú trong thời gian gần đây.

Bước 2

Kỹ thuật viên sẽ tiến hành kiểm tra máy chụp nhũ ảnh và bắt đầu đặt hai vú của người phụ nữ lên một máy chụp X quang chuyên biệt. Một tấm nhựa sẽ được ấn từ từ để nén vú lại và cố định tại chỗ trong vài giây.

Bước 3:

Mặc dù người phụ nữ sẽ cảm thấy có áp lực đặt lên vú, điều này lần cần thiết để dàn trải nhu mô và cũng chỉ kéo dài trong vài giây trong khi chụp X-quang. Hãy cho kỹ thuật viên biết nếu cảm giác quá đau.

Bước 4:

Bốn hình ảnh sẽ được chụp, hai hình cho mỗi bên vú. Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra chất lượng hình ảnh; nếu chưa đạt thì có thể chụp ảnh bổ sung.

Không sử dụng chất khử mùi, bột hút ẩm hoặc kem dưỡng da vào ngày đi chụp nhũ ảnh. Những sản phẩm này có thể gây khó khăn cho việc đọc hình ảnh tuyến vú.

Thời điểm đi chụp nhũ ảnh là lúc vú ít nhạy cảm nhất, tốt nhất là trong vòng 10 ngày kể từ lúc sạch kinh. Một số phụ nữ cũng cảm thấy dễ chịu hơn nếu không sử dụng caffeine vài ngày trước khi đi chụp nhũ ảnh.

Không dùng nước hoa trước khi vào phòng chụp nhũ ảnh.

Điều quan trọng là phụ nữ có hiểu biết, sự nhận thức đưa ra quyết định sàng lọc ung thư vú bằng cách thực hiện chụp nhũ ảnh. Nhờ vậy, phương tiện hình ảnh học này sẽ đem lại một số lợi ích nhất định:

Phát hiện sớm ung thư có nghĩa là hạn chế được sớm khả năng lây lan và việc điều trị có thể được bắt đầu sớm hơn, cho tiên lượng khả quan hơn trong quá trình diễn tiến bệnh.

Tỷ lệ là có khoảng 1 trong 8 phụ nữ có nguy cơ sẽ bị ung thư vú và 1 trong 28 phụ nữ có thể sẽ tử vong vì căn bệnh này.

Sàng lọc bằng nhũ ảnh đã được chứng minh từ lâu là một phương pháp tốt để phát hiện sớm ung thư vú. Thậm chí, tia X quang tuyến vú có thể tìm thấy khối u từ hai hoặc ba năm trước khi người phụ nữ hoặc bác sĩ có thể cảm thấy hay thăm khám thấy dấu hiệu của ung thư.

Từ đó, nhiều nghiên cứu đã cho thấy chụp nhũ ảnh giúp giảm khoảng 25% số lượng tử vong do ung thư vú ở những phụ nữ được sàng lọc thường xuyên.

Trong khi phụ nữ có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú có nguy cơ mắc bệnh cao hơn mức trung bình, yếu tố nguy cơ đáng kể nhất đối với bệnh ung thư vú là trong nhóm phụ nữ trên 50 tuổi.

Hơn 80% các ca ung thư vú mới được chẩn đoán mỗi năm là ở phụ nữ từ 50 tuổi trở lên.

Không phải chụp nhũ ảnh đều có thể khảo sát được tất cả các trường hợp. Tính chất của bộ ngực là hoàn toàn trông giống nhau trên hình chụp nhũ ảnh, phụ thuộc vào tuổi tác hoặc mật độ vú của người phụ nữ và có thể làm cho sang thương ác tính trở nên khó nhìn thấy hơn. Nhìn chung, chụp X quang tuyến vú sẽ gặp hạn chế khảo sát ở phụ nữ trẻ vì họ có mô vú dày hơn so với những phụ nữ lớn tuổi.

Bên cạnh đó, chụp X quang tuyến vú cũng hoàn toàn không phát hiện được tất cả các trường hợp ung thư tuyến vú. Điều này có thể là do vị trí của ung thư hoặc mật độ của mô vú. Khoảng 25% trường hợp ung thư ở phụ nữ trong độ tuổi 40-49 là không thể phát hiện được bằng chụp nhũ ảnh so với tỷ lệ 10% ở phụ nữ trên 50 tuổi. Do đó, sự chỉ định của các xét nghiệm bổ sung là cần thiết như siêu âm tuyến vú.

Tóm lại, lợi ích khi chụp nhũ ảnh là một cách thức an toàn và hiệu quả để phát hiện sớm ung thư vú trước khi cơ thể có thể cảm thấy triệu chứng ung thư vú. Vì nguy cơ ung thư vú sẽ tăng theo tuổi, đây là xét nghiệm cần thiết khi khám sức khỏe tổng quát định kỳ ở tất cả các phụ nữ từ trên 50 tuổi nói chung, nhất là người đã có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư vú nói riêng.