Những kỹ thuật y tế nào giúp chẩn đoán rách cơ tam đầu cánh tay?

1. Nguyên nhân gây rách cơ tam đầu cánh tay

Cơ tam đầu nằm phía sau cánh tay và kéo dài đến bám tận tại khuỷu tay. Đây là một cơ chắc khỏe, đảm nhận nhiều động tác như duỗi và khép khớp vai, duỗi cánh tay, duỗi cẳng tay. Cơ tam đầu có tên gọi như vậy do có 3 đầu cơ là đầu ngoài, đầu trong và đầu dài hội tụ lại thành một gân chung bám ở mỏm khuỷu.

Rách cơ tam đầu cánh tay là một chấn thương xuất hiện sau các chấn thương nặng. Một số môn thể thao cần lực cánh tay mạnh làm tăng tỷ lệ gặp phải tình trạng này như bóng chày, tennis, bóng đá... Trong đa số các trường hợp, rách cơ tam đầu cánh tay xuất hiện khi người bệnh đang thực hiện động tác duỗi cánh tay một cách gắng sức thì gặp lực cản. Lực cản này ép khuỷu thực hiện động tác gập cong ngược lại dẫn đến rách cơ.

Một số các yếu tố làm tăng nguy cơ rách cơ tam đầu cánh tay bao gồm:

● Thực hiện các động tác duỗi cánh tay, cẳng tay và khép vai lặp đi lặp lại nhiều lần;

● Co cứng cơ trong thời gian dài, dẫn đến giảm lực đàn hồi và thiếu sự mềm dẻo của cơ;

● Bệnh lý cơ sẵn có như viêm cơ tam đầu cánh tay, chấn thương cũ chưa hồi phục hoàn toàn;

● Tập luyện gắng sức, sức cơ không đảm bảo cường độ tập luyện.

Rách cơ tam đầu cánh tay thường gặp sau các chấn thương nặng nề, phổ biến nhất trong các môn thể thao đặc thù như bóng chày, tennis, bóng đá. Người bị rách cơ tam đầu cánh tay thường có các biểu hiện trên lâm sàng bao gồm:

● Đau: Đây là triệu chứng luôn có khi rách cơ. Vị trí đau tương ứng với vị trí tổn thương của bó cơ, thường khu trú ở mặt sau bắp tay, gần khớp vai và khớp khuỷu. Cảm giác đau thường xuất hiện đột ngột ngay sau khi chấn thương;

● Sưng nề hoặc bầm tím vùng da phía sau cánh tay;

● Hạn chế cử động duỗi cánh tay, khuỷu tay và khép khớp vai. Đây là những động tác do cơ tam đầu cánh tay phụ trách, sẽ bị hạn chế thực hiện do người bệnh đau;

● Giảm trương lực cơ tam đầu cánh tay.

Rách cơ tam đầu cánh tay được chẩn đoán dựa trên sự phối hợp giữa khám lâm sàng, khai thác tiền sử, cơ chế chấn thương, và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Người bị rách cơ tam đầu cánh tay sẽ cảm giác đau phía sau cánh tay, kèm theo phản ứng sưng nề, bầm tính và giảm cử động. nếu hoàn toàn không thể nhấc cánh tay lên thì bệnh nhân có thể đã bị rách cơ tam đầu cánh tay hoàn toàn. Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện một số test lâm sàng để đánh giá chức năng cơ tam đầu cánh tay.

Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh sẽ được chỉ định tiếp theo để tìm kiếm hình ảnh rách cơ. X quang cánh tay thường được chỉ định đầu tiên để tìm kiếm vị trí chấn thương, đặc biệt tổn thương gãy xương kèm theo. Chụp cắt lớp vi tính là phương tiện hiện đại hơn, nhưng chỉ có vai trò trong việc xác định các tổn thương kèm theo hoặc phân biệt với các nguyên nhân khác gây ra các biểu hiện lâm sàng tương tự như trật khớp. Siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ là các lựa chọn tốt nhất để đánh giá các tổ chức phần mềm như rách cơ tam đầu cánh tay.

Ngay sau khi bị chấn thương, nếu nghi ngờ rách cơ tam đầu cánh tay, người bệnh cần được sơ cứu đúng cách. Nên tiến hành cố định cánh tay bên tổn thương và đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Nếu có tổn thương phần mềm kèm theo tạo thành vết thương hở, nên lưu ý lựa chọn băng thun hoặc vải sạch để sơ cứu, lấy bỏ các dị vật nếu có.

Chườm lạnh tại vị trí tổn thương có thể giúp giảm đau và cải thiện kết cục sau này. Chườm lạnh được khuyên nên được thực hiện trong vòng 1 đến 2 ngày đầu sau chấn thương.

Khi đỡ đau, người bệnh có thể thực hiện các động tác nhẹ nhàng để cải thiện sức cơ và tầm vận động của tay. Tuy nhiên, tần suất và cường độ tập luyện cần có sự tư vấn của các bác sĩ chuyên khoa ngoại chấn thương hoặc vật lý trị liệu.

Thuốc được dùng trong rách cơ tam đầu cánh tay chủ yếu nhằm điều trị triệu chứng đau. Các thuốc giảm đau thông thường như paracetamol, nhóm thuốc kháng viêm thường được chỉ định. Ngoài ra, để giảm đau, người bệnh cũng được tư vấn các biện pháp khác như kích thích thần kinh hoặc vật lý trị liệu.

Phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp nặng, khi rách cơ tam đầu hoàn toàn hoặc không đáp ứng với các phương pháp bảo tồn, để lại di chứng.

Người bệnh cần đến bệnh viện uy tín để tiến hành thăm khám và điều trị ngay khi có dấu hiệu của rách cơ tam đầu cánh tay.