Phẫu thuật tạo hình hậu môn nắp (Denis Brown)

Dị tật hậu môn - trực tràng ở trẻ em là dị tật bẩm sinh do các vấn đề xảy ra khi thai nhi đang phát triển trong thai kỳ. Với khiếm khuyết này, hậu môn và trực tràng không thể phát triển đúng cách và làm ảnh hưởng đến khả năng đi tiêu của trẻ ngay sau khi chào đời.

Hậu môn và trực tràng là phần dưới của đường tiêu hóa. Thông thường trong một lần đi tiêu, phân sẽ đi từ ruột già đến trực tràng và sau đó đến hậu môn. Cơ thắt ở vùng hậu môn giúp kiểm soát sự chủ động khi đi đại tiện. Để thực hiện được điều này, các dây thần kinh trong vùng chậu sẽ giúp cơ vòng cảm nhận được sự thay đổi của nhu động ruột khi kích thích cần đi đại tiện xảy ra.

Với dị tật hậu môn trực tràng, trẻ sơ sinh có thể gặp phải một số vấn đề xảy ra như sau:

• Ống hậu môn bị chít hẹp.
• Lỗ hậu môn bị che phủ bằng lớp da hoặc màng mỏng.
• Trực tràng không kết nối với hậu môn.
• Trực tràng thông nối với đường bài tiết của hệ tiết niệu hoặc hệ sinh sản thay vì đổ ra hậu môn, gọi là lỗ rò trực tràng.

Trong thực tế, dị tật hậu môn- trực tràng có thể được phát hiện cùng lúc với một số hội chứng di truyền hay các dị tật bẩm sinh khác như bất thường trong cột sống, tim, khí quản, thực quản, thận và cả tứ chi. Một số trẻ mắc phải các hội chứng bất thường di truyền học của rối loạn nhiễm sắc thể như hội chứng Down. Lúc này, việc sửa chữa các khiếm khuyết trong dị tật hậu môn - trực tràng sẽ tùy thuộc vào đặc điểm dị tật mà trẻ đang mắc phải. Đồng thời, ở những trẻ có các dị tật đi kèm, kế hoạch chỉnh sửa các cơ quan nội tạng cho trẻ sơ sinh cần phải có sự phối hợp nhiều chuyên khoa.

Dị tật hậu môn - trực tràng sẽ gây ra vấn đề ngay từ khi trẻ có nhu động ruột. Hầu hết các trường hợp mắc phải dị tật hậu môn - trực tràng đều được phát hiện trước khi trẻ sơ sinh rời bệnh viện. Nếu vấn đề không được tìm thấy trong bệnh viện, các triệu chứng có thể là:

• Chậm tiêu phân
• Phân xuất hiện từ âm đạo
• Phân xuất hiện trong nước tiểu
• Nước tiểu bài tiết từ hậu môn
• Trẻ quấy khóc nhiều khi đi tiêu
• Bỏ bú
• Đầy bụng
• Táo bón

Khi trẻ có các triệu chứng nêu trên, bác sĩ sẽ cần dùng tay thăm dò đường hậu môn của trẻ, đánh giá có mở hay không, có tìm thấy phân hay không. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ yêu cầu một số hình ảnh học hỗ trợ như X-quang bụng, siêu âm ổ bụng, chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ ổ bụng.

Mặt khác, một số trẻ sẽ có chỉ định chụp đường tiêu hóa bằng cách uống thuốc cản quang. Xét nghiệm này giúp kiểm tra cấu trúc thông nối toàn vẹn của toàn bộ đường tiêu hóa.

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào các triệu chứng, ngày tuổi, thể trạng và sức khỏe nói chung của con bạn. Trên hết, mọi sự can thiệp sẽ tùy vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh.

Hầu hết các em trẻ bị dị tật hậu môn - trực tràng sẽ cần phải phẫu thuật để khắc phục vấn đề. Trong đó, phẫu thuật tạo hình hậu môn nắp khá phổ biến và thường được áp dụng. Lý do là vì phẫu thuật này không chỉ hữu ích trong can thiệp dị dạng hậu môn nắp mà còn có thể áp dụng cho tất cả các loại hậu môn trực tràng thể thấp. Hơn thế nữa, các loại dị tật ống hậu môn có dò phân ra da với hướng đường dò là song song với tầng sinh môn cũng có thể ứng dụng phẫu thuật tạo hình hậu môn.

Bên cạnh đó, đối với các trẻ có đường hậu môn hẹp, can thiệp lúc này không cần phải phẫu thuật mà thay vào đó là các dụng cụ nong hậu môn. Ngược lại, đối với các trường hợp thiểu sản hậu môn, trực tràng không nối liền với hậu môn thì cần can thiệp phức tạp với đường mổ trên thành bụng.

Sau khi phẫu thuật, vấn đề trên đường tiêu hóa của trẻ không thể tự hoàn thiện mà không có sự trợ giúp từ cha mẹ. Quá trình này sẽ diễn ra trong thời gian dài, kể từ khi trẻ rời phòng hậu phẫu, trong thời gian nằm viện và nhất là những ngày chăm sóc tại nhà.

Theo đó, sau phẫu thuật tạo hình hậu môn nắp, đường đại tiện của trẻ cần được hướng dẫn hoạt động ngay từ những ngày đầu tiên. Trẻ vẫn được nuôi dưỡng theo nhu cầu của một trẻ sơ sinh thông thường hay thậm chí là tăng cường năng lượng hơn, do phần lớn các trẻ này thuộc nhóm suy dinh dưỡng và có các bệnh lý đi kèm. Cha mẹ cần tạo phản xạ có điều kiện về vấn đề tiêu phân cho trẻ và tập phản xạ rặn đại tiện trong những tháng ngày đầu đời. Việc để cho trẻ bị táo bón, tiêu phân cứng sẽ khiến cho vùng hậu môn - trực tràng mới tạo hình bị tổn thương và chậm lành vết thương.

Mặt khác, nếu con bạn có dị tật hậu môn - trực tràng cần phải can thiệp phức tạp hơn, trẻ có thể cần tham gia vào một chương trình quản lý đại tràng. Điều này có thể giúp con bạn kiểm soát nhu động ruột và tích cực ngăn ngừa táo bón. Lúc này, các chuyên gia sẽ giúp cho con bạn có thể có các phản xạ đại tiện đúng cách với chương trình hướng dẫn chi tiết và các hướng dẫn cho cả cha mẹ.

Tóm lại, nỗi lo lắng của cha mẹ có con mắc phải dị dạng hậu môn sẽ được vơi đi bớt nhờ vào những thành tựu trong lĩnh vực Ngoại Nhi, nhất là chuyên khoa hậu môn – trực tràng. Cha mẹ cần đưa con đi thăm khám sớm đúng chuyên khoa để trẻ được phẫu thuật đúng cách từ đầu, tạo điều kiện cho trẻ được phát triển một cách tự nhiên nhất như những đứa trẻ đồng trang lứa.