Thoát vị đáy chậu - bệnh viện 103

Nguyên nhân thoát vị đáy chậu thường là bẩm sinh, còn mắc phải thì hiếm gặp. Thoát vị đáy chậu có thể phối hợp với sa sinh dục hoặc sa trực tràng. Hiện tượng sa này có thể là tiên phát hay thứ phát. Ở nữ gặp nhiều hơn nam.

1.Giải phẫu bệnh lý

Thoát vị đáy chậu có thể xảy ra ở đường giữa đáy chậu, sang bên, ra trước hoặc ra sau, do cấu tạo giải phẫu đáy chậu nam và nữ khác nhau nên tính chất thoát vị khác nhau.

1.1. Ở nữ:

1.1.1.Thoát vị giữa: Bao thoát vị có thể:

• Ra trước: vào âm đạo gọi là thoát vị âm đạo (elytroocelee).
• Ra sau: Bao thoát vị đi về phía trực tràng và hậu môn, gọi là thoát vị hậu môn (Hedrocèle).

1.1.2.Thoát vị sang bên: bao thoát vị có thể:

• Ra trước: Thoát vị ở sau môi lớn.
• Ra sau: Thoát vị đáy chậu sau.

1.2. Ở nam:

Thoát vị giữa: bao thoát vị chỉ ra phía sau (thoát vị hậu môn) thoát vị ra trước rất hiếm gặp.

Thoát vị bên: Bao thoát vị có thể:

• Ra trước: Thoát vị đáy chậu trước.
• Ra sau: Thoát vị đáy chậu sau.

Thoát vị giữa phát triển theo ngách trực tràng hay âm đạo, nó thường không có cổ túi và ít khi bị nghẹt.

Thoát vị bên đi đến dưới da của đáy chậu, trước nó thường là u mỡ. Thoát vị thường có cổ và có thể gây nghẹt.

Nội dung của bao thoát vị có thể là ruột non, đại tràng, mạc nối, vòi trứng, buồng trứng và bàng quang.

2.Triệu chứng và chẩn đoán:

Triệu chứng của thoát vị đáy chậu rất khác nhau tuỳ theo vị trí của nó.

Để chẩn đoán bệnh này và không bị bỏ sót, người ta khuyên: trong bất kỳ trường hợp nào có cảm giác đau tức ở vùng đáy chậu mà không giải thích được bằng những bệnh ở hậu môn, trực tràng và cơ quan sinh dục thì phải nghĩ đến thoát vị đáy chậu và phải khám xét đầy đủ để chẩn đoán.

Muốn chẩn đoán chắc chắn phải khám âm đạo, trực tràng, bàng quang và chụp X quang ruột có thuốc cản quang.

Thoát vị đáy chậu trước ở nữ đi đến môi lớn cần phân biệt với thoát vị đùi. Trong thoát vị đáy chậu thì môi lớn đầy hơn và có thể xác định vị trí bao thoát vị ở giữa âm đạo và u ngồi bằng thăm khám âm đạo.

Thoát vị đáy chậu sau có thể tìm thấy ở bờ dưới cơ mông to và khi đó dễ nhầm với thoát vị ngồi. Để phân biệt cần khám lỗ thoát vị. Trong thoát vị đáy chậu không hồi phục dễ nhầm với một khối u, ngay cả trong khi mổ. Đó là lý do làm tổn thương các nội tạng trong quá trình mổ.

3.Điều trị

3.1. Đối với thoát vị bên:

Điều trị tương đối đơn giản: Phải cắt túi thoát vị và bịt cổ túi.

• Rạch da song song với ngành ngồi mu trên khối thoát vị. Qua tổ chức mỡ hố hồi trực tràng (nếu là thoát vị sau) hoặc cơ và cân đáy chậu (nếu là thoát vị trước) để vào bao thoát vị.
• Phẫu tích giải phóng bao thoát vị lên tận cổ túi, thắt cổ túi và cắt bỏ bao thoát vị. Đẩy mỏm túi lên qua khe hở của sàn đáy chậu, lỗ thoát vị được bịt kín nhiều lớp bằng những mũi chỉ rời.

3.2. Thoát vị giữa:

Điều trị loại thoát vị này phức tạp hơn nhiều, nhìn chung bao thoát vị không có cổ. Thường phối hợp với sa sinh dục hay sa trực tràng.

3.2.1.Ở nữ: đó là thoát vị âm đạo (elytrocésles), còn gọi là thoát vị của đáy túi cùng Douglas.

– Đường rạch có thể:

• Đường rạch bụng: đặc biệt trong những thoát vị to, có biến chứng dính.
• Đường đáy chậu: nếu lỗ thoát vị nhỏ (phải khâu dây chằng tử cung cùng một lớp). Thường thực hiện ở phụ nữ béo, cao tuổi và yếu.
• Hoặc đường phối hợp: được áp dụng trong thoát vị âm đạo có túi thoát vị lớn, không có cuống. Sự thực đây là sổ đáy chậu.

Phần lớn các phẫu thuật viên đồng ý với P.Broep và Delannoy là: nên bắt đầu bằng đường đáy chậu trước và đường bụng sau.

– Thì ở đáy chậu: phẫu tích bao thoát vị trên cao, cắt và thắt bao thoát vị. Khâu dây chằng tử cung-cùng, khâu cân trực tràng, khâu gấp cơ nâng hậu môn, khâu âm đạo sau khi cắt bỏ âm đạo.

– Thì bụng: ngăn cách túi cùng Douglas bằng khâu nhiều mũi chỉ hình túi chồng lên nhau.

3.2.2. Ở nam: thoát vị hậu môn (Hédrocéle).

• Thoát vị đáy chậu thường phối hợp với sa trực tràng.
• Thì ổ bụng: làm thủ thuật treo đại tràng.
• Thì đáy chậu: bộc lộ và cắt bao thoát vị, tiếp theo khâu gấp phía sau của cơ nâng hậu môn.

Nguồn: Bệnh viện 103