Thuốc Diazepam: Công dụng, chỉ định và lưu ý khi dùng

Diazepam là thuốc hướng thần thuộc nhóm benzodiazepine. Thuốc được điều chế dưới các dạng và hàm lượng như sau:

• Dạng uống: Bao gồm dạng cồn thuốc hàm lượng 2mg/5ml, dạng siro hoặc dung dịch uống là 5mg/5ml, dung dịch uống đậm đặc là 5mg/1ml, dạng viên nén, viên nang với hàm lượng 2mg, 5mg, 10mg;
• Thuốc tiêm: Dạng ống với hàm lượng 10mg/2ml, dạng lọ 50mg/10ml;
• Thuốc đặt trực tràng: Viên đạn, ống thụt hậu môn với hàm lượng 5mg, 10mg.

Hiện nay, thuốc diazepam được chỉ định sử dụng để điều trị các tình trạng như động kinh, cấp cứu động kinh tái phát, co giật do sốt cao, cai rượu hoặc cai ma túy, điều trị mất ngủ hoặc tiền gây mê...

Các trường hợp chống chỉ định khi sử dụng thuốc diazepam bao gồm:

• Người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của thuốc;
• Người bệnh suy hô hấp, nhược cơ, bị suy gan nặng hoặc ngưng thở khi ngủ.

Tùy vào tình trạng thực tế của người bệnh, thuốc an thần diazepam sẽ có cách sử dụng và liều lượng khác nhau, cụ thể:

3.1 Trong điều trị cơn động kinh liên tục hoặc tái diễn

Theo đường tiêm tĩnh mạch chậm:

• Người lớn sử dụng liều lượng là 10-20mg, sau 30 phút đến 1 tiếng tiêm nhắc lại (nếu cần thiết), sau đó truyền tĩnh mạch 3mg/kg trong vòng 24 giờ.
• Đối với trẻ em tiêm với liều lượng là 300 microgam/kg.

Theo đường thụt trực tràng:

• Đối với trẻ em có cân nặng từ 10-15kg sử dụng 1 ống 5mg, trẻ em trên 15kg và người già sử dụng 1 ống 10mg;
• Người lớn sử dụng 2 ống 10mg. Trong trường hợp không kiểm soát được tình trạng co giật phải sử dụng các biện pháp dự phòng khác.

3.2 Trong điều trị co giật do sốt cao

Trường hợp này, thuốc diazepam thường được chỉ định dùng bằng dung dịch thụt trực tràng.

• Liều dùng đối với trẻ em trên 10kg không quá 10mg và có thể nhắc lại nếu cần thiết.
• Liều dùng cho người lớn giống như trên.

3.3 Trong điều trị ngắt cơn nghiện rượu hoặc các chất kích thích khác:

• Tiêm tĩnh mạch chậm với liều thuốc diazepam 5mg/phút, tùy theo mức độ của triệu chứng mà thay đổi liều sao cho phù hợp;
• An thần cho người lớn: Uống thuốc diazepam 2-10mg, từ 2-4 lần/ngày. Nếu tiêm sử dụng liều lượng từ 2-5mg hoặc 5-10mg tùy thuộc vào tình trạng của người bệnh, cách 3-4 giờ sử dụng 1 lần.

Sử dụng thuốc diazepam có thể khiến người bệnh gặp phải một số tác dụng phụ như uể oải, mệt mỏi, mất điều hòa nhiệt độ cơ thể, táo bón... Tuy nhiên, các tác dụng phụ này không gây ảnh hưởng lớn đến người bệnh.

Trong trường hợp sau khi sử dụng thuốc diazepam mà người bệnh gặp phải những tình trạng sau thì nên đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất để kiểm tra:

• Phát ban toàn thân, nhất là ở khu vực mặt, môi, lưỡi, họng;
• Khó thở;
• Lú lẫn, ảo giác, suy nghĩ và hành vi bất thường;
• Hành vi thay đổi thất thường, táo bạo hơn, không sợ bị thương đến bản thân;
• Tinh thần không ổn định, có biểu hiện tự sát hoặc trầm cảm;
• Tăng động, kích động, hung hăng, nóng tính;
• Cơn co giật mới hoặc trầm trọng hơn;
• Thở yếu hoặc nông;
• Cảm giác muốn ngất;
• Co giật cơ, rùng mình;
• Mất kiểm soát bàng quang;
• Không đi tiểu được.

Khi sử dụng thuốc diazepam, người bệnh cần lưu ý những vấn đề sau:

• Không được sử dụng thuốc diazepam trong thời gian dài (quá 3 tuần) để tránh tình trạng nghiện thuốc có thể xảy ra;
• Không được ngưng sử dụng thuốc diazepam đột ngột, phải giảm liều từ từ rồi mới được dừng dùng thuốc;
• Nếu sử dụng thuốc diazepam dạng uống thì người bệnh nên dùng dụng cụ đo để lấy chính xác liều lượng, tránh tình trạng quá liều có thể xảy ra;
• Không được ăn hoặc uống nước ép bưởi chùm nếu không có chỉ định của bác sĩ bởi chúng có thể tăng nồng độ thuốc diazepam trong máu;
• Thông báo cho bác sĩ tình trạng sức khỏe của bản thân, đặc biệt là những bệnh lý đang mắc phải như tăng nhãn áp, bệnh về tim, gan và phổi;
• Nên mang theo toa thuốc mà người bệnh đang sử dụng cho bác sĩ xem bởi diazepam có thể tương tác với một số loại thuốc và làm thay đổi tác dụng hoặc gia tăng tác dụng phụ không mong muốn của diazepam;
• Trường hợp sử dụng thuốc diazepam quá liều thì người bệnh nên đến bệnh viện kiểm tra hoặc liên lạc với bác sĩ để biết phương án xử lý;
• Khi sử dụng diazepam có thể gây ra triệu chứng buồn ngủ vì vậy sau khi sử dụng thì không nên lái xe hoặc vận hành máy móc;
• Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc an thần diazepam;
• Hạn chế sử dụng rượu và các chất kích thích trong thời gian sử dụng thuốc diazepam.