Bỏng thực quản do hóa chất - bệnh viện 103

1. Nguyên nhân.

Do vô tình hay cố ý uống phải một dung dịch hay nuốt một chất rắn có tính chất ăn mòn như axit hay kiềm.

2. Sinh lý bệnh và giải phẫu bệnh.

Tuỳ theo đậm độ và thời gian tác dụng của hoá chất, mà niêm mạc thực quản có những tổn thương khác nhau như: xây sát niêm mạc, phù nề, viêm lớp dưới niêm mạc, nghẽn các mạch máu của thực quản, nhiễm khuẩn, thủng thực quản và viêm trung thất.

Tổn thương  phần trên thực quản thường nhẹ hơn, vì dung dịch trôi qua đây nhanh.

ở các chỗ hẹp thực quản, tổn thương thường nặng: đoạn sụn nhẵn, đoạn xương ứng với quai động mạch chủ bắt chéo, đoạn lỗ cơ hoành; tại đây hoá chất đọng lại lâu hơn.

Khi nuốt phải các axit, các chất  protein của lớp niêm mạc nông bị vón lại, đóng thành vẩy, làm cảm trở không cho axit ngấm vào sâu. Khi nuốt phải bazơ, thì có hiện tượng hoại tử gây thương tổn niêm mạc thực quản sâu hơn, có thể đến thủng.

Mới đầu thực quản phù nề, xuất tiết và chảy vào lòng thực quản. Sau 7 – 10 ngày, lớp mô bị hoại tử bong ra và thành sẹo, thực quản hẹp lại, có khi lòng thực quản bị tắc hoàn toàn.

3. Lâm sàng.

• Đau ở họng và sau xương ức. Đau khi nuốt, khát nước, nôn ra máu, có thể thấy vết bỏng ở niêm mạc miệng và họng, có thể có sốc.
• Nếu bị bỏng nhẹ thì đến ngày thứ hai, thứ ba sẽ thấy hết đau và có thể nuốt được các chất lỏng.
• Nếu bị bỏng nặng thì bệnh nhân có triệu chứng nhiễm độc, sốt cao, miệng môi, lưỡi, họng bị phù nề và khó thở, nếu thủng thì có viêm trung thất, viêm màng phổi nặng.
• Khi thực quản bị hẹp do sẹo bỏng, triệu chứng chủ yếu là nuốt nghẹn, đau khi nuốt. Nếu thực quản bị tắc hoàn toàn, có thể có biến chứng viêm phổi do thức ăn trào ngược.
• Ở một số trường hợp có hẹp môn vị, rò thực quản, khí quản do bỏng.

4. Điều trị.

a. Điều trị bảo tồn:

Trung hoà hoá chất.

•  Uống sữa.
•  Khi bỏng axit cho uống dung dịch bazơ pha loãng (natri bicarbonat), khi bỏng bazơ cho uống axit xitric, axit axêtic pha loãng.
•  Rửa dạ dày bằng một ống thông nhỏ và mềm.

Chống sốc, chống nhiễm trùng:

•  Tiêm mócphin.
•  Truyền dịch, máu, các dung dịch chống sốc.
•  Cho kháng sinh sớm, liều cao, phối hợp kháng sinh.

 Nuôi dưỡng đủ calo và nhiều vitamin:

•  Truyền dung dịch glucoza, máu, huyết tương, các dung dịch axit amin.
•  Thụt các chất lỏng nuôi dưỡng qua đường hậu môn.

Đề phòng thủng thực quản.

• Khi có bỏng sâu ở thực quản  thì có chỉ định mở thông dạ dầy, hay mở thông tiểu tràng để nuôi dưỡng bệnh nhân, không được cho ăn đường miệng.
• Khi thực quản thủng vào trung thất, vào khí quản hay phế quản, thì mở thông thực quản ở cổ ra ngoài để dẫn lưu, mở thông dạ dày hoặc hỗng tràng để nuôi dưỡng.

Nong thực quản.

Sau 15 ngày điều trị bảo tồn, thì bắt đầu nong thực quản để đề phòng hẹp do sẹo.

Điều trị bằng phẫu thuật tạo hình thực quản:

Khi nong không có kết quả, hoặc xét thấy nong không kết quả.

Nguồn: Bệnh viện 103