Hậu quả của cường lách do xơ gan

Cường lách do xơ gan hay còn gọi là lách to trong xơ gan (xơ gan lách to), đây là biến chứng vô cùng nguy hiểm do xơ gan gây ra.

Cường lách do xơ gan thường có đặc điểm là lách to và xung huyết nhiều, do đó người bệnh dễ mắc nguy cơ chảy máu đường tiêu hóa do tĩnh mạch thực quản bị vỡ.

Thường tình trạng lách to xơ hóa hậu phát sinh sau khi ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch cửa có tăng áp lực. Lách thường bé lại sau khi chảy máu. Lách to trong xơ gan gây ảnh hưởng đến chức năng của gan chẳng hạn như suy giảm chức năng gan gây hình thành lách to.

Đối với những bệnh nhân bị xơ gan lách to bất thường, có thể điều trị bằng cách cắt lách khi chưa xuất hiện xơ gan hoặc bị xơ gan ở giai đoạn nhẹ nhằm giảm sự phát triển của xơ gan.

Cường lách do xơ gan thường là biểu hiện của hiện tượng xung huyết nhiều, người bệnh rất dễ có nguy cơ bị chảy máu đường tiêu hóa do tĩnh mạch thực quản bị vỡ phồng.

Ban đầu chi có lách to, nhưng về sau khi quá trình xơ gan phát triển, một số các biểu hiện khác sẽ xuất hiện, chẳng hạn như: hiện tượng tuần hoàn hệ dưới bờ sườn phải, tĩnh mạch thực quản giãn, nội soi tiêu hóa trên cùng sẽ phát hiện dễ dàng, thẩm thấu cổ chướng. Nếu người bệnh không được xử lý kịp thời, tính mạng sẽ bị đe dọa do tình trạng chảy máu tiêu hóa một cách ồ ạt.

Nơi sản xuất tế bào máu trong thời kỳ bào thai chính là lách. Đây cũng chính là cơ sở tàng trữ những tế bào máu, khi cần thiết mới cho ra ngoại biên. Các tế bào máu già cỗi sẽ được lách tiêu hủy, đặc biệt là hồng cầu, sản xuất miễn dịch và thực bào, chống đỡ nhiễm khuẩn bằng cách tạo ra kháng thể.

Cường lách do xơ gan có những đặc điểm cơ bản sau:

• Tế bào máu có một dòng hoặc cả 3 dòng đều giảm
• Tăng hoạt động của tủy xương hoặc bình thường
• Lách to
• Bệnh khỏi nhanh chóng khi cắt lách

Lách giữ vai trò là thành viên của hệ huyết học, đồng thời còn là bộ phận của hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại vi khuẩn, virus, ký sinh trùng bằng cách tạo ra kháng thể. Sau khi cơ thể bị vi khuẩn xâm nhập lách thường to.

Do sự cô lập, bắt giữ và lưu trữ các tế bào máu tại lách trong cường lách do xơ gan gây giảm 3 dòng tế bào máu do hiện tượng tăng áp lực tĩnh mạch cửa (biến chứng thường gặp trong xơ gan) gây ảnh hưởng tới lách.

Hồ chứa và lưu giữ tiểu cầu trong lách được tạo ra khi lách lớn dần khiến tiểu cầu bị giảm trong máu ngoại biên.

Không những chức năng gan bị suy giảm dần mà cường lách do xơ gan còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến vai trò của lách. Lách to gây tác động tới hoạt động của cơ thể, chẳng hạn như gây lưu trữ tiểu cầu, tiểu cầu trong máu giảm, có khoảng gần 90% tiểu cầu dồn vào lách. do sự lớn lên và phát triển của hệ võng nội mô trong lách gây tăng phá hủy tiểu cầu và hồng cầu tại lách, lúc này cường lách tăng lưu giữ mới chuyển qua cường lách tăng phá hủy sau một quá trình lâu dài.

Cuối cùng mới đến bạch cầu giảm số lượng, số lượng bạch cầu ít bị ảnh hưởng do bạch cầu có khả năng di chuyển bằng chân giả, len lách qua các kẽ hở của hệ võng nội mô trong lách trong giai đoạn chưa tăng phá hủy tế bào máu tại lách. Khi hệ võng nội lách phát triển, số lượng bạch cầu bắt đầu giảm. Đây chính là trình tự giảm 3 dòng do cường lách thường thấy ở bệnh nhân xơ gan.

Xơ gan là quá trình tạo xơ thay thế dần trong gan, các tế bào gan đã bị tổn thương và phá hủy. Vì thế điều trị xơ gan chủ yếu nhằm làm bệnh ngưng hoặc chậm tiến triển, đồng thời phòng ngừa và điều trị các biến chứng do bệnh gây ra. Bệnh nhân bị cường lách do xơ gan không thể điều trị phục hồi hoàn toàn được trừ phương pháp ghép gan.

Tùy thuộc vào mức độ giãn của tĩnh mạch này là độ I, II, III hay IV, có kèm giãn tĩnh mạch ở dạ dày hay không sẽ quyết định tới phương pháp điều trị tĩnh mạch thực quản do xơ gan. Qua thủ thuật nội soi thực quản - dạ dày, điều trị dùng thuốc uống hay cột tĩnh mạch thực quản bị giãn.

Không thể điều trị bằng phẫu thuật cắt lách nếu bệnh nhân bị lách to cường lách do xơ gan.

Bên cạnh đó, bệnh nhân bị cường lách do xơ gan cần chú ý đến chế độ ăn uống. Ăn uống lành mạnh góp phần quan trọng trong điều trị xơ gan. Do đó, người bệnh cần ăn nhiều rau quả tươi, hạn chế ăn muối.

XEM THÊM:

• Cường lách: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
• Lưu ý sau phẫu thuật nội soi cắt lách