4 xét nghiệm dị ứng quan trọng: Lẩy da, áp da, huyết thanh, thử thách thuốc

Dị ứng là phản ứng thường thấy của hệ miễn dịch để bảo vệ cơ thể trước những dị nguyên đến từ bên ngoài. Các loại dị nguyên thường gặp có thể kể đến:

• Tác nhân không khí: mạt nhà, lông thú nuôi, nấm mốc, phấn hoa...
• Thực phẩm: hải sản, trứng, sữa, thịt đỏ (đạm)...
• Thuốc kháng sinh và một số loại thuốc khác.

Tuy nhiên nếu phản ứng quá mức có thể gây tổn thương tổ chức, rối loạn chức năng của một số cơ quan hoặc tệ hơn là sốc phản vệ. Để tránh những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, người có cơ địa dị ứng có thể thực hiện một số xét nghiệm để tìm ra tác nhân gây dị ứng, từ đó đề ra phương hướng xử lý phù hợp,

Test lẩy da là phương pháp đánh giá dị ứng bằng cách đưa một loại dị nguyên vào lớp thượng bì trên da người bệnh, để xác định tình trạng phản ứng của hệ miễn dịch với loại dị nguyên đó.

Test lẩy da thường được chỉ định để xác định tác nhân gây dị ứng trong các bệnh: viêm mũi dị ứng, hen suyễn, viêm da cơ địa (chàm), dị ứng thuốc, dị ứng thức ăn...

Quy trình thực hiện

Trước khi thực hiện test lẩy da, người bệnh nên lưu ý:

• Ngừng uống kháng thụ thể Histamin H1 ít nhất 5 ngày.
• Ngừng uống thuốc corticoid (liều cao, kéo dài) ít nhất 3 ngày.
• Ngừng uống thuốc trầm cảm 3 vòng ít nhất 3 tuần.
• Ngừng bôi corticoid hoặc Calcineurin inhibitor ở vùng da cần test ít nhất 7 ngày.
• Tiến hành sau liệu pháp UV tại vùng da cần test ít nhất 4 tuần.

Kết quả xét nghiệm test lẩy da thể hiện:

• Nếu cơ thể người bệnh có sản xuất kháng thể IgE kháng với dị nguyên được test, vị trí đâm kim sẽ xuất hiện một nốt sẩn trên nền hồng ban.
• Chuyên viên sẽ đo kích thước sẩn và xác định mức độ dương tính của dị ứng.

Test áp da là phương pháp kiểm tra dị ứng bằng cách đặt một loại dị nguyên lên trên bề mặt da người bệnh, giữ cố định trong khoảng thời gian ít nhất là 48 giờ để xác định mức độ quá mẫn muộn đối với loại dị nguyên đó.

Mục đích của test áp da

• Xác định chính xác tác nhân gây tình trạng viêm da tiếp xúc. Thường là các chất hóa học có trong mỹ phẩm, đồ kim loại, đồ da, cao su và nhiều vật liệu khác.
• Chẩn đoán các tình trạng nghi ngờ dị ứng muộn, đặc biệt là do thuốc như: phát ban mụn mủ toàn thân, hồng ban đa dạng, hội chứng phản ứng thuốc có tăng Eosinophil (DRESS), hoại tử da nhiễm độc (TEN)

Quy trình thực hiện

Trước khi thực hiện test áp da, người bệnh nên lưu ý:

• Ngừng uống thuốc corticoid (liều cao, kéo dài) ít nhất 3 ngày.
• Ngừng uống thuốc trầm cảm 3 vòng ít nhất 3 tuần.
• Ngừng bôi corticoid hoặc Calcineurin inhibitor ở vùng da cần test ít nhất 7 ngày.
• Tiến hành sau liệu pháp UV tại vùng da cần test ít nhất 4 tuần.

Các dị nguyên sẽ được đặt trong các đĩa test và dán lên da người bệnh (thường ở vùng lưng) trong vòng 48 giờ. Sau đó bác sĩ sẽ lấy kết quả đi xét nghiệm và đọc kết quả lần đầu sau 20 phút xem có phản ứng nào với chất thử nghiệm hay không. Để tránh không bỏ sót trường hợp da có phản ứng chậm với chất thử nghiệm, người bệnh sẽ cần kiểm tra lại lần tiếp theo sau khoảng 2 ngày.

Test huyết thanh là phương pháp xét nghiệm dị ứng bằng cách tiêm trong da, mục đích để xác định tình trạng mề đay mạn tính tự phát.

Xét nghiệm da tự thân huyết thanh (ASST) thường được chỉ định cho những trường hợp nổi mề đay kéo dài trên 6 tuần mà không rõ nguyên nhân.

Trước khi thực hiện test huyết thanh người bệnh nên ngừng dùng thuốc kháng thụ thể Histamin H1 ít nhất 3 ngày.

Test thử thách thuốc là phương pháp xét nghiệm dị ứng bằng cách đưa thuốc với liều lượng phù hợp (từ thấp đến cao) vào cơ thể bệnh nhân bằng đường dùng tự nhiên.

Mục đích của test thử thách thuốc

• Loại trừ những phản ứng dị ứng thuốc không rõ ràng.
• Kiểm chứng mức độ an toàn của 1 số loại thuốc mà người bệnh lo lắng khi sử dụng.
• Loại trừ phản ứng chéo giữa các loại thuốc cùng nhóm.
• Xác định tình trạng dị ứng thuốc khi các phương pháp xét nghiệm khác thất bại.

Quy trình thực hiện

Trước khi thực hiện test thử thách thuốc, người bệnh nên:

• Ngừng uống thuốc kháng thụ thể Histamin H1 ít nhất 5 ngày.
• Ngừng uống thuốc corticoid (liều cao, kéo dài) ít nhất 1 tuần.
• Ngừng uống thuốc trầm cảm 3 vòng ít nhất 5 ngày.
• Ngừng thuốc chẹn beta và thuốc ức chế men chuyển ít nhất 1 ngày.

Sau đó thuốc được đưa vào cơ thể người bệnh theo đường tự nhiên từ liều thấp đến cao, giữa các lần tăng liều thời gian tối thiểu cách nhau 30 phút.