Chụp x quang sọ có phát hiện u não không

1. Tổng quan về u não

Có nhiều loại u não khác nhau, trong đó chiếm trên dưới 50% các khối u trong sọ não là u trong mô não, số còn lại là các khối u bắt nguồn từ màng não, dây thần kinh sọ não, tuyến yên, các khối u di căn... Bằng cách thải bớt nước mà mô não chứa đựng nhiều hơn các mô khác, các khối u ở trong sọ não, đặc biệt là u của mô não thường có tiến triển chậm, não sẽ có thời gian; các triệu chứng lâm sàng cũng sẽ xuất hiện từ từ và diễn biến âm ỉ. Nếu trong trường hợp u não có tính thâm nhiễm và phát triển nhanh, bệnh cảnh lâm sàng sẽ nặng nề và diễn biến rõ rệt hơn, loại u não này thường gây chèn ép hệ tuần hoàn ở chung quanh, gây ra tình trạng phù não do cơ chế mạch máu.

Ngoài ra, vì hội chứng tăng áp lực trong sọ sẵn có hay tăng đột ngột, một số loại u có nang dịch ở bên trong, các mạch máu tăng sinh nhiều, dễ gây ra tình trạng chảy máu bên trong u, khiến cho bệnh lý có diễn biến giống một bệnh cấp tính. Thực tế hộp sọ có một khoảng dung tích kín được chia thành nhiều khoang, ngăn cách bởi các vách như liềm não, lều tiểu não; khối u sẽ xuất hiện khi áp lực trong các khoang không bằng nhau, dẫn đến kết quả là mô não bị đẩy từ khoang này sang khoang kia như trường hợp mô não ở bán cầu não có khối u bị đẩy lọt qua dưới liềm não sang phía đối diện, hồi hải mã thùy thái dương lọt qua bờ tự do của lều tiểu não, hạnh nhân tiểu não lọt vào lỗ chẩm nhằm mục đích căn bằng áp lực; đây là những hình thái “tụt não” với những hậu quả rất nghiêm trọng, đôi khi có thể dẫn thể dẫn đến tử vong.

U não thường biểu hiện 3 loại triệu chứng, bao gồm:

• Những dấu hiệu chung: Dấu hiệu điển hình là động kinh
• Áp lực trong sọ não tăng
• Những triệu chứng do tính chất mô học của khối và do vị trí của khối u

Khoảng 40% các trường hợp mắc u não xuất hiện các triệu chứng chung như động kinh và tăng áp lực trong sọ não. Dấu hiệu đầu tiên của triệu chứng chung chính là cơn động kinh. Đây là triệu chứng gợi ý ngay đến căn bệnh u não nhưng trên thực tế, hiện nay ở nước ta dấu hiệu của bệnh lý này chưa được phát hiện nhiều.

Tập hợp các dấu hiệu chứng tỏ xuất hiện một khối u có trong hộp sọ gây nhức đầu lan tỏa, càng về sau càng trở nên dữ dội và liên tục, bệnh nhân có thể bị nôn mửa một cách dễ dàng từ khi ngủ dậy, bị phù gai thị giác, trạng thái tâm thần chậm chạp được gọi là hội chứng tăng áp lực trong sọ não. Các dấu hiệu như dấu ấn ngón tay trên phim chụp chụp X-quang sọ não thông thường; trên phim chụp được có thể thấy lưng hố yên bị hao mòn, khuyết sọ hoặc xương sọ quá sản; có các đám ngấm vôi bất thường và hình tuyến tùng quả ngấm vôi lệch khỏi vị trí bình thường là những triệu chứng cận lâm sàng có thể gợi ý nghĩ đến u não. Ở nước ta, đây là những dấu hiệu có giá trị trong chẩn đoán u não nhưng ở các nước khác, hiện tượng ngấm vôi ít gặp hơn.

Các triệu chứng bệnh liên quan đến tính chất mô học của khối u cũng có những sự khác biệt nhất định. Khối u thâm nhiễm khiến bệnh cảnh tiến triển khá nhanh, đồng thời gây những rối loạn huyết động học tạo nên phù não mạch đối với những khối u ác tính thường có bệnh sử ngắn như u nguyên bào thần kinh. Ngược lại, bệnh thường tiến triển rất chậm trong nhiều năm, u có rất nhiều mạch máu tăng sinh đối với những khối u lành tính, đặc biệt là u màng não. Ở nước ta, rất nhiều trường hợp có khối u có thể đạt đến kích thước lớn không ngờ bởi phần lớn người bệnh được phát hiện và chẩn đoán muộn. Hai loại khối u não ác tính và lành tính thường xảy ra ở những bệnh nhân ở độ tuổi trưởng thành, một số ít xảy ra ở tuổi trung niên. Đa số khối u thường phát triển ở hố sau đối với trẻ em trước tuổi đi học. Các u sọ hầu thường là các khối u bẩm sinh, do đó khối u này thường gặp ở trẻ em.

Các triệu chứng có biểu hiện khác nhau do vị trí của khối u tạo nên. Do kích thước của thùy này lớn hơn so với các thùy khác do đó các khối u ở thùy trán tương đối khá phổ biến. Trên thực tế, có thể định hướng một chẩn đoán u não định khu nhờ tổng hợp các triệu chứng khu trú, có nghĩa là có thể dựa vào đó để xác định được vị trí của khối u trong hộp sọ và trong mô não.

2.1 Chụp X quang là gì?

Chụp X-quang là một thuật ngữ quen thuộc đối với nhiều người. Lượng bức xạ mang năng lượng cao được phát ra từ X-quang, máy chụp X-quang phát ra những tia X - những tia này có thể xuyên qua bề mặt cơ thể, các mô mềm và cả những dịch chất trong cơ thể.

Chụp X-quang cho ra những hình ảnh trắng đen từ các bộ phận như phổi, tim, các loại xương, mạch máu..sau khi xuyên qua từng ấy lớp của cơ thể người. Bác sĩ sẽ dựa vào những hình ảnh được máy X-quang chụp lại để tìm ra những bất thường ở các bộ phận này, phát hiện ra bệnh và lên kế hoạch điều trị cho bệnh nhân. Tia X khó có thể xuyên qua những mô có dạng khối dày đặc vì chúng cản trở tia X.

Để kiểm tra xương sọ, bao gồm xương mặt, mũi, xoang, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra hình ảnh thu được từ chụp X -quang. Đây được coi là phương pháp dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả trong việc giúp bác sĩ kiểm tra khu vực chứa cơ quan quan trọng nhất của bạn- não bộ. Còn riêng vơi bệnh cảnh u não Xquang được chỉ định để đánh giá sự xâm lấn, phá hủy của u não vào xương.

Chụp X-quang sọ thường được dùng trong những trường hợp nghi chấn thương vùng đầu, cho thấy được vùng xương hộp sọ, xương mặt bị tổn thương.

Chụp X-quang chính là một trong những bước có thể được chỉ định để chẩn đoán bệnh, đặc biệt là những bệnh về xương khớp. X-quang có thể giúp chúng ta phát hiện được những tổn thương mà không thể quan sát được bằng mắt thường.

2.2. Chẩn đoán u não thông qua chụp X quang

Bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang sọ trong các trường hợp ngã, va đập mạnh vùng đầu hoặc chấn thương do tai nạn giao thông. Hình ảnh sẽ cho thấy vùng xương sọ có bị rạn nứt hoặc vỡ hay không. Dựa vào đó, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị hợp lý hơn.

Đặc biệt, chụp X-quang đầu có thể giúp chẩn đoán u não. Tia X giúp bác sĩ phát hiện ra những sự thay đổi bất thường trong xương sọ do các khối u gây ra, phát hiện được các lắng đọng trong canxi có trong u não ( các ổ tiêu xương, đặc xương do di căn hay xâm lấn của u não).

Bên cạnh các triệu chứng lâm sàng được ghi nhận và phương pháp chụp X-quang, các nhà khoa học có thể sử dụng những phương tiện khác để chẩn đoán u não như: Siêu âm não, ghi xạ hình não, ghi điện não, chụp cắt lớp điện toán, ghi hình cộng hưởng từ các hạt nhân, chụp cắt lớp não bằng cách phát positron, ghi từ trường não hoặc chụp MRI sọ não.....Hiện nay, việc chẩn đoán bệnh u não đã trở nên dễ dàng và chính xác hơn nhờ những thành tựu của khoa học và y học, thay thế dần những phương tiện và kỹ thuật cũ.

Kỹ thuật chụp X- quang đầu được sử dụng rất phổ biến trong y khoa hiện nay, đặc biệt là trong chẩn đoán về xương khớp. Vậy sức khỏe của bạn có bị ảnh hưởng gì khi tiến hành chụp X-quang đầu hay không là thắc mắc của rất nhiều người hiện nay.

Đối với sức khỏe, phương pháp chụp X-quang không ảnh hưởng gì nhưng tia X lại rất độc hại và gây nguy hiểm. Tia X có năng lượng bức xạ cao, có thể gây ra những tổn thương đối với sức khỏe của chúng ta. Tia X có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lý. Nếu quá lạm dụng tia X, các bộ phận nhạy cảm như cơ quan sinh dục, tủy xương, da...có thể bị chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Bạn có thể bị rụng tóc bỏng da, trường hợp không mong muốn nhất là ung thư nếu thực hiện chụp X-quang liên tục trong một khoảng thời gian ngắn. Tuy nhiên, chụp X-quang sẽ không có tác hại gì nếu bạn biết cách quãng thời gian ra. Chỉ nên chụp X-quang đầu nói riêng và các loại X-quang khác nói chung khi có sự chỉ định từ bác sĩ.

Vì những tác động có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi nên phụ nữ đang mang thai nên tránh chụp X-quang. Đối với những trường hợp phải bắt buộc chụp X-quang, cần phải tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nên sử dụng những trang thiết bị hiện đại.

Bác sĩ cần thận trọng hơn với những bệnh nhân là trẻ em. Bạn nên trao đổi với bác sĩ về tình trạng của trẻ cũng như những nguy cơ à bức xạ có thể gây ảnh hưởng đến trẻ.

Để đảm bảo bạn hấp thụ tối thiểu mức bức xạ tia X trong quá trình chụp X-quang đầu, cần thực hiện đúng theo quy trình và điều kiện an toàn.

Tuy nhiên, mức độ phơi nhiễm được coi là an toàn đối với người lớn thì đối với sự phát triển của thai nhi, phơi nhiễm nhiều lần có thể không đảm bảo an toàn. Hãy trao đổi vấn đề này với bác sĩ nếu bạn đang mang thai hoặc đang cố gắng mang thai.