Bong gân và trật khớp trong tai nạn chấn thương - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Bong gân và trật khớp

• Là hậu quả của những chấn thương về dây chằng, bao khớp và các cấu trúc xung quanh Những chấn thương này có thể xảy ra ở tất cả các khớp trên cơ thể, đặc biệt hay gặp khi bị tai nạn, chơi thể thao...
• Bong gân là thuật ngữ dân gian chỉ những tổn thương làm căng dãn, đứt một phần hoặc hoàn toàn dây chằng là cấu trúc kết nối xương với xương, có vai trò làm vững khớp, dẫn đến tình trạng mất vững khớp nhưng chưa gây trật khớp.
• Trật khớp là sự di chuyển bất thường của các đầu xương khiến cho diện tiếp khớp của các đầu xương bị sai lệch. T

Dấu hiệu

Bong gân

• Là hậu quả của những chấn thương đột ngột, gắng sức do cơ chế chấn thương trực tiếp hoặc gián tiếp vào vùng khớp gây nên, thường gặp trong tai nạn giao thông, tai nạn lao động, tai nạn sinh hoạt hay chấn thương thể thao.
• Các triệu chứng của bong gân thường là đau, sưng nề, bầm tím tụ máu vùng khớp, giảm khả năng vận động khớp và chi thể bị tổn thương.
• Trong trường hợp nặng, bong gân dẫn đến lỏng khớp và mất chức năng của khớp.

Trật khớp

• Thường có biểu hiện nặng hơn nhiều so với bong gân.
• Các triệu chứng của trật khớp bao gồm biến dạng khớp, sưng nề và bầm tím phần mềm xung quang khớp, đau rất nhiều, không vận động được khớp bị trật, có cảm giác tê bì, kiến bò vùng chi thể phía dưới khớp bị trật.
• Trật khớp có thể gây biến chứng tổn thương mạch máu và thần kinh kèm theo.

Triệu chứng 

• Bị chấn thương lại vào vùng khớp đã bị bong gân trước đó.
• Đau nhiều vùng khớp bị thương tổn, không thể vận động được khớp hoặc không thể đứng tỳ chân hoặc đi lại được.
• Không thể bước đi được 4 bước mặc dù không thấy đau nhiều hoặc người bệnh cảm thấy lỏng khớp.
• Những điều nên làm khi bị bong gân, trật khớp

Xử trí

• Bong gân nhẹ có thể tự điều trị tại nhà, bong gân nặng cần đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán mức độ nặng, điều trị và theo dõi sau điều trị. Xử trí cấp cứu khi bị bong gân cần thực hiện theo nguyên tắc sau:
• Để chi thể bị tổn thương được nghỉ ngơi. 
• Nên sử dụng túi chườm để thực hiện chườm lạnh cho vùng khớp bị thương tổn. 
• Băng ép vùng khớp bị thương tổn: Sử dụng băng chun để thực hiện băng ép.
• Nâng cao chi thể bị tổn thương: Nâng cao vùng chi thể bị tổn thương bằng cách để vùng ngọn chi (bàn tay, bàn chân) cao hơn vùng gốc chi (khuỷu, gối) 
• Nên thực hiện chườm lạnh cho vùng khớp bị tổn thương

Điều trị 

Dùng thuốc:

• Đối với bong gân nhẹ và vừa, bác sỹ thường hướng dẫn tự chăm sóc tại nhà theo nguyên tắc trên và dùng thuốc giảm đau chống viêm thông thường như paracetamol, ibuprofen…
• Tập phục hồi chức năng được thực hiện khi người bệnh cảm thấy đỡ đau.
• Quá trình tập vận động khớp được thực hiện từ đơn giản đến phức tạp, từ nhẹ đến nặng.

Phẫu thuật:

• Phẫu thuật có thể được chỉ định khi bong gân nặng, nghĩa là dây chằng bị đứt hoàn toàn và dẫn đến tình trạng lỏng khớp.

Nắn chỉnh khớp:

• Bác sĩ sẽ thực hiện nắn chỉnh các đầu xương của diện khớp về đúng vị trí giải phẫu.
• Tùy thuộc vào tình trạng khớp bị trật, vị trí khớp, mức độ thương tổn của khớp trật mà trong quá trình thủ thuật bác sĩ có thể sử dụng thuốc gây tê tại chỗ, gây tê vùng hay gây mê cho người bệnh.

Bất động khớp:

• Sau khi nắn chỉnh khớp về vị trí giải phẫu, bác sĩ có thể bất động khớp bị trật bằng cách bó bột, dùng dụng cụ trợ đỡ hoặc treo tay.
• Thời gian bất động khớp phụ thuộc vào độ nặng của trật khớp và các tổn thương phần mềm, mạch máu, thần kinh phối hợp.

Phục hồi chức năng:

• Ngay sau khi được tháo bỏ dụng cụ bất động khớp, người bệnh sẽ bắt đầu chương trình tập phục hồi chức năng nhằm lấy lại biên độ vận động của khớp và sức mạnh cơ bắp.
• Quá trình tập phục hồi chức năng là một quá trình lâu dài, với nhiều bài tập từ đơn giản đến phức tạp, từ nhẹ đến nặng và cường độ từ thấp đến cao.

Nguồn: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội