Ứng dụng tế bào gốc trong y học - Bệnh viện 108

Tế bào gốc và các sản phẩm từ tế bào gốc mang đến tiềm năng rất lớn cho các phương pháp điều trị mới. Vậy tế bào gốc là gì, sử dụng như thế nào và tại sao tế bào gốc lại đang gây ra các tranh cãi là những vấn đề cần được làm sáng tỏ.

Tế bào gốc:

• Có thể được ví như là nguyên liệu “thô” của cơ thể mà từ đó tất cả các loại tế bào khác với chức năng chuyên biệt được tạo ra.
• Ở các điều kiện thích hợp trong cơ thể hoặc trong phòng thí nghiệm, tế bào gốc phân chia tạo ra nhiều tế bào hơn gọi là các tế bào “con cháu”.
• Các tế bào con cháu hoặc trở thành tế bào gốc mới (tự tái tạo) hoặc trở thành tế bào chuyên biệt (biệt hóa) với chức năng đặc hiệu như tế bào máu, tế bào não, tế bào cơ tim hoặc xương.
• Không có loại tế bào nào khác ngoài tế bào gốc có khả nặng tự nhiên này.

Phân loại:

Tế bào gốc phôi (embryonic stem cell):

• Các tế bào này lấy từ phôi 3-5 ngày tuổi.
• Ở giai đoạn này phôi được gọi là blastocyst và có khoảng 150 tế bào.
• Các tế bào này là tế bào gốc vạn năng, nghĩa là chúng có thể phân chia thành nhiều tế bào gốc hơn hoặc biệt hóa thành bất kỳ loại tế bào nào của cơ thể.
• Tính linh hoạt này cho phép sử dụng tế bào gốc phôi trong tái tạo hoặc sửa chữa các cơ quan tổ chức bị tổn thương.

Tế bào gốc trưởng thành (adult stem cell):

• Tế bào gốc trưởng thành có mặt với số lượng ít ở hầu hết các tổ chức của cơ thể, như tủy xương và mô mỡ.
• Khi so sánh với tế bào gốc phôi, tế bào gốc trưởng thành hạn chế hơn về khả năng tạo ra các loại tế bào khác nhau của cơ thể.
• Cho tới gần đây, tế bào gốc trưởng thành vẫn được cho là chỉ có thể tạo ra một vài loại tế bào.
• Ví dụ như tế bào gốc trong tủy xương chỉ có thể phát triển thành các tế bào máu.

Tế bào gốc biến đổi từ tế bào trưởng thành (induced pluripotent stem cells (iPSC):

• Tế bào gốc cảm ứng vạn năng
• Các kỹ thuật mới cho phép các nhà nghiên cứu tái lập trình bộ gen của các tế bào trưởng thành để tạo ra loại tế bào gốc có khả năng tương tự như tế bào gốc phôi và tránh được phản ứng thải loại của cơ thể.
• Tuy nhiên các nhà khoa học cũng chưa khẳng định được liệu tế bào gốc biến đổi từ tế bào trưởng thành có gây các tác dụng phụ cho con người hay không.

Tế bào gốc chu sinh (perinatal stem cell):

• Bên cạnh tế bào gốc dây rốn, các nhà khoa học đã khám phá ra rằng trong nước ối cũng có chứa tế bào gốc.
• Các tế bào gốc này có khả năng biệt hóa thành các tế bào chuyên biệt.
• Tuy nhiên cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ hơn khả năng của các tế bào này

Lợi ích:

• Hiểu rõ hơn nguyên nhân phát sinh bệnh tật
• Tạo ra các tế bào khỏe mạnh thay thế các tế bào bệnh lý (y học tái tạo)
• Thử nghiệm hiệu quả và an toàn của các thuốc mới

Nguồn: Bệnh viện 108