Statin có tác dụng điều trị sỏi mật không?

Sỏi mật là gì?

Sỏi mật là những tinh thể rắn hình thành từ cholesterol hoặc bilirubin bên trong túi mật. Kích thước của sỏi mật rất đa dạng, từ chỉ nhỏ như hạt cát cho đến to như viên sỏi thông thường. Một số người chỉ có một viên sỏi mật duy nhất trong túi mật nhưng đa phần là có nhiều viên.

Sỏi mật lớn sẽ chặn ống dẫn mật, khiến dịch mật tích tụ trong túi mật. Điều này gây đau đột ngột và dữ dội ở vùng bụng trên bên phải. Sỏi mật thường xảy ra ở những người lớn tuổi. Đôi khi, sỏi mật không có bất kỳ triệu chứng nào.

Nếu sỏi mật gây đau và các triệu chứng khác, người bệnh có thể phải phẫu thuật để loại bỏ sỏi. Còn nếu không có triệu chứng thì không cần điều trị.

Cholesterol máu cao có gây sỏi mật không?

Loại sỏi mật phổ biến nhất là sỏi cholesterol. Sỏi mật có thể hình thành khi gan tạo ra quá nhiều cholesterol và mật không thể phân hủy kịp cholesterol. Cholesterol tích tụ lại thành tinh thể và cuối cùng trở thành sỏi mật.

Những ai có nguy cơ bị sỏi mật cholesterol?

Một nghiên cứu tại Hàn Quốc phát hiện rằng người dân ở các nước phương Tây thường bị sỏi mật cholesterol trong khi người châu Á thường bị sỏi mật bilirubin (còn gọi là sỏi mật sắc tố).

Một lý do là vì chế độ ăn của người phương Tây có nhiều chất béo từ thịt và đồ chiên. Trong khi đó, chế độ ăn của người châu Á lại có nhiều carbohydrate hơn. Chế độ ăn nhiều cholesterol có thể là nguyên nhân gây ra sỏi mật cholesterol.

Phụ nữ có nguy cơ bị sỏi mật cao hơn nam giới. Điều này có thể là do hormone sinh dục nữ estrogen làm tăng nồng độ cholesterol trong máu.

Những phụ nữ dùng thuốc tránh thai kết hợp và liệu pháp hormone thay thế chứa estrogen cũng có nguy cơ bị sỏi mật cholesterol cao hơn vì lý do tương tự.

Thuốc statin có điều trị được sỏi mật không?

Các nghiên cứu cho thấy statin có thể giúp điều trị sỏi mật hình thành từ cholesterol. Statin là nhóm thuốc điều trị cholesterol cao. Những loại thuốc này làm giảm lượng cholesterol do gan tạo ra. Điều này làm giảm nồng độ cholesterol trong máu mà cụ thể là LDL cholesterol.

Các nghiên cứu trên động vật và trên người đã chỉ ra rằng statin liều từ trung bình đến cao có thể ngăn ngừa hoặc thậm chí phá vỡ sỏi mật hình thành từ cholesterol.

Statin liều thấp có vẻ như không có tác dụng ngăn ngừa và điều trị sỏi mật.

Nhiều nghiên cứu khác cũng cho thấy statin có thể làm tan sỏi mật cholesterol. Tuy nhiên, phương pháp điều trị này có một nhược điểm, đó là những mảnh sỏi nhỏ có thể di chuyển đến tuyến tụy và gây viêm tụy.

Nói chung, vẫn cần phải nghiên cứu thêm trước khi statin được sử dụng làm phương pháp điều trị chính thống cho bệnh sỏi mật

Phòng ngừa sỏi mật

Điều chỉnh chế độ ăn uống và thực hiện một số thay đổi khác trong lối sống có thể làm giảm nguy cơ hình thành sỏi mật cholesterol.

Lựa chọn thực phẩm

Ăn thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa sẽ làm tăng cholesterol trong máu và tránh những thực phẩm này giúp làm giảm mức cholesterol. Giảm cholesterol trong máu sẽ giúp làm giảm nguy cơ sỏi mật.

Những thực phẩm cần tránh là:

• Sản phẩm từ sữa nguyên kem như phô mai
• Dầu dừa và dầu cọ
• Bơ động vật
• Mỡ
• Thịt

Ngoài ra, bạn nên ăn nhiều trái cây, rau củ tươi và ngũ cốc nguyên hạt. Ăn các loại hạt như đậu phộng và hạt điều cũng có thể giúp phòng ngừa sỏi mật.

Giảm cân nếu thừa cân

Nếu bạn đang bị thừa cân, giảm cân là điều cần thiết để giảm cholesterol.

Thừa cân hoặc béo phì có thể làm tăng lượng cholesterol trong dịch mật. Giảm cân thông qua điều chỉnh chế độ ăn và tập thể dục có thể giúp giảm mức cholesterol.

Lưu ý, nên giảm cân từ từ vì giảm cân quá nhanh sẽ làm tăng nguy cơ sỏi mật.

Thận trọng khi sử dụng một số loại thuốc

Thuốc tránh thai và liệu pháp hormone thay thế chứa estrogen có thể làm tăng nguy cơ sỏi mật cholesterol. Nếu bạn đang dùng những loại thuốc này, hãy trao đổi với bác sĩ về nguy cơ sỏi mật.

Tóm tắt bài viết

Quá nhiều cholesterol trong túi mật có thể gây hình thành sỏi mật. Nghiên cứu cho thấy sử dụng statin liều từ trung bình đến cao có thể giúp ngăn ngừa và phá vỡ sỏi mật, nhưng vẫn cần nghiên cứu thêm. Ngoài ra còn có những cách khác để giảm nguy cơ sỏi mật, đó là điều chỉnh chế độ ăn uống và tập thể dục. Nên đi khám khi gặp những triệu chứng sỏi mật để xác định chính xác nguyên nhân và có phương pháp điều trị thích hợp.