Một phương pháp mới trong điều trị mụn

Nội dung chính của bài viết

• Chất chủ vận PPAR là một loại thuốc mới, được nghiên cứu để điều trị mụn.
• Trước khi sử dụng, bạn nên tìm hiểu kỹ về những tiềm năng và cả những tác dụng không mong muốn mà loại thuốc này đem đến.
• Một trong những loại đối vận PPAR là loại thuốc có tên Zileuton. Hiện tại, Zileuton chưa được ứng dụng rộng rãi trong trị mụn

Có thể những thông tin này hơi chuyên ngành nhưng nếu bác sỹ kê cho bạn đơn thuốc có một loại thuốc tên Zileuton, hoặc bạn bị mụn khi dùng thuốc điều trị tiểu đường tuýp 2 thì đây là những thông tin bạn cần phải đọc.

Chất chủ vận PPAR là gì?

Chất chủ vận PPAR là một loại chất không gây đau đớn hay tác động xấu do PPAR. Chất chủ vận(agonist) là một chất trái ngược với chất đối vận (antagonist). Chất chủ vận PPAR có tác dụng làm cho PPAR hoạt động mạnh hơn. Nhưng PPAR là gì?

Perixisome là một loại bào quan (hay vi cơ quan) trong tế bào có chức năng tạo ra các enzim phân giải chất béo giúp các tế bào dễ dàng hấp thu. Bào quan này còn có tạo ra các enzim cho phép tế bào sử dụng được các amino axit. Nhiều nhà sinh vật học tin rằng peroxisome còn có thể tiến hành một số chức năng của vi khuẩn cộng sinh.

Peroxisome proliferator là một yếu tố hóa học có thể làm một phần tế bào gọi là mạng lưới nội chất (endoplasmic reticulum) sản sinh ra peroxisome mới. Những prolifetor này kích hoạt các thụ thể có chức năng tiến hàng quá trình trao đổi chất sử dụng chất béo và amino axit.

Mỗi cơ quan trong cơ thể lại có chứa loại thụ thể PPAR khác nhau. PPAR-alpha có trong gan, thận, tim, và các mô mỡ. PPAR-beta và PPPAR-delta có trong não và da. PPAR-gamma1 có ở khắp cơ thể, PPAR-gamma2 có trong mô mỡ, PPAR-gamma3 có trong mỡ và ruột già. Nhưng thuật ngữ này có thẻ khó hiểu nhưng điều quan trọng cần nhớ là những hợp chất này có thể giúp tế bào sử dụng chất béo và protein. Điều này vừa tốt lại vừa không tốt.

Ứng dụng đầu tiên của chất chủ vận PPAR trong y học

Vào 1997, PPAR trở thành một phương pháp hữu hiệu chữa bệnh liên quan đến tiểu đường. Một trong những loại thuốc PPAR-alpha thở ban đầu là Rezulin. Loại thuốc này có công dụng kích hoạt các tế bào gan chứa lượng đường lấy ra từ máu. Ban đầu, mọi người đều cho là Rezulin có thể kiểm soát tiểu đường một cách dễ dàng, do đó bạn chỉ cần uống thuốc mà không cần phải ăn kiêng.

Tuy nhiên, sự thật là gan chỉ chứa được một lượng đường nhất định và hàng nghìn người dùng loại thuốc này đều gặp vấn đề về suy giảm chức năng gan dẫn đến hàng trăm ca tử vong. Tuy nhiên, điều đó vẫn không khiến các công ty dược từ bỏ ý định, sau đó họ thậm chí còn tung ra hai loại thuốc PPAR-alpha mới là Actos và Avandia.

Ban đầu, hai loại thuốc này dường như là phép màu cho những người bị tiểu đường. Tuy nhiên, sau đó những người dùng thuốc đều tăng từ 15-45 kg mà không hề thay đổi chế độ ăn. Nguyên nhân của vấn đề này là do loại thuốc này đã kích hoạt những thụ thể khiến chúng không chỉ giữ tế bào mỡ lấy ra từ máu mà còn biến các tế bào gốc thành tế bào mỡ. Các tế bào gốc ở người trưởng thành được cơ thể sản sinh để làm sạch máu và xương, khi dùng 2 loại thuốc Actos và Avandia, những tế bào này đều bị biến thành mỡ. Do đó, những bệnh nhân khi dùng thuốc đều trở nên béo phì mà không hề ăn quá nhiều. Một số trường hợp lại mặc bệnh loãng xương, thiếu máu hay suy tim xung huyết.

Hiện này, Actos và Avandia đã bị đưa vào danh sánh các loại thuốc gây nguy hiểm còn Rezulin thì đã bị cấm lưu hành. Vì thế, những công ty dược đang nghiên cứ để timd ra loại thuốc PPAR mới.

Chất đối vận trong điều trị mụn

Chất chủ vận PPAR, có tác dụng kích thích hoạt động của gen, đã được chứng minh là một sự thảm họa. Vì thế, các công ty dược hiện nay đang trông chờ vào chất đối vận PPAR, chất có tác dụng “tắt gen”.

Một trong những loại đối vận PPAR là loại thuốc có tên Zileuton. Loại thuốc này có công dụng tắt các mã gen tham gia vào quá hình hình thành một loại hormone có tên leukotrienes, đặc biệt là gen LBT4.

Zileuton là chất gây sưng ở mụn. Nếu bạn không bị sưng, các nốt mụn sẽ dần lành lại, mụn viêm hoặc mụn nang sẽ xẹp bớt và mụn đầu trắng , đầu đen sẽ không bao giờ xuất hiện. Bạn sẽ vẫn gặp phải một số vấn đề như lỗ chân bị bít do sự phát triển quá nhanh của các tế bào trên thành lỗ chân lông, hoặc da tiết quá nhiều dầu, tuy nhiên, Zileuton sẽ ngăn chặn được giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình hình thành mụn. Gần đây, các nhà nghiên cứu còn khám phá ra công dụng giảm tiết dầu của Zileuton.

Zileuton có tác dụng không mong muốn không?

Khi Zileuton được dùng để trị hen phế quản, tác dụng phụ thường thấy là đau đầu, cứ 4 người dùng Zileuton lại có 1 người bị đau đầu. Zileuton còn gây một số tác dụng phụ khác là chóng mặt, buồn nôn, ợ chua, viêm gan B hoặc căng thằng thần kinh. Zileuton được chống trị định cho người nghiện rượt bia hoặc người có tiền sử bệnh gan, phụ nữ mang thai và cho con bú.

Những tác dụng phụ của Rezulin, Actos hay Avandia như gây suy gan hay suy tim sung huyết đều chỉ được phát hiện sau khi chúng được sử dụng rộng rãi vì thế việc sử dụng Zileuton để trị mụn cũng có thể ẩn chứa rủi ro nào đó mà chúng ta chưa biết.

Vẫn có rất nhiều cách vừa đơn giản, an toàn mà lại hiệu quả hơn trong điều trị viêm mụn, một trong số đó là sử dụng axit salicylic. Axit salicylic là loại beta-hydroxy axit (BHA) duy nhất được dùng trong trị mụn. Nó có công dụng trị viêm và sưng đỏ ở mụn. Salicylic còn có công dụng đẩy da chết ra khỏi lỗ chân lông, làm da đều màu hơn, giúp tiêu mụn. nó còn có thể thúc đẩy quá trình sản sinh collagen dưới da để làm lành các vết sẹo.

Bạn chỉ cần chi $20 cho một sản phẩm BHA với công dụng tuyệt vời mà một sản phẩm PPAR-alpha trị giá $200 chưa chắc đã mang lại được. Hiện tại, Zileuton chưa được ứng dụng rộng rãi trong trị mụn, và có lẽ phải mất thêm một thời gian dài nữa mới có thể biết loại thuốc này có gây tác dụng phụ hay không.