Thoát vị bụng bên - bệnh viện 103

Thoát vị bụng bên xẩy ra ở vùng bao cơ thẳng to, nhưng vị trí hay gặp nhất là ở đường bán nguyệt của Spigel, một đường chạy từ xương sườn thứ 9 đến bám vào xương mu, nằm ngoài bao cơ thẳng to. Đường này do Spigel, nhà giải phẫu học người Hà Lan ở thế kỷ 17 mô tả.

Thoát vị bụng  bên rất hiếm gặp. Theo Réné : đến năm 1949 mới thu thập được 120 trường hợp đã được thông báo trên toàn thế giớí, trong đó 2/3 là thoát vị nghẹt.

1.Nguyên nhân và giải phẫu bệnh lý

Người ta phân biệt 3 loại thoát vị bụng bên theo nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh.

1.1. Thoát vị bẩm sinh:

Thoát vị xảy ra do cơ của thành bụng không phát triển.

1.2. Thoát vị bao cơ thành to:

Thoát vị xảy ra do không có lá sau của bao cơ. Khi bị chấn thương cơ thẳng to dễ bị đứt gây ra thoát vị.

1.3. Thoát vị đường Spigel.

• Thoát vị xảy ra ở đường dây là do có điểm yếu của thành bụng ở chỗ có mạch máu và thần kinh đi qua, thường được gọi là: thoát vị đường bán nguyệt của Spigel.
• Barthélemy nhắc lại ý kiến của Daniel-Molliere cho rằng: hầu hết thoát vị bụng bên xảy ra ở góc ngoài của cung Douglas. Nó thường xảy ra ở giữa đường nối từ rốn đến gai chậu trước trên, ở bờ ngoài cơ thẳng to, trong vùng mà các sợi cơ của thành bụng chuyển thành cân, nhưng đôi khi nó có thể thấp hơn hay cao hơn. Đó là thoát vị thường gặp nhất và điển hình nhất.
• Thoát vị Spigel thường nằm trong chiều dày của thành bụng. Nó có thể đi qua lớp cơ ngang và cơ chéo bé, rồi dừng lại ở cân cơ chéo lớn (thoát vị kẽ). Hiếm hơn nó có thể tạo thành một lỗ và đi qua tất cả các lớp cơ của thành bụng và nằm ngay dưới da (thoát vị dưới da).
• Vị trí chính xác của cổ túi thoát vị thường khó xác định, vì nó có vị trí hay thay đổi. Lỗ của cổ túi thoát vị thường là lỗ của thần kinh, mạch máu đi qua ở bờ cơ thẳng to, ở điểm mà nhánh của động mạch thượng vị chọc qua cân ngang.

Nội dung bao thoát vị thường là mạc nối, ruột non, đại tràng, hiếm hơn là manh tràng, bàng quang, dạ dày, vòi trứng…

2.Triệu chứng và chẩn đoán:

• Triệu chứng cơ bản của thoát vị bụng bên là cảm giác đau tức ở vùng thoát vị. Khi túi thoát vị to và phình nhiều thì có thể nhìn và sờ thấy một khối phồng ở giữa đường nối từ gai chậu trước trên với rốn và bờ ngoài cơ thẳng to với tính chất của một túi thoát vị nói chung.
• Chẩn đoán trong nhiều trường hợp không khó nếu nghĩ đến nó. Nhất là những trường hợp thoát vị to. Trong trường hợp thoát vị bé và thoát vị kẽ thì chẩn đoán khó, phần nhiều chẩn đoán nhầm là viêm ruột thừa, những bệnh lý về thận và gan. Nhiều khi chỉ chẩn đoán được trong khi mổ.

3.Điều trị

Chỉ có thể điều trị khỏi được bằng phẫu thuật:

• Rạch da trên khối thoát vị theo hướng chéo xuống dưới vào trong đến cân cơ chéo lớn.
• Sau khi phẫu tích và cắt bao thoát vị thì phục hồi thành bụng theo từng lớp: khâu phúc mạc và cân ngang, khâu cơ chéo lớn và khâu da.

Trong trường hợp thoát vị lớn, không thể khâu các cân cơ được thì người ta tạo hình bằng lá trước của bao cơ thẳng to hoặc ghép bằng cân đùi, đơn giản hơn bằng những tấm nylon (Prothèse).

Nguồn: Bệnh viện 103