Kỹ thuật đốt khối u phổi bằng sóng cao tần

Đốt u phổi bằng sóng cao tần RFA là phương pháp điều trị mới, được kỳ vọng giúp điều trị bệnh hiệu quả, ít xâm lấn và đặc biệt không gây đau đớn cho người bệnh. Trên thực tế, phương pháp RFA đã rất phổ biến khi điều trị đốt u tuyến giáp cùng một số bệnh lý khác như u xơ tử cung, u gan...

Sóng cao tần (RF) là sóng có bước sóng từ 3 kHz to 300 GHz.

Đầu tiên được áp dụng trong việc đốt u gan khi việc ghép gan và cắt bỏ u không thể thực hiện được. Gần đây, sóng cao tần được dùng đốt u phổi không thể phẫu thuật được do bệnh lý nội khoa hay giai đoạn trễ.

Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu so cho phẫu thuật trong việc điều trị u phổi ác tính giúp giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng, đồng thời cải thiện được thời gian sống còn của bệnh nhân.

2.1. Chỉ định đốt u phổi bằng sóng cao tần

Các đối tượng được bác sĩ chỉ định đốt u phổi bằng sóng cao tần là các đối tượng sau:

• U không phải tế bào nhỏ không thể phẫu thuật được vì bệnh nội khoa hay quá chỉ định phẫu thuật giai đoạn IIIB và IV hoặc bệnh nhân từ chối phẫu thuật [1, 3, 4, 6].
• Những u phổi còn tồn tại sau xạ trị và hóa trị hay những u mới xuất hiện sau sau phẫu thuật [1].
• U phổi thứ phát: từ ung thư đại tràng [7], thận hay gan...
• Lý tưởng là U < 3-3,5cm [1, 8].

2.2. Chống chỉ định đốt u phổi bằng sóng cao tần

Các đối tượng chống chỉ định đốt u phổi bằng sóng cao tần:

• Các đối tượng có u cách phế quản, khí quản và thực quản < 1cm
• U kèm theo xẹp phổi hoặc viêm phổi do tắc nghẽn
• Bệnh nhân bị rối loạn đông máu không kiểm soát được
• Tình trạng thể lực (Performance status) từ độ III trở lên như: nằm trên giường > 12 giờ/ngày và cần sự chăm sóc của người khác.
• Chống chỉ định tương đối khi u nằm gần mạch máu lớn.

3.1. Chuẩn bị bệnh nhân

Để đảm bảo an toàn, trước khi thực hiện kỹ thuật đốt u phổi bằng sóng cao tần, người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định chụp CT ngực, xét nghiệm công thức máu, TS, TC, đông máu toàn bộ.

Ngoài ra cần ngừng sử dụng các thuốc chống đông như Heparin trước 1 ngày, Warfarin trước 5 ngày và thuốc chống kết dính tiểu cầu trước khi làm thủ thuật 3 ngày. Bên cạnh đó, nếu người bệnh có thể được chỉ định chụp MRI não nếu có dấu thần kinh định vị hoặc xạ hình xương nếu có đau xương. Cuối cùng, bệnh nhân cần ký giấy cam kết đồng ý làm thủ thuật.

3.2. Chuẩn bị gây mê hồi sức

• Gây tê tại chỗ sau đó để bệnh nhân ngủ bằng đường tĩnh mạch
• Dùng giảm đau bằng đường tĩnh mạch
• Oxy liên tục 6 lít/phút
• Theo dõi tim mạch và SpO2 bằng monitoring

3.3. Nguyên tắc kỹ thuật đốt u phổi bằng sóng cao tần

Nguyên tắc thực hiện kỹ thuật đốt u phổi bằng sóng cao tần như sau:

Bước 1: Kim điện cực để luồn vào u phổi

Bước 2: Hai bản điện cực áp vào hai đùi bệnh nhân

Bước 3: Máy phát sóng cao tần được cài đặt các thông số thích hợp theo kích thước khối u như sau:

• Nếu u 2cm: đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 50W, thời gian 10 phút.
• Nếu u 3cm: đầu tiên đẩy lòng kim điện cực vào 2cm đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 50W, thời gian 15 phút. Khi đạt được 90 độ C, đẩy lòng kim điện cực vào 3cm và đốt với nhiệt độ 90 độ C, công suất 70W, thời gian 15 phút.
• Nếu U 4cm: đầu tiên đẩy lòng kim điện cực vào 2cm đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 50W, thời gian 20 phút. Khi đạt được 90 độ C, đẩy lòng kim điện cực vào 3cm đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 70W, thời gian 20 phút, đốt ở nhiệt độ này 5 phút. Sau đó, đẩy tiếp lòng kim vào 4cm và đốt ở nhiệt độ này 15 phút.
• Nếu U cm: đầu tiên đẩy lòng kim điện cực vào 2cm đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 50W, thời gian 27 phút. Khi đạt được 90 độ C, đẩy lòng kim điện cực vào 3cm đặt nhiệt độ 90 độ C, công suất 70W, thời gian 27 phút, đốt ở nhiệt độ này 2 phút. Đẩy tiếp lòng kim vào 4cm đặt công suất ở 90W và đốt ở nhiệt độ 90 độ C này 5 phút. Cuối cùng, đầy nòng kim vào 5cm, đặt công suất ở 110W và đốt ở 90 độ C trong vòng 20 phút.

Đốt u phổi bằng sóng cao tần là một kỹ thuật điều trị mới và được thực hiện thành công ở khá nhiều bệnh viện. Tuy nhiên, sau khi thực hiện kỹ thuật, người bệnh cần được theo dõi, cụ thể bác sĩ có thể chỉ định người bệnh chụp lại CT scans xem có biến chứng tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi hay xuất huyết trong nhu mô phổi không?

Theo đó, người bệnh cần nằm nghiêng về phía bên đốt u, nghỉ ngơi tại giường khoảng 2 giờ, sau đó có thể xuất viện sau 1 ngày. Bệnh nhân nên kết hợp với hóa hoặc xạ trị để đạt hiệu quả cao.

4.1. Đánh giá đáp ứng của điều trị sau 1 tháng

• Đường kính khối U giảm >30%
• Không bắt thuốc cản quang
• Không có tổn thương nốt mới quanh chỗ đã đốt
• Nếu khối u còn tăng quang, có thể đốt lại sóng cao tần lại lần 2 [10].

4.2. Biến chứng có thể xảy ra trong quá trình đốt u phổi bằng sóng cao tần

• Tỷ lệ tử vong khoảng 0.4%
• Tràn khí màng phổi 30% (< 10% phải đặt ống dẫn lưu)
• Tràn dịch màng phổi # 10%
• Ho ra máu, tràn khí dưới da và nhiễm trùng.
• Chảy máu trong nhu mô phổi khoảng 10%

Trên thế giới, đốt u bằng sóng cao tần đã được sử dụng để điều trị thành công các khối u đặc của phổi, gan, thận, tuyến giáp, u xơ tử cung và xương. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả thì bệnh nhân cần chọn các cơ sở y tế uy tín để thực hiện kỹ thuật này.

Ngoài phương pháp điều trị bằng sóng cao tần, hiện nay có điều trị u phổi và các bệnh lý về phổi với nhiều phương pháp, kỹ thuật khác nhau. Đây là các phương pháp đòi hỏi trình độ kỹ thuật chuyên môn cao của bác sĩ với sự hỗ trợ của máy móc thiết bị hiện đại. Sau khi thực hiện thủ thuật người bệnh phục hồi nhanh và không để lại di chứng.

XEM THÊM:

• Có thể nhận diện dấu hiệu cảnh báo ung thư phổi ở giai đoạn sớm không?
• Khoa học hiện đại cho phép sàng lọc ung thư phổi chính xác
• Chụp cắt lớp cho đối tượng nghi có khối u trong phổi