Thuốc Bactrim: Công dụng, chỉ định và lưu ý khi dùng

Bactrim là thuốc gì? Bactrim là một loại thuốc kết hợp của 2 loại kháng sinh: Sulfamethoxazole và Trimethoprim. Thuốc Bactrim có tác dụng gì? Bactrim được sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn (như viêm tai giữa, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm đường hô hấp và nhiễm trùng đường ruột). Thuốc cũng được sử dụng để ngăn ngừa và điều trị một số loại viêm phổi nhất định.

Thuốc Bactrim không được sử dụng cho trẻ em dưới 2 tháng tuổi do nguy cơ xảy ra các tác dụng phụ nghiêm trọng. Bactrim chỉ dùng để điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, thuốc sẽ không hiệu quả với các bệnh nhiễm trùng do virus (như cúm). Việc sử dụng Bactrim khi không cần thiết hoặc lạm dụng bất kỳ loại kháng sinh nào có thể dẫn đến giảm hiệu quả của thuốc sau này.

Bactrim là thuốc sử dụng bằng đường uống theo chỉ dẫn của bác sĩ, dùng thuốc với một ly nước đầy (8 ounces/240 ml). Nếu người bệnh bị đau bụng, hãy uống thuốc cùng với thức ăn hoặc sữa. Việc uống nhiều nước khi dùng Bactrim sẽ giúp người bệnh giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Liều dùng của Bactrim dựa trên tình trạng sức khỏe của người bệnh và đáp ứng với điều trị.

Để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất, bạn hãy uống kháng sinh Bactrim vào các thời điểm cách đều nhau. Người bệnh nên dùng thuốc vào cùng (các) thời điểm mỗi ngày để hạn chế quên liều.

Tiếp tục dùng thuốc Bactrim cho đến khi hết số lượng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, ngay cả khi các triệu chứng nhiễm trùng đã biến mất sau vài ngày điều trị. Việc ngừng thuốc quá sớm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn tiếp tục phát triển, dẫn đến tái phát nhiễm trùng. Cần báo cho bác sĩ biết nếu tình trạng nhiễm trùng của bệnh nhân vẫn tồn tại hoặc ngày càng xấu đi.

Thuốc Bactrim có thể gây buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và chán ăn. Ngoài các tác dụng phụ thường gặp này, Bactrim còn có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm nhưng hiếm gặp hơn bao gồm:

• Yếu cơ;
• Thay đổi tâm trạng;
• Các dấu hiệu bệnh lý về thận (thay đổi lượng nước tiểu, có máu trong nước tiểu);
• Buồn ngủ trầm trọng;
• Dấu hiệu hạ đường huyết (vã mồ hôi, run rẩy tay chân, nhịp tim nhanh, đói bụng, mờ mắt, chóng mặt hoặc cảm giác ngứa ran ở lòng bàn tay/bàn chân).

Nhận trợ giúp y tế ngay lập tức nếu người bệnh có bất kỳ tác dụng phụ rất nghiêm trọng bao gồm:

• Nhức đầu dai dẳng;
• Cứng cổ;
• Co giật;
• Nhịp tim chậm hoặc không đều.

Ngoài ra, thuốc còn có thể gây ra gây ra các phản ứng dị ứng nghiêm trọng (gây tử vong) và các tác dụng phụ khác (hiếm gặp) như:

• Phát ban da, da bị bong tróc nghiêm trọng (hội chứng Stevens - Johnson);
• Rối loạn về máu (mất bạch cầu hạt, thiếu máu bất sản);
• Tổn thương gan hoặc tổn thương phổi.

Nếu người bệnh nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây hãy tìm trợ giúp y tế ngay lập tức:

• Phát ban, nổi mụn nước trên da;
• Ngứa/sưng (đặc biệt là ở các vị trí như mặt, lưỡi, họng);
• Đau họng hoặc sốt dai dẳng;
• Sưng hạch bạch huyết mới hoặc trầm trọng hơn;
• Xanh xao;
• Đau khớp, đau nhức;
• Ho dai dẳng;
• Khó thở;
• Dễ chảy máu, dễ bầm tím;
• Vàng mắt hoặc da;
• Buồn nôn/nôn dai dẳng;
• Mệt mỏi bất thường;
• Nước tiểu sẫm màu

Thuốc Bactrim hiếm khi có thể gây ra tình trạng đường ruột nghiêm trọng (tiêu chảy do liên quan đến Clostridium difficile) do một loại vi khuẩn kháng thuốc. Tình trạng này có thể xảy ra trong khi điều trị hoặc vài tuần đến vài tháng sau khi ngừng điều trị thuốc Bactrim. Hãy cho bác sĩ biết ngay lập tức nếu người bệnh phát hiện tình trạng:

• Tiêu chảy dai dẳng;
• Đau bụng hoặc chuột rút;
• Có máu/chất nhầy trong phân.

Không sử dụng thuốc chống tiêu chảy hoặc các loại thuốc opioid nếu người bệnh đang có bất cứ triệu chứng nào kể trên, vì sản phẩm Bactrim có thể làm cho tình trạng người bệnh tồi tệ hơn.

Sử dụng thuốc này trong thời gian dài hoặc lặp đi lặp lại có thể dẫn đến nấm miệng hoặc nhiễm trùng nấm men. Liên hệ với bác sĩ nếu người bệnh nhận thấy các mảng trắng trong miệng, thay đổi dịch tiết âm đạo hoặc có các triệu chứng mới nào khác.

Trước khi sử dụng sulfamethoxazol và trimethoprim, người bệnh cần nói với bác sĩ hoặc dược sĩ về tình trạng dị ứng với sulfa thuốc hoặc trimethoprim; hoặc bất kỳ dị ứng nào khác. hoặc tiền sử bệnh của người bệnh, đặc biệt là:

• Bệnh thận;
• Bệnh gan;
• Rối loạn về máu (như rối loạn chuyển hóa porphyrin, thiếu máu do thiếu folate), tiền sử rối loạn máu do dùng thuốc trimethoprim hoặc sulfamethoxazol, thiếu vitamin (folate hoặc axit folic);
• Dị ứng nghiêm trọng, hen suyễn;
• Giảm chức năng của các tế bào tủy xương (ức chế tủy xương);
• Rối loạn chuyển hóa (thiếu G6PD);
• Tuyến giáp kém hoạt động;
• Mất cân bằng khoáng chất (tăng kali máu hoặc mức độ natri thấp trong máu).

Thuốc Bactrim có thể khiến vắc-xin vi khuẩn sống (như vắc-xin thương hàn) không hoạt động, vì vậy không tiêm ngừa trong khi sử dụng thuốc, trừ khi bác sĩ yêu cầu.

Thuốc Bactrim có thể khiến người bệnh trở nên nhạy cảm hơn với ánh nắng mặt trời, vì vậy cần hạn chế thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, sử dụng kem chống nắng và mặc quần áo bảo vệ khi ra đường. Nếu người bệnh bị tiểu đường, sản phẩm Bactrim có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu của người bệnh, vì vậy người bệnh cần kiểm tra đường huyết thường xuyên theo chỉ dẫn và chia sẻ kết quả với bác sĩ. Người lớn tuổi có thể nhạy cảm hơn với các tác dụng phụ của thuốc Bactrim, đặc biệt là phản ứng về da, rối loạn máu, dễ chảy máu/bầm tím và nồng độ kali trong máu cao. Bệnh nhân AIDS cũng là đối tượng có thể nhạy cảm hơn với các tác dụng phụ của thuốc Bactrim, đặc biệt là phản ứng trên da, sốt và rối loạn máu.

Thuốc Bactrim không được khuyến cáo sử dụng trong thời kỳ mang thai, đặc biệt là gần ngày dự sinh vì có thể gây hại cho thai nhi. Bên cạnh đó, loại thuốc này sẽ đi vào sữa mẹ, mặc dù chưa có báo cáo về tác hại đối với trẻ sơ sinh khỏe mạnh nhưng thuốc có thể có tác dụng không mong muốn đối với trẻ bị bệnh hoặc sinh non hoặc trẻ mắc một số rối loạn nhất định (vàng da, nồng độ bilirubin trong máu cao, thiếu men G6PD). Vì vậy, không nên cho trẻ bú sữa mẹ đối với những trẻ mắc các bệnh này.

Một số sản phẩm có thể tương tác với Bactrim bao gồm:

• Thuốc chống đông máu (như warfarin);
• Dofetilide;
• Methenamine;
• Methotrexate.

Các triệu chứng quá liều Bactrim bao gồm: buồn nôn/nôn, tiêu chảy nghiêm trọng, chóng mặt hoặc buồn ngủ nặng, thay đổi tâm trạng.

Nếu dùng thuốc Bactrim trong một thời gian dài, các xét nghiệm như công thức máu toàn bộ, xét nghiệm chức năng thận, nồng độ kali trong máu, nuôi cấy vi khuẩn... nên được thực hiện định kỳ để theo dõi tiến triển của người bệnh hoặc kiểm tra các tác dụng phụ.