Tắc ruột sơ sinh - bệnh viện 103

1. Nhận xét chung.

• Tắc ruột sơ sinh gặp ở  40% – 50% là đẻ non  hoặc cân nặng  thấp, mẹ bị đa ối.
• Hầu hết do các dị dạng đường tiêu hoá.
• Một trẻ sơ sinh đã có 1 dị dạng thì thường kèm theo dị dạng khác.

2. Hội chứng tắc ruột sơ sinh.

Tam chứng:

• Sau khi đẻ, bụng trẻ chướng dần lên.
• Nôn ra dịch mật từ trước hoặc ngay sau lần cho ăn đầu tiên.
• Không có phân xu đen bình thường.

Khi có tam chứng này phải thăm khám ngay trực tràng bằng ngón tay út.

Có 3 khả năng:

• Ngón tay vào qua ống hậu môn hoặc lòng trực tràng hẹp, cảm giác như được nong dần ra, khi rút ngón tay ra chỉ thấy ít niêm dịch màu trắng xám hoặc vàng nhạt: Tắc ruột cơ học.
• Có phân xu đen: Tắc ruột cơ năng hoặc tắc ruột cơ học không hoàn toàn.
• Ống hậu môn và mộ phần trực tràng là một túi cùng bịt kín:Teo trực tràng

Các thăm khám khác để tìm nguyên nhân:

• Chụp bụng tư thế đứng thẳng và nghiêng.
• Các xét nghiệm cơ bản về máu.
• Đo khí máu để đánh giá trạng thái toan máu.

3. Nguyên nhân tắc ruột sơ sinh.

3.1. Tắc ruột cơ học.

• Các dị dạng hậu môn trực tràng.
• Teo và hẹp ruột bẩm sinh.
• Các thể loại viêm phúc mạc thai nhi.
• Các thể loại tắc ruột phân xu.
• Hội chứng nút phân xu (meconium plug syndrome)

3.2. Tắc ruột cơ năng hoặc cơ học không hoàn toàn.

• Nhiễm khuẩn huyết hoặc các nhiễm khuẩn nặng sơ sinh.
• Viêm phúc mạc sau đẻ (viêm ruọt hoại tử, viêm phúc mạc tiên phát…).
• Dị dạng vô hạch (agauglionosis).

4. Tắc ruột cơ học.

4.1. Tắc ruột do các dị dạng hậu môn trực tràng.

Đứa trẻ sinh ra có thể không có hoặc có lỗ mở thông bất thường ra tầng sinh môn hoặc đường tiết niệu sinh dục.

• Ở nam giới hoặc là hậu môn bịt kín loại thấp (bất sản hậu môn) hoặc cao (bất sản hậu môn trực tràng) hoặc là có đường rò trực tràng ra tầng sinh môn, rò vào niệu đạo sau hoặc vào bàng quang.
• Ở nữ giới hoặc là hậu môn bịt kín thật sự loại thấp hoặc cao, hoặc là có đường rò vào trực tràng- tiền đình, rò trực tràng âm hộ hoặc ra tầng sinh môn.

Ở nam giới:

– Tại vết tích hậu môn thực sự: hậu môn bịt kín hoàn toàn, hoặc chỉ là vết lõm rất nông sẫm màu hơn so với da xung quanh.

– 90% là hậu môn bịt kín có rò:

• Do màng hậu môn không tiêu đi. Có hậu môn hoàn chỉnh nhưng có nắp đậy lại, nắp da có thể kéo dài đến tầng sinh môn tới phía sau bìu gọi là hậu môn nắp. Đường  rò  từ  hậu môn ra ngoài rất nông nằm ngoài cơ tròn hậu môn. Hiếm gặp.
• Rò trực tràng – niệu đạo sau (niệu đạo màng hay niệu đạo nhiếp hộ). Là loại hay gặp nhất, bệnh nhi đái ra phân xu, ra hơi.
• Rò trực tràng- bàng quang: Bệnh nhi đái ra phân và hơi (hiếm gặp hơn).

– 10% còn lại là hậu môn bịt kín thực sự không có rò: Có hai thể loại cao và thấp tuỳ theo bóng trực tràng ở dưới hay ở trên cơ nâng trực tràng.

Loại  ở thấp là loại bất sản hậu môn còn loại ở cao là loại  bất  sản  hậu  môn – trực tràng

Ở nữ giới:

– Hậu môn nắp cũng như ở nam giới, đường rò hậu môn – da có thể chỉ ra phía trước vết tích hậu môn một chút nhưng có khi có thể tới tầng sinh môn hoặc âm hộ.

Bảng xếp loại quốc tế các dị dạng hậu môn – trực tràng (Stephens – 1971).

• Hẹp hậu môn.
• Bịt kín hậu môn do màng.
• Bất sản hậu môn – trực tràng.

5. Bất sản hậu môn:

5.1. Ở nữ:

Có rò:

– Hậu môn tầng sinh môn.

• Hậu môn lạc chỗ tầng sinh môn.
• Hậu môn âm hộ.

Không có rò.

5.2. Ở nam:

Có rò:

– Hậu môn tầng sinh môn.

• Hậu môn lạc chỗ tầng sinh môn.
• Hậu môn nắp (hậu môn da).

– Hậu môn niệu đạo (hành hoặc màng).

Không có rò.

Nguồn: Bệnh viện 103