Tổn thương tuyến lệ sau phẫu thuật cắt mí

Tổn thương tuyến lệ có thể dẫn đến tình trạng khô mắt, viêm giác mạc, đau rát mắt khi khóc và hắt hơi, mắt khóc ra ít nước mắt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của mắt.

Nguyên nhân gây tổn thương tuyến lệ sau khi phẫu thuật mí mắt

Ở trong khoang mắt của chúng ta mỗi mắt đều có tuyến lệ. Có hai loại tuyến lệ là tuyến lệ chính và tuyến lệ phụ. Tuyến lệ chính gồm có 2 phần là tuyến lệ hốc và một phần của tuyến lệ mi, nằm ở phần trên – ngoài của hốc mắt (phần đuôi mí mắt trên). Tuyến lệ phụ gồm nhiều các tuyến lệ nhỏ nằm ngay dưới kết mạc.

Nhiệm vụ của tuyến lệ là thoát nước mắt, chảy vào bề mặt của đôi mắt, giữ cho giác mạc và kết mạc luôn ướt. Nước mắt trào ra để rửa sạch bụi bẩn, sát trùng cho đôi mắt. ... Mỗi khi chớp mắt, lúc này mí mắt sẽ lấy một ít chất lỏng từ các tuyến lệ, làm ướt và giúp làm sạch giác mạc.

Vì vị trí tuyến lệ nằm bên trong bờ ổ mắt nên việc bị tổn thương là điều rất khó xảy ra, tuy nhiên nếu xảy ra thì nguyên nhân là do:

• Không phát hiện tuyến lệ bị sa nên không xử lý, dẫn đến phần đuôi mắt bị sụp sau phẫu thuật
• Bác sĩ cắt bỏ một phần hoặc toàn phần tuyến lệ. Có thể tuyến lệ của bệnh nhân đã bị sa xuống từ trước, nhưng trong khi phẫu thuật bác sĩ không phát hiện ra nên không đưa lại về vị trí bình thường, mà tưởng nhầm đó là mỡ ổ mắt nên đã cắt bỏ.

Các biện pháp xử lý khi bị tổn thương tuyến lệ

Trong quá trình phẫu thuật mí mắt, tuyến lệ có thể bị tác động gây sa tuyến lệ, bị cắt một phần hoặc toàn phần (tuy nhiên tuyến lệ bị cắt nhầm toàn phần là điều chưa từng ghi nhận).

• Nếu tuyến lệ đã bị sa từ trước nhưng trong ca phẫu thuật trước đó bác sĩ chưa xử lý hoặc nếu bác sĩ thao tác bóc tách không chính xác làm sa tuyến lệ gây sụp phần đuôi mắt thì có thể chỉnh sửa lại bằng cách, rạch lại và đưa tuyến lệ về vị trí bình thường của nó, loại bỏ tình trạng sụp mí

• 

   

• Nếu tuyến lệ bị cắt một phần thì có thể gây ra tình trạng rò tuyến lệ, khóc ít nước mắt, mắt khô khó chịu, viêm kết mạc, giác mạc do khô. Trong trường hợp này, nước mắt rỉ ra ở chỗ bị rò (phần đuôi mắt – xem hình dưới), bác sĩ có thể khắc phục bằng cách rạch lại, loại bỏ đường rò, tái định vị tuyến lệ bằng chỉ sau đó khâu đóng vết rạch.

• Nếu bị cắt bỏ hoàn toàn do nhầm với mỡ: Trường hợp này cực kỳ hiếm gặp vì tuyến lệ bình thường có màu hồng nhạt, được tạo nên từ các thùy nhỏ và chắc hơn so với mỡ, do đó rất hiếm khi bị nhầm, chưa có ghi nhận nào về trường hợp này. Tuy nhiên nếu xảy ra tình trạng này thì có thể khiến bệnh nhân có thể gặp vấn đề khóc mà tiết rất ít nước mặt hoặc thậm chí không ra nước mắt và khô mắt. Trường hợp này nếu có xảy ra thì chỉ xảy ra với tuyến lệ chính, do đó vẫn còn các tuyến lệ phụ - nơi sản xuất phần lớn nước mắt để duy trì độ ẩm trên bề mặt của mắt. Ngoài ra bệnh nhân có thể kết hợp nhỏ thuốc mỡ, nước mắt nhân tạo hay dùng các loại thuốc chuyên dụng để hỗ trợ bôi trơn mắt…

Sau khi phẫu thuật tạo mắt hai mí, thường thì bệnh nhân cũng rất hay bị khô mắt và tình trạng này thường bị nhầm lẫn với tổn thương tuyến lệ. Tuy nhiên khô mắt trong trường hợp này chỉ là hiện tượng tạm thời, do mí mắt sau phẫu thuật ở vị trí mở to hơn, nên dễ khiến màng phim nước mắt bị bay hơi hơn. Trong những trường hợp này bệnh nhân sẽ không cần can thiệp gì cả, mà chỉ cần nhỏ nước mắt nhân tạo, thuốc mỡ để bôi trơn mắt hay dùng một số loại thuốc kê đơn để tăng mức độ sản xuất nước mắt, đồng thời cần đeo kính bảo vệ mắt khi tiếp xúc với nắng gió.

Tóm lại, tổn thương tuyến lệ mặc dù có thể xảy ra nhưng thực sự rất hiếm, nhất là trường hợp cắt bỏ nhầm hoàn toàn tuyến lệ vì tuyến lệ có cấu tạo, màu sắc và không có độ đặc quánh như mỡ nên rất dễ phân biệt với mỡ mắt. Do đó, nếu mới phẫu thuật bệnh nhân không có các hiện tượng như rò tuyến lệ, đau rát mắt khi khóc, hắt hơi, sụp mí phần đuôi mắt, mà chỉ có các vấn đề như khô mắt, căng mắt thì không nên quá lo lắng, đấy chỉ là các vấn đề tạm thời và chỉ cần chăm sóc thì trong vòng 6 tháng mắt sẽ ổn định.

Tham vấn y khoa: Bác sĩ Tâm