Chúng tôi trên mạng xã hội

    Tìm chúng tôi trên:
  •  
  •  

Tiền sản giật

Tình trạng tiền sản giật thường phát triển trong 3 tháng cuối, nhưng có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong nửa sau của thai kỳ, trong khi chuyển dạ hoặc thậm chí đến sáu tuần sau khi sinh.

Tiền sản giật là gì?

Tiền sản giật là một biến chứng mang thai gây huyết áp cao, tổn thương thận và các vấn đề khác. Tiền sản giật là một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, đe dọa mạng sống ảnh hưởng đến khoảng 5% bà bầu ở Hoa Kỳ. Nó có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào nhưng vẫn rất nguy hiểm đối với bạn và con, ngay cả khi bạn cảm thấy khỏe. Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng của bạn trong mỗi lần thăm khám bằng cách đo huyết áp và nếu huyết áp cao thì sẽ xét nghiệm nước tiểu để tìm protein.

Tình trạng tiền sản giật thường phát triển trong 3 tháng cuối, nhưng có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong nửa sau của thai kỳ, trong khi chuyển dạ hoặc thậm chí đến sáu tuần sau khi sinh. Nó có thể tiến triển trở nên nghiêm trọng rất nhanh hoặc chậm. Nếu không được điều trị, có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nguy hiểm cho bạn và con, như hội chứng thiếu máu tan huyết, tăng men gan, giảm tiểu cầu (HELLP) và chứng sản giật. (Xem bên dưới.)

Tiền sản giật có thể ảnh hưởng đến bà bầu và thai nhi như nào?

Hầu hết phụ nữ bị tiền sản giật đều phát triển bệnh này gần ngày sinh nở và sẽ ổn nếu được chăm sóc phù hợp. Nhưng càng phát triển sớm hơn thì chứng bệnh này càng nặng hơn, nguy cơ càng cao hơn với bạn và con, vì tiền sản giật sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Tiền sản giật nặng có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan và gây ra các vấn đề nghiêm trọng, hoặc thậm chí đe dọa đến mạng sống. Đó là lý do tại sao một số phụ nữ có thể cần phải cho sinh sớm nếu tình trạng này trầm trọng hoặc trở nên tồi tệ hơn.

Tiền sản giật khiến các mạch máu co thắt, dẫn đến huyết áp cao và giảm lưu lượng máu có thể ảnh hưởng đến các cơ quan trong cơ thể, bao gồm gan, thận và não. Những thay đổi này có thể khiến các mạch máu nhỏ “rỉ" chất lỏng vào các mô, dẫn đến sưng (phù nề). Và khi các mạch máu nhỏ trong thận bị rỉ, protein từ máu sẽ chảy ra nước tiểu. (Thường là có một lượng nhỏ protein trong nước tiểu của bạn, nhưng nhiều hơn có thể là dấu hiệu cho thấy có vấn đề.)

Nếu lưu lượng máu nuôi tử cung giảm xuống, nó có thể gây vấn đề cho thai nhi, chẳng hạn như phát triển không tốt, quá ít nước ối và bong nhau thai (nhau thai bong ra khỏi thành tử cung trước khi sinh). Thêm vào đó, một em bé có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng non tháng nếu cần sinh sớm để bảo vệ sức khoẻ người mẹ và ngăn chặn thai chết lưu.

Triệu chứng tiền sản giật

Tiền sản giật không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng đáng chú ý, đặc biệt là ở giai đoạn sớm, và các triệu chứng cũng có thể khác nhau ở từng phụ nữ. Một số triệu chứng như phù nề, buồn nôn, và tăng cân, có thể giống như những biểu hiện thường gặp phải khi mang thai, vì vậy điều quan trọng là phải nhận thức được bất kỳ dấu hiệu tiềm ẩn nào.

Sưng phù nề bất thường là một trong những dấu hiệu phổ biến nhất, do đó hãy gọi cho nhà bác sĩ nếu bạn:

  • Phát hiện sưng phù mặt hoặc sưng tấy quanh mắt
  • Phù nề nhiều hơn ở tay ( ở tay thường chỉ phù nề nhẹ)
  • Bụng hoặc mắt cá chân sưng nề đột ngột hoặc quá phù nề
  • Tăng hơn 2kg trong một tuần (Điều này thường dẫn đến việc tích nước.)

Lưu ý: Không phải tất cả phụ nữ bị tiền sản giật đều có dấu hiệu phù nề hoặc tăng cân rõ rệt, và không phải tất cả phụ nữ bị phù nề hoặc tăng cân nhanh đều bị tiền sản giật.

Gọi ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào về tình trạng tiền sản giật nặng:

  • Nhức đầu nghiêm trọng hoặc dai dẳng
  • Tầm nhìn thay đổi, bao gồm hoa mắt, nhìn mờ, nhìn thấy nhiều điểm hoặc lóa mắt, nhạy sáng, hoặc mất thị lực tạm thời
  • Đau hoặc căng cứng ở vùng bụng trên
  • Buồn nôn và nôn (trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba)
  • Khó thở

Chẩn đoán tiền sản giật

Bác sĩ sẽ kiểm tra huyết áp và nước tiểu. Bạn sẽ được chẩn đoán tiền sản giật nếu huyết áp cao và có protein trong nước tiểu. Ngay cả khi không có protein trong nước tiểu nhưng chỉ số huyết áp tăng cũng có thể khiến bác sĩ đề nghị thực hiện thêm xét nghiệm.

Huyết áp cao

Huyết áp được coi là cao nếu có chỉ số tâm thu từ 140 trở lên hoặc chỉ số tâm trương từ 90 trở lên. Vì huyết áp có thể dao động trong ngày, nên bạn sẽ được đo nhiều lần để xác định nó có luôn cao hay không

Protein trong nước tiểu

Bác sĩ cũng sẽ xét nghiệm một mẫu nước tiểu để kiểm tra mức protein. Nếu xét nghiệm ban đầu cho thấy có protein trong nước tiểu, bạn có thể được yêu cầu lấy nước tiểu trong 24 giờ để có thể kiểm tra theo thời gian. Đây là thử nghiệm chính xác nhất đối với protein. Kết quả cho thấy có 300 mg protein trong một mẫu nước tiểu 24 giờ sẽ là dấu hiệu cho thấy chứng tiền sản giật.

Tỉ lệ protein-creatinin

Một xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra tình trạng tiền sản giật được gọi là tỷ lệ protein-creatinine. (Creatinine là một chất thải mà thận của bạn sẽ lọc ra.)

Thử nghiệm này sử dụng một mẫu thử nước tiểu ngẫu nhiên, vì vậy nó dễ thực hiện hơn so với xét nghiệm nước tiểu 24 giờ, và đôi khi nó được dùng thay thế. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy tỷ lệ protein - creatinine của bạn ít nhất 0,3 mg/dl (liều lượng/mg), thì đó có thể là dấu hiệu tiền sản giật.

Hội chứng HELLP

Một số phụ nữ bị tiền sản giật phát triển một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng gọi là hội chứng HELLP. HELLP là viết tắt của:

  • Huyết tan, sự phân hủy hồng cầu
  • Men gan tăng cao
  • Tiểu cầu thấp. Tiểu cầu có chức năng giúp đông máu

Hội chứng HELLP có thể xảy ra trước khi sinh hoặc sau khi sinh và khiến cho bạn và con có nguy cơ cao mắc phải những vấn đề là hậu quả của chứng tiền sản giật nghiêm trọng. Một khi bị tiền sản giật, bạn sẽ được xét nghiệm máu định kỳ để xem có dấu hiệu hội chứng HELLP hay không.

Sản giật

Trong một số trường hợp hiếm gặp, tiền sản giật có thể dẫn đến co giật, tình trạng này được gọi là sản giật có thể đe doạ đến tính mạng của cả bạn lẫn con.

Sản giật có thể được gây ra bởi các triệu chứng như:

  • Nhức đầu nghiêm trọng hoặc dai dẳng
  • Tầm nhìn thay đổi, bao gồm nhìn mờ, nhìn thấy các điểm, hoặc nhạy cảm với ánh sáng
  • Rối loạn tâm thần
  • Đau bụng trên

Tuy nhiên, đôi khi cơn co giật xảy ra mà không có cảnh báo, vì vậy bạn có thể được cho thuốc chống co giật magnesium sulfate trước và sau khi sinh.

Nguyên nhân gây ra tiền sản giật

Các chuyên gia tin rằng chứng tiền sản giật là do giảm lượng máu lưu thông vào nhau thai (bánh rau), và nhiều trường hợp thực sự bắt đầu sớm trong thai kỳ, trước khi có bất kỳ triệu chứng nào trở nên rõ ràng. Điều này có thể xảy ra nếu nhau thai không gắn vào niêm mạc tử cung đúng cách, và các động mạch ở khu vực đó không giãn nở như bình thường, nghĩa là ít máu đi đến nhau thai hơn. Các vấn đề như cao huyết áp mạn tính và bệnh tiểu đường cũng có thể làm giảm lưu lượng máu đến nhau thai.

Cũng có bằng chứng cho thấy sự thay đổi trong lưu lượng máu chảy vào bánh rau kích hoạt giải phóng nhiều protein bánh rau vào máu của bạn. Điều này có thể gây ra một chuỗi các phản ứng phức tạp bao gồm:

  • Các mạch máu bị co thắt (dẫn tới cao huyết áp)
  • Hư hại thành mạch máu (dẫn đến phù nề và rò protein trong nước tiểu)
  • Giảm lượng máu cung cấp
  • Sự thay đổi về đông máu

Lý do tại sao điều này lại xảy ra với một số phụ nữ chứ không phải những người khác hiện vẫn chưa rõ ràng, và có lẽ sẽ không có lời giải thích duy nhất. Các yếu tố truyền, dinh dưỡng, một số bệnh tiềm ẩn, cách hệ thống miễn dịch phản ứng với thai kỳ, và các yếu tố khác có thể đóng vai trò gây ra tình trạng này.

Các yếu tố nguy cơ dẫn đến tiền sản giật

Chứng tiền sản giật thường gặp nhiều hơn trong thai kỳ đầu tiên. Tuy nhiên, một khi bạn đã bị tiền sản giật, thì sẽ có nhiều khả năng phát triển nó trong các lần mang thai sau này.

Tình trạng càng trầm trọng và xảy ra càng sớm thì nguy cơ càng cao. Vì vậy, nếu bạn bị tiền sản giật nặng bắt đầu trước tuần thai thứ 29 thì cơ hội bị tái phát có thể lên đến gần 40% hoặc thậm chí còn cao hơn. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

  • Có tiền sử gia đình bị tiền sản giật
  • Béo phì (có chỉ số khối cơ thể từ 30 trở lên)
  • Mang thai đôi (hoặc nhiều hơn)
  • Dưới 20 tuổi hoặc trên 35 tuổi
  • Thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)

Một số bệnh lý cũng làm tăng nguy cơ phát triển tiền sản giật. Bao gồm:

  • Tăng huyết áp mạn tính hoặc tăng huyết áp thai kỳ
  • Một số rối loạn đông máu, như chứng huyết khối hay hội chứng kháng phospholipid
  • Bệnh tiểu đường hoặc bệnh thận
  • Các bệnh tự miễn dịch, như lupus

Nếu có nguy cơ bị tiền sản giật, bác sĩ có thể lên kế hoạch thăm khám thai cho bạn nhiều hơn, thường xuyên hơn trong tam cá nguyệt thứ ba để theo dõi chặt chẽ.

Điều trị tiền sản giật

Điều trị tiền sản giật phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nó, tuần thai của bạn và tình trạng phát triển của thai nhi. Có thể bạn sẽ được nhập viện để đánh giá ban đầu - và có thể phải nằm viện trong khoảng thời gian còn lại của thai kỳ.

Để tìm hiểu mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ kiểm tra huyết áp, xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu. Bạn cũng sẽ được siêu âm để kiểm tra sự phát triển của thai nhi, và có thể là thực hiện trắc diện sinh lý và đo sức khỏe thai nhi xem tình trạng của em bé như nào.

Nếu bạn bị tiền sản giật và đang từ tuần thai thứ 37 trở lên thì bạn có thể sẽ được kích đẻ luôn, đặc biệt nếu cổ tử cung bắt đầu mỏng đi và giãn nở. (Bạn sẽ được chỉ định mổ đẻ nếu có dấu hiệu cho thấy bạn và con không thể chịu được sinh thường).

Nếu chưa đến 37 tuần, tình trạng của bạn có vẻ ổn định, và con của bạn đang trong tình trạng tốt, thì có thể sẽ chưa cần kích đẻ. Bạn có thể ở trong bệnh viện để được theo dõi. Hoặc có thể được cho về nhà nhưng vẫn phải theo dõi huyết áp.

Hầu hết các bác sĩ sẽ khuyên bạn nên hạn chế hoạt động vì huyết áp của bạn nói chung sẽ thấp hơn khi bạn nghỉ ngơi. Nhưng đừng chỉ có nằm ngủ vì việc nằm trên giường trong một thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ gây huyết khối và không được khuyến cáo.

Không có chế độ ăn uống đặc biệt nào bạn cần tuân thủ theo khi đã nghỉ ngơi đầy đủ và cũng không cần hạn chế lượng muối ăn vào. Nhưng đừng quên bạn phải thật thoải mái. Nếu phải mua sắm và nấu ăn cho mọi người trong gia đình thì bạn nên giao lại công việc đó cho bạn đời hoặc nhờ hỗ trợ từ gia đình và bạn bè trong vài tuần tới.

Cho dù ở nhà hay bệnh viện, bạn và thai nhi sẽ được giám sát chặt chẽ trong những tháng thai kỳ còn lại. Nếu đang ở nhà, điều này có nghĩa là bạn sẽ đến khám bác sĩ để kiểm tra huyết áp thường xuyên và xét nghiệm nước tiểu (và có thể xét nghiệm máu), cũng như siêu âm định kỳ và các xét nghiệm kiểm tra thai nhi. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu đếm số lần em bé cử động trong một khoảng thời gian cụ thể (số lần đá của thai nhi).

Nếu bất cứ lúc nào các triệu chứng của bạn cho thấy tình trạng đang trở nên tồi tệ hơn, hoặc em bé không phát triển, bạn sẽ được đưa vào bệnh viện và có thể sẽ cần phải kích đẻ Tình trạng tiền sản giật sẽ trở nên nặng hơn trong khi sinh là điều không có gì bất thường, vì vậy bạn sẽ được theo dõi rất chặt chẽ trong quá trình sinh.

Tiền sản giật nặng được điều trị như nào?

Nếu được chẩn đoán mắc tiền sản giật nặng, bạn sẽ phải dành phần còn lại của thai kỳ trong bệnh viện. Bạn có thể được chuyển đến bệnh viện nơi mà sẽ được chăm sóc bởi một bác sĩ sản khoa. Bạn sẽ được cho thuốc để hạ huyết áp nếu chỉ số quá cao cũng như tiêm tĩnh mạch magnesium sulfate để ngăn ngừa co giật.

Nếu đang ở tuần thai thứ 34 trở lên bạn có thể sẽ được kích đẻ hoặc trong những trường hợp nhất định, sẽ được chỉ định mổ đẻ. Nếu chưa đủ 34 tuần, bạn có thể được cho dùng corticosteroids để giúp phổi của bé trưởng thành nhanh hơn. Nếu bạn không được chỉ định sinh ngay lập tức, cả bạn lẫn con bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ.

Bạn sẽ được kích đẻ hoặc cho sinh mổ nếu có dấu hiệu đầu tiên cho thấy tiền sản giật đang trở nên tồi tệ hơn hoặc con không phát triển, bất kể đang ở tuần thai thứ bao nhiêu.

Điều gì sẽ xảy ra nếu bà bầu bị tiền sản giật trong và sau khi sinh?

Nếu bị tiền sản giật trong khi hoặc sau khi sinh, bạn sẽ được giám sát chặt chẽ. Tùy thuộc vào tình trạng mà bạn có thể được cho tiêm tĩnh mạch magnesium sulfate để ngăn ngừa các cơn co giật và thuốc giảm huyết áp.

Sau khi sinh, bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ trong một vài ngày để giữ huyết áp ổn định và theo dõi những dấu hiệu của các biến chứng khác. Hầu hết phụ nữ, đặc biệt là những người bị bệnh không mấy nghiêm trọng đều thấy huyết áp của họ bắt đầu giảm sau một ngày hoặc lâu hơn. Trong những trường hợp nghiêm trọng, huyết áp cao có thể duy trì lâu hơn.

Nếu huyết áp vẫn cao, có thể bạn sẽ được tiêm tĩnh mạch magnesium sulfate ít nhất 24 giờ sau khi sinh để ngăn ngừa co giật. (Bạn cũng có thể cần dùng thuốc trị huyết áp ở nhà.)

Đôi khi các trường hợp bà bầu phát triển thành sản giật, và hội chứng HELLP sau khi sinh, thường là trong vòng 48 giờ đầu tiên nhưng muộn nhất là 4 tuần sau khi sinh.

Có thể bạn sẽ được kiểm tra huyết áp tiếp theo trong vòng một tuần sau khi xuất viện, nhưng nếu bắt đầu có bất kỳ triệu chứng tiền sản giật hoặc HELLP, như đau đầu nghiêm trọng, đau bụng hoặc thay đổi tầm nhìn, hãy liên hệ ngay với bác sĩ.

Cách ngăn ngừa tiền sản giật

Không ai biết chắc chắn liệu có thể ngăn ngừa chứng tiền sản giật hay không, nhưng có rất nhiều nghiên cứu đang được thực hiện.

Trường Chuyên Sản phụ khoa và Đội Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng của Hoa Kỳ khuyến cáo những phụ nữ có nguy cơ cao nên bắt đầu dùng aspirin liều thấp sau tuần thứ 12.

Liệu pháp dùng aspirin liều thấp nhằm ngăn ngừa chứ không phải là điều trị bệnh này khi nó đã xuất hiện. Hỏi bác sĩ xem bạn có phù hợp với liệu pháp aspirin không. Không được dùng aspirin trong thời kỳ mang thai trừ khi bác sĩ đề nghị. Và nếu bạn vẫn bị tiền sản giật, thì gặp bác sĩ để ngừng liệu pháp aspirin.

Ngoài ra, điều tốt nhất bạn có thể làm là chăm sóc trước sinh thật tốt và đến đầy đủ các cuộc hẹn khám. Tại mỗi lần khám, bác sĩ sẽ kiểm tra huyết áp và có thể kiểm tra nước tiểu để xem mức protein. Điều quan trọng là phải biết các dấu hiệu cảnh báo của bệnh để bạn có thể báo cho bác sĩ và bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt.

Thành viên
Chúng tôi trên Facebook
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây