Suy giáp có ảnh hưởng như thế nào đến khả năng dung nạp statin?

Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ gần xương đòn, gồm có hai thùy ở hai bên khí quản tạo thành hình con bướm.

Mặc dù có kích thước nhỏ nhưng tuyến giáp đảm nhận nhiều chức năng quan trọng như sản xuất các hormone cần thiết cho quá trình trao đổi chất, nhận thức, phát triển và sản xuất năng lượng. Những hormone dô tuyến giáp tạo ra được gọi là hormone tuyến giáp.

Tình trạng tuyến giáp không sản xuất đủ hormone tuyến giáp để đáp ứng nhu cầu của cơ thể được gọi là suy giáp. Suy giáp gây ra nhiều triệu chứng và có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe khác, gồm có cholesterol máu cao hay tăng cholesterol máu, tình trạng này thường phải điều trị bằng một nhóm thuốc tên là statin. Tuy nhiên, suy giáp làm tăng nguy cơ không dung nạp statin.

Không dung nạp statin là khi một người gặp phải các tác dụng bất lợi khi dùng statin và không thể dùng thuốc ở liều khuyến nghị hoặc hoàn toàn không thể dùng thuốc. Có khoảng 5% đến 30% số người được kê statin bị chứng không dung nạp statin.

Suy giáp và không dung nạp statin

Suy giáp có thể làm tăng tới 30% nguy cơ không dung nạp statin. Điều này là do statin và bệnh suy giáp có tác động khác nhau đến chức năng cơ và khả năng chuyển hóa lipid (chất béo) cũng như chuyển hóa các loại thuốc đang dùng.

Một nghiên cứu vào năm 2019 cho biết rằng tất cả những người mắc bệnh suy giáp đều có nguy cơ không dung nạp statin cao hơn, ngay cả khi bệnh suy giáp được kiểm soát tốt.

Tuy nhiên, một nghiên cứu vào năm 2018 phát hiện ra rằng những người bị suy giáp không được kiểm soát tốt có nguy cơ không dung nạp statin cao nhất. Khi bệnh suy giáp được kiểm soát tốt, liệu pháp thay thế hormone tuyến giáp có thể phục hồi nhiều quá trình bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này và làm giảm nguy cơ không dung nạp statin.

Tại sao suy giáp làm tăng nguy cơ không dung nạp statin?

Nguyên nhân khiến suy giáp làm tăng nguy cơ không dung nạp statin rất phức tạp và có liên quan đến nhiều yếu tố, gồm:

• Sự trao đổi chất
• Chức năng gan
• Quá trình sản xuất năng lượng tế bào

Người bị suy giáp phải dùng statin liều cao hơn

Suy giáp có tác động trực tiếp đến nồng độ cholesterol trong máu. Căn bệnh này làm giảm biểu hiện của thụ thể lipoprotein mật độ thấp (LDL) trong gan và điều này làm giảm lượng LDL mà gan lấy từ máu.

Khi lượng LDL lưu thông trong máu ở mức cao, người bệnh sẽ phải dùng statin liều cao hơn để đưa cholesterol về phạm vi khỏe mạnh. Liều dùng statin càng cao thì nguy cơ không dung nạp statin càng lớn.

Suy giáp có thể gây rối loạn chức năng ty thể

Ty thể là một cơ quan bên trong tế bào, là nơi tạo ra phần lớn năng lượng tế bào dưới dạng adenosine triphosphate (ATP). Tế bào cơ chứa rất nhiều ty thể vì những tế bào này cần năng lượng liên tục để hoạt động và phục hồi.

Suy giáp có thể gây rối loạn chức năng ty thể, nghĩa là làm giảm khả năng sản xuất năng lượng của ty thể. Statin còn làm giảm lượng coenzyme Q10, một chất chống oxy hóa có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất ATP, và điều này làm giảm hoạt động của ty thể.

Việc kiểm soát tình trạng suy giáp không tốt trong khi dùng statin có thể làm trầm trọng thêm các tác động tiêu cực lên ty thể, làm tăng nguy cơ đau cơ, yếu cơ và bệnh cơ. Mặc dù hiếm gặp nhưng điều này có thể dẫn đến tiêu cơ vân – tình trạng các tế bào cơ vân bị tổn thương và phá hủy, giải phóng các chất trong tế bào vào máu. Tình trạng này có thể đe dọa đến tính mạng.

Các triệu chứng về cơ là triệu chứng phổ biến nhất của tình trạng không dung nạp statin. Khoảng 60% người lớn dùng statin cho biết họ gặp phải các triệu chứng này.

Giảm độ thanh thải statin

Các loại thuốc như statin được chuyển hóa bởi gan. Bệnh suy giáp có thể làm chậm quá trình chuyển hóa này, có nghĩa là làm giảm khả năng đào thải statin khỏi máu của gan, khiến nồng độ statin trong máu tăng cao và làm tăng nguy cơ ngộ độc thuốc.

Bệnh suy giáp làm tăng cholesterol trong máu

Vì suy giáp làm giảm khả năng loại bỏ cholesterol khỏi máu của gan nên người mắc bệnh suy giáp thường bị cholesterol máu cao (tăng cholesterol máu).

Statin là phương pháp điều trị đầu tay cho tình trạng cholesterol cao. Mắc bệnh suy giáp không có nghĩa là không thể dùng statin. Bác sĩ sẽ cân nhắc có nên kê statin để điều trị cholesterol cao hay không dựa trên mức độ nghiêm trọng của bệnh suy giáp và các yếu tố nguy cơ gây không dung nạp statin như:

• Từ 65 tuổi trở lên
• Béo phì
• Giới tính nữ
• Bệnh tiểu đường
• Uống rượu bia
• Sử dụng thuốc chẹn kênh canxi hoặc thuốc điều trị rối loạn nhịp tim

Các cách giảm cholesterol khác

Khi bạn không thể dùng statin do mắc bệnh suy giáp thì vẫn còn nhiều loại thuốc và biện pháp điều trị khác để làm giảm mức cholesterol.

Các loại thuốc khác có tác dụng làm giảm mỡ máu là:

• Thuốc ức chế adenosine triphosphate-citrate lyase (ACLY)
• Thuốc gắn axit mật
• Ezetimibe
• Fibrate
• Axit nicotinic
• Axit béo mega-3
• Thuốc ức chế PCSK9

Những loại thuốc này làm giảm cholesterol thông qua cơ chế khác với statin, vì thế nên dễ dung nạp hơn đối với một số người. Có thể phải dùng thử nhiều loại thuốc khác nhau để tìm ra loại thuốc hạ cholesterol phù hợp với bản thân và không ảnh hưởng đến việc điều trị bệnh suy giáp.

Ngoài dùng thuốc hạ cholesterol, những người bị cholesterol máu cao nên thay đổi lối sống để làm giảm mức cholesterol:

• Duy trì chế độ ăn có lợi cho tim mạch với nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật giàu chất xơ như trái cây và rau củ, cá và các nguồn chất béo tốt
• Hạn chế uống rượu bia
• Bỏ thuốc lá
• Tập thể dục đều đặn
• Đạt được và duy trì cân nặng khỏe mạnh

Tóm tắt bài viết

Suy giáp làm tăng nguy cơ không dung nạp statin - tình trạng gặp phải các tác dụng bất lợi khi dùng statin và không thể dùng statin ở liều khuyến nghị hoặc hoàn toàn không thể dùng thuốc.

Suy giáp tác động đến các quá trình liên quan đến sự trao đổi chất, chức năng gan và sản xuất năng lượng, những điều này có thể dẫn đến không dung nạp statin. Suy giáp còn làm tăng nồng độ cholesterol trong máu.

Nếu bạn không thể dùng statin do mắc bệnh suy giáp thì vẫn có nhiều cách khác để làm giảm cholesterol và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bao gồm dùng các loại thuốc hạ mỡ máu khác và thay đổi lối sống.