Tăng cường hệ miễn dịch để trị mụn trứng cá

Nội dung chính của bài viết

• Các phản ứng viêm làm cho mụn mủ sưng đỏ không phải do vi khuẩn mụn p. acnes gây ra mà là do hệ miễn dịch của cơ thể.
• Bất cứ tác nhân nào kích hoạt hệ miễn dịch đều khiến mụn thêm nặng hơn, nhất là các chất tẩy rửa mạnh làm tổn thương da.
• Lí do khiến việc tiêu diệt vi khuẩn có thể trị mụn là do khi hết vi khuẩn, hệ miễn dịch sẽ ngừng tấn công.

Nặn mụn hay chọc mụn là những cách tệ nhất để trị mụn

Vi khuẩn mụn p. acnes thực chất không phải là sinh vật có hại cho da và không phải cứ tồn tại trong da là gây mụn trứng cá. Khi tồn tại ở số lượng nhỏ, vi khuẩn mụn p. acnes thậm chí còn có lợi cho da do chúng chuyển hóa dầu trong lỗ chân lông thành axit propanoic, giúp cho dầu dễ dàng được rửa trôi hơn.

Khi vi khuẩn tiêu thụ dầu thừa làm thức ăn, chúng thải ra axit béo có tác dụng làm giảm viêm cho da. Mặc dù những axit béo này có lợi cho da nhưng lại là chất độc giết chết vi khuẩn, điều này giúp kiểm soát được lượng vi khuẩn trong lỗ chân lông không sinh sôi quá mức. Hỗn hợp mồ hôi và axit propanoic giúp đưa dầu thừa và những vi khuẩn thừa lên trên bề mặt da.

Vi khuẩn gây mụn chỉ thực sự gây ra vấn đề khi bị kẹt lại trong lỗ chân lông. Điều này thường xảy ra khi tế bào da chết tích tụ lại ở trên miệng lỗ chân lông, giữ lại vi khuẩn và dầu ở bên dưới. Khi vi khuẩn ăn hết dầu trong lỗ chân lông, chúng sẽ hoạt động chậm lại và tiết ra các chất làm cho tế bào da trở nên nhạy cảm hơn với các hợp chất gây viêm do hệ miễn dịch tạo ra. Những hợp chất này có thể phá vỡ bã nhờn bít trong lỗ chân lông và cũng có thể tiêu diệt cả những tế bào da khỏe mạnh.

Số lượng phản ứng viêm mà hệ miễn dịch tạo ra phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác không liên quan đến vi khuẩn. Cơ thể càng bị tác động nhiều thì hormone giảm stress ở tuyến thượng thận sẽ càng kích thích sản sinh nhiều histamine – chất gây ra các phản ứng dị ứng - và leukotrienes trong da. Và điều tương tự cũng xảy ra khi da bị tác động.

Vi khuẩn gây mụn hầu như không gây viêm cho da mà chỉ chuyển hướng sự tấn công của hệ miễn dịch lên các mô da. Tuy nhiên, khi vi khuẩn bị tiêu diệt, hệ miễn dịch sẽ ngừng tạo ra các phản ứng viêm để tấn công.

Nguyên nhân biến mụn nhẹ thành mụn nặng

Đa số các loại mụn đều có giới hạn vì ngay cả khi bạn không can thiệp, đến một lúc nào đó hệ cũng sẽ ngừng tấn công da.

Có một số loại vi khuẩn có thể tập cho hệ miễn dịch không phản ứng quá mức với vi khuẩn, chúng là những lợi khuẩn. Lợi khuẩn cũng có thể kích hoạt các phản ứng miễn dịch nhưng vì những vi khuẩn này thường bị đưa ra ngoài theo chất thải cơ thể nên hệ miễn dịch sẽ quen dần với việc tiêu diệt vi khuẩn mà không cần tạo ra quá nhiều phán ứng viêm. Sữa chua có chứa men sống hoặc các loại thuốc bổ sung lợi khuẩn đều có tác dụng làm giảm mức độ sự phản ứng của hệ miễn dịch lên da và cả lên não bộ.

Tuy nhiên, quá trình này có thể mất tác dụng nếu có sự can thiệp từ bên ngoài như nặn mụn hay chọc mụn. Việc nặn mụn sẽ đẩy vi khuẩn gây mụn xuống sâu dưới da và ở lớp da bên dưới, chúng lại tiếp tục tiết ra các chất làm cho tế bào da xung quanh dễ bị tấn công bởi hệ miễn dịch. Khi vi khuẩn bị đẩy xuống quá sâu và không còn đường thoát ra ngoài, tình trạng viêm trong da sẽ ngày càng nặng và hình thành nên mụn viêm, mụn bọc.

Việc trị mụn với các chất gây kích ứng cũng làm mụn nghiêm trọng hơn. Benzoyl peroxide thường chỉ gây ra các tác dụng phụ rất nhỏ nhưng các chất sát khuẩn mạnh hơn như chlorhexidine lại có thể tiêu diệt một số lượng lớn vi khuẩn gây mụn và cả các tế bào da, làm da phải tự chữa lành. Sự kích ứng sẽ kích thích quá trình sản sinh collagen đóng vai trò như một lớp băng bó cho da.

Collagen sẽ hình thành nên các mô sẹo nằm bên dưới hoặc bên trên bề mặt da. Vùng sẹo cũng có khả năng tự phục hồi giống như lớp da bình thường . Điều này có thể khiến cho vết sẹo ngày càng to ra, tuy nhiên nếu như thực hiện những phương pháp chữa trị kịp thời, sẹo sẽ mờ dần mờ đi và trả lại sự nhẵn mịn, khỏe mạnh cho da.

Cách làm dịu hệ miễn dịch

Cách tốt nhất để giữ cho hệ miễn dịch không tấn công da là chăm sóc da bằng những sản phẩm dịu nhẹ. Lượng chất gây kích ứng được bôi lên da càng nhỏ thì hệ miễn dịch càng ít tạo ra phản ứng viêm và càng có ít mô da bị phá hủy.

Điều thứ hai cũng quan trọng không kém để giữ cho hệ miễn dịch không tấn công da là tránh các tác động tiêu cực. Sự căng thẳng ở mức độ cơ thể và các tác động lên da đều khiến cho da dễ bị tổn thương bởi phản ứng viêm hơn. Bạn có thể giảm căng thằng cho cả cơ thể bằng cách tránh những thay đổi về cảm xúc, ngủ đủ giấc, giảm tối đa sự hấp thụ caffeine vào cơ thể.

Bạn có thể giảm tác động lên da bằng cách tránh các tác động quá nóng hoặc quá lạnh hay thay đổi nhiệt độ đột ngột lên da và không bao giờ được dùng bất cứ sản phẩm nào khiến da bị châm chích vì đây không phải là dấu hiệu cho thấy da đang được làm sạch như nhiều người vẫn nghĩ mà là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang tiêu hủy các tế bào da bị tổn thương da hóa chất.

Bạn cũng có thể điều trị da bằng các chất làm dịu da, ví dụ như nước khoáng có chứa ma-giê hoặc selen và nhớ rửa mặt sạch sẽ ít nhất 1 lần/ngày như một bước trong quy trình trị mụn.